Γιατί οι αγώνες γεμίζουν από σαραντάρηδες;

Κάπως, κάπου τον έχουμε συναντήσει όλοι αυτόν τον τύπο. Είναι εκείνος που μπαίνει στο γυμναστήριο με κοστούμι και βγαίνει με ξεχειλωμένη φόρμα, στάζοντας από τον ιδρώτα αφού έχει «βασανίσει» για πολλή ώρα τον διάδρομο. Στον δρόμο, τον αναγνωρίζεις από τα μαλλιά που γκριζάρουν και γυαλίζουν όπως πέφτει πάνω τους ο ήλιος και το αγέρωχο βλέμμα ενώ τρέχει μεταξύ πεζοδρομίου και ασφάλτου. Στον δε αγώνα, είναι αυτός ο «παππούς» που ενώ δεν σου γεμίζει το μάτι, σε προσπερνάει με άνεση τη στιγμή που η κούραση σε καταβάλλει και η πλάτη του σου τσακίζει την αυτοπεποίθηση. Είναι αυτός ο άνδρας, θολωμένος από την κρίση μέσης ηλικίας, που έχει βαλθεί να γίνει ο υπεραθλητής, ο υπερδρομέας.

Επισήμως, ο όρος κρίση μέσης ηλικίας εμφανίστηκε το 1957, όταν ο καναδός ψυχολόγος Ελιοτ Ζακ παρουσίασε τη θεωρία του ενώπιον της βρετανικής ψυχαναλυτικής κοινότητας. Πήρε, ωστόσο, την τελική του μορφή το 1965 όταν δημοσίευσε το σχετικό του δοκίμιο στη Διεθνή Επιθεώρηση Ψυχανάλυσης. Σύμφωνα με τον Ζακ, όσο πλησιάζει κάποιος τη μέση ηλικία, ξεκινάει να συνειδητοποιεί τη θνητότητά του και κατ’ επέκταση πανικοβάλλεται. Στο μυαλό των περισσοτέρων, η κρίση μέσης ηλικίας έχει συνδυαστεί με την εικόνα του άνδρα, τρελαμένου από την κρίση, να αγοράζει γρήγορα, ακριβά αυτοκίνητα ή να κυνηγάει νεότερες γυναίκες για να νιώσει ζωντανός ξανά και να αντλήσει επιβεβαίωση. Ωστόσο, πλέον ολοένα και περισσότεροι άνδρες αντιμετωπίζουν το γεγονός της έλευσης των πρώτων -ήντα παίζοντας με τα όριά τους. Παίρνουν ολοένα και περισσότερα ρίσκα, απαντούν σε προκλήσεις, μπλέκονται σε περιπέτειες για να νιώσουν την έξαψη της εκτόξευσης της αδρεναλίνης και να αισθανθούν και πάλι κομμάτι της νεολαίας.

^{Η κλεψύδρα που αδειάζει}

«Συνήθως, τα στοιχεία που πυροδοτούν τη στροφή στον αθλητισμό στη λεγόμενη μέση ηλικία έχουν να κάνουν με τη συνειδητοποίηση της θνητότητας και ενδεχομένως με το γεγονός πως ο χρόνος που μας μένει στη ζωή μπορεί πια να είναι λιγότερος από τον χρόνο που έχει περάσει», λέει στο «Τρέχω» ο Σπύρος Ρούλιας, ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής και ενεργός μαραθωνοδρόμος. «Με λίγα λόγια, φανταστείτε μια κλεψύδρα που ενώ αδειάζει, στο πάνω μέρος έχει πια λιγότερη άμμο. Αυτή η συνειδητοποίηση (που αφορά ουσιαστικά μια ρεαλιστική κατάσταση) δεν είναι συνήθως εύκολα αποδεκτή και παράλληλα καθόλου… εύπεπτη, τουλάχιστον για τους περισσότερους από εμάς! Σε αυτή την περίοδο της ζωής, λοιπόν, αναδύονται πολλά ερωτήματα του τύπου: κάναμε αρκετά πράγματα μέχρι τώρα; Πώς θα αξιοποιήσουμε καλύτερα τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής μας; Τι μπορούμε να κάνουμε προκειμένου να μετριάσουμε τα σημάδια του χρόνου πάνω μας; Πώς θα θωρακιστούμε απέναντι στο γήρας και τη φυσική φθορά;».

