Η Καρόλα, o Μιγκέλ και {LF}μία σύνοδος όπως καμία άλλη

Ιστορίες σαν της Καρόλα Ρακέτε, της καπετάνισσας του «Sea-Watch 3» με τους 40 διασωθέντες μετανάστες που έδεσε το Σάββατο με το έτσι θέλω στη Λαμπεντούζα, υπάρχουν τα τελευταία χρόνια πολλές. Στην πραγματικότητα, προϋπήρχαν του Ματέο Σαλβίνι, παιδί τους είναι, και όχι το αντίστροφο. Να, η ιστορία του Μιγκέλ Ντουέρτε για παράδειγμα. Είκοσι έξι χρόνων σήμερα, ο νεαρός πορτογάλος φοιτητής έγινε προ τριετίας μέλος της γερμανικής ΜΚΟ Judend Rettet, ως εθελοντής στο πλοίο διάσωσης της οργάνωσης «Iuventa». Το «Iuventa» άρχισε να περιπολεί στη Μεσόγειο τον Ιούλιο του 2016. Κατάφερε να πραγματοποιήσει συνολικά 15 αποστολές. Διέσωσε εκατοντάδες ανθρώπους. «Θυμάμαι ανθρώπους να κλαίνε από χαρά καθώς επιβιβάζονταν στο σκάφος» δήλωσε ο ίδιος ο Ντουέρτε στο πρακτορείο Reuters αναθυμούμενος την πρώτη από τις τέσσερις επιχειρήσεις διάσωσης στις οποίες συμμετείχε. «Είδα την απόλυτη απελπισία, γιατί όλοι πίστευαν ότι επρόκειτο να πεθάνουν». Το 2017, όμως, το «Iuventa» έγινε το πρώτο σωστικό πλοίο που κατασχέθηκε από την ιταλική αστυνομία. Και οι Αρχές απήγγειλαν εναντίον των δέκα εθελοντών που βρίσκονταν σε αυτό, συμπεριλαμβανομένου του Ντουέρτε, κατηγορίες για υποβοήθηση της παράνομης μετανάστευσης.

Το θέμα προσέλαβε νέα δημοσιότητα μόλις πρόσφατα στην Πορτογαλία, χάρη στις προσπάθειες μιας ανθρωπιστικής οργάνωσης που κατάφερε να συγκεντρώσει διαδικτυακά περισσότερα από 50.000 ευρώ προκειμένου να βοηθήσει τον Μιγκέλ Ντουέρτε να καλύψει τα νομικά του έξοδα. Ο πρόεδρος του πορτογαλικού Κοινοβουλίου, μάλιστα, ο Εδουάρδο Φέρο Ροντρίγκες, έστειλε επιστολή στον ιταλό ομόλογό του, τον Ρομπέρτο Φίκο, επισημαίνοντας πως ο νεαρός Πορτογάλος «ενήργησε υποκινούμενος από ανθρωπιστικούς σκοπούς με πνεύμα αλληλεγγύης», «χωρίς πρόθεση να παραβιάσει τον νόμο», ότι η όλη υπόθεση «είναι ένα ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προστασίας ανθρώπινων ζωών – και δεν μπορεί να είναι αυτό έγκλημα». Απάντηση δεν έλαβε, ο Φίκο αρνήθηκε να σχολιάσει γιατί η δίκη του Ντουέρτε επίκειται. Θα μπορούσε να καταδικαστεί, αν κριθεί ένοχος, ακόμα και σε κάθειρξη 20 χρόνων. Οπως και η Ρακέτε, που αντιμετωπίζει όμως επιπλέον την κατηγορία της απείθειας σε στρατιωτικό πλοίο.

Οι ιστορίες αυτές, και τόσες άλλες σαν αυτές που δεν γράφτηκαν ποτέ όπως τους πρέπει, είναι πραγματικές. Η ιστορία που ακολουθεί, είναι φανταστική.

Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα τι ήταν αυτό που έκανε το ποτήρι της ντροπής να ξεχειλίσει. Αλλά οι ευρωπαίοι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων προσήλθαν νωρίς το απόγευμα στις Βρυξέλλες αποφασισμένοι να μη βγουν από το κτίριο Europa αν δεν συμφωνούσαν πρώτα σε μία αξιόπιστη όσο και αξιοπρεπή, κοινά αποδεκτή στάση στο θέμα της μετανάστευσης. Ολη νύχτα και όλη μέρα μετέδιδε το Politico στον ιστότοπό του live τις πληροφορίες που διέρρεαν. Οι εθνολαϊκιστές της Ευρώπης έκαναν για μία ακόμα φορά τα δικά τους, έδωσαν το σόου τους. Οι υπόλοιποι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, ωστόσο, είχαν έρθει αυτή τη φορά αποφασισμένοι να υπενθυμίσουν σε όλους τις διεθνείς συνθήκες και κάποιες αλήθειες. Ναι, η διάσωση ανθρώπων που κινδυνεύουν στη θάλασσα είναι κάτι το υποχρεωτικό για όλους, όχι μια ύποπτη δραστηριότητα που κάνει τους εθελοντές των ΜΚΟ αρωγούς των διακινητών, είτε το συνειδητοποιούν είτε όχι. Οχι, η Λιβύη δεν είναι «ασφαλές λιμάνι», όπως το εννοούν τα κείμενα που διέπουν το διεθνές ναυτικό δίκαιο, είναι μία κόλαση στην οποία δεν μπορεί να επιστρέφονται μετανάστες παρά τη θέλησή τους. Και ναι, οι συμφωνίες επαναπατρισμού που έχει συνάψει από το 2017 η ΕΕ με την Τρίπολη αντιβαίνουν σε όλες τις αξίες που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται η Ευρώπη παντού στον κόσμο.

Οι ώρες περνούσαν αλλά παραδόξως, η αϋπνία και η κούραση έκαναν τους ευρωπαίους ηγέτες ακόμα πιο φιλόδοξους – και ακόμα πιο ειλικρινείς. Ναι, αλληλεγγύη ουσιαστική δεν υφίσταται τόσα χρόνια στην ΕΕ, τα κράτη του Νότου αφήνονται σε μεγάλο βαθμό να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα μόνα τους, και οι δικές τους παθογένειες μαζί με την υποκρισία των υπολοίπων κινδυνεύουν να τινάξουν όλο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα στον αέρα. Οχι, καταυλισμοί – κολαστήρια όπως αυτός της Μόριας δεν νοούνται σε μία τέτοια ζώνη ευημερίας όπως η Ευρώπη, χωρίς ισοδύναμο στον πλανήτη – γιατί μιλάμε πια για την Ευρώπη συνολικά, όχι για χώρες μεμονωμένες. Και ναι, όσο περίπλοκο και αν είναι το πρόβλημα, υπάρχουν τρεις αρχές στις οποίες όλοι θα έπρεπε να συμφωνούν: κανείς δεν πρέπει να πνίγεται στη Μεσόγειο. Οσοι δικαιούνται άσυλο στην ΕΕ πρέπει να το λαμβάνουν. Τα βάρη πρέπει να κατανέμονται ισότιμα και αναλογικά σε όλα τα κράτη –  μέλη.

Η σύνοδος ξεπέρασε σε διάρκεια και εκείνη την περίφημη του 2015, την αφιερωμένη στην ελληνική κρίση, και εκείνη της 30ής Ιουνίου – 1ης Ιουλίου – 2ας Ιουλίου του 2019, για τους νέους κορυφαίους ευρωπαίους αξιωματούχους. Λογικό: το Μεταναστευτικό ξεπερνάει σε πολυπλοκότητα και διχασμούς όλα τα προηγούμενα, αψηφά όλα τα ευχολόγια και τις υποτιθέμενες εύκολες λύσεις. Αλλά η Ευρώπη είχε αποφασίσει να βάλει μια και καλή τέλος σε αυτό το όνειδος του 21ου αιώνα.