Μία από τις μορφές που μπορεί να πάρει η «τρέλα» της κρίσης μέσης ηλικίας είναι και η υπερβολική άθληση. Απαιτητικές αθλητικές εκδηλώσεις που δοκιμάζουν σώμα και πνεύμα, όπως είναι ο Μαραθώνιος, οι εκδηλώσεις IronMan και οι αγώνες τριάθλου, μπαίνουν ψηλά ψηλά στην ατζέντα δράσης και οδηγούν σε εντατική προετοιμασία. «Σε αυτό το σημείο καμπής έρχεται πολλές φορές να κουμπώσει η αποκαλούμενη υπερβολική άθληση», λέει ο Σπύρος Ρούλιας. «Η προσπάθεια, με λίγα λόγια, να ξεπεράσουμε τα όριά μας μέσα από μια αθλητική – σωματική δραστηριότητα. Και όταν το καταφέρνουμε, αισθανόμαστε ζωντανοί, βιώνουμε απίστευτη αίσθηση ευεξίας, ανεξάρτητα από το πόσο κουρασμένοι μπορεί να είμαστε. Είναι ίσως ένας διαφορετικός τρόπος να δηλώσουμε: “Ε, ψιτ, φίλε, είμαι ακόμα μέσα στο παιχνίδι της ζωής! Και μάλιστα πολύ ενεργός!”. Ή πιο απλά: “Μπορώ!”».

^{Ο μεσήλικος μαραθωνοδρόμος}

Αν ρίξει κάποιος μια ματιά στα νούμερα του Μαραθωνίου της Αθήνας, θα καταλάβει ακριβώς τη στροφή προς το τρέξιμο σε ώριμη ηλικία. Τον περσινό Νοέμβριο σε σύνολο 12.004 ανδρών δρομέων οι 7.330 ήταν ηλικίας άνω των 40 ετών, ενώ οι 3.811 εξ αυτών ήταν Ελληνες. Ειδικότερα, οι 6.543 έγραψαν στην αίτησή τους πως η ηλικία τους κυμαίνεται από 40 έως 60 έτη. Στην ίδια διοργάνωση του 2017, το αντίστοιχο νούμερο ήταν 6.233 δρομείς έναντι 14.743 που έτρεξαν συνολικά τα 42.195 μ. Η αντίστοιχη ηλικιακή κατηγορία στις γυναίκες είναι εξίσου δυναμική, αλλά σαφώς λιγότερο ενισχυμένη, αφού το 2018 έτρεξαν 1.794 κυρίες άνω των 40 (584 ήταν Ελληνίδες) στην κλασική διαδρομή σε σύνολο 3.288 συμμετεχουσών. Το 2017, το ποσοστό τους ήταν ελαφρώς μικρότερο, με 1.487 δρομείς άνω των 40 του επονομαζόμενου ασθενούς φύλου (537 εξ αυτών Ελληνίδες) από τις συνολικά 2.915.

Τα νούμερα αυτά αποκαλύπτουν ότι τελικά η κρίση μέσης ηλικίας και το τρέξιμο είναι μάλλον μια ανδρική υπόθεση. Πιο καθαρά φαίνεται βέβαια στα στατιστικά του πρώτου IronΜan που πραγματοποιήθηκε στη χώρα μας τον περασμένο Απρίλιο. Από τους περίπου 1.500 συμμετέχοντες, 575 εξ αυτών που τερμάτισαν ήταν άνδρες άνω των 40 ετών (565 Ελληνες), ενώ μόλις 94 γυναίκες (23 Ελληνίδες). «Το φαινόμενο αυτό απαντάται περισσότερο στον ανδρικό πληθυσμό, αν και τα τελευταία χρόνια η συμμετοχή των γυναικών σε δραστηριότητες και αγώνες ακραίας αντοχής αρχίζει και αυξάνεται εντυπωσιακά, μιας και τα παλαιά στερεότυπα (που έχουν να κάνουν με τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία) κλυδωνίζονται και αποδομούνται με ραγδαίους ρυθμούς», παρατηρεί ο Σπύρος Ρούλιας. «Αλλωστε, σε πολλά επίπεδα, οι γυναίκες δείχνουν, και είναι, πιο ανθεκτικές από τον ανδρικό πληθυσμό. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τις θέσεις τους στη γενική κατάταξη αρκετών αγώνων αντοχής. Παράλληλα, έχοντας σε μεγάλο βαθμό ολοκληρώσει τα βασικά μητρικά τους καθήκοντα (τουλάχιστον οι περισσότερες μετά την ηλικία των 40-45), αποκτούν σταδιακά περισσότερο ελεύθερο χρόνο για ενασχόληση με αθλητικές (και όχι μόνο) δραστηριότητες», επισημαίνει.

^{Ενας νέος τρόπος ζωής}

Για κάποιους, η κρίση μέσης ηλικίας συνδέεται με τον φόβο του γήρατος και την ανάδειξη των αδυναμιών τους. Για άλλους, ωστόσο, γίνεται η αφορμή για να υιοθετήσουν έναν νέο τρόπο ζωής που γίνεται τελικά κομμάτι του ίδιου τους του εαυτού. «Σε κάποιες περιπτώσεις όλη αυτή η ξαφνική ενασχόληση με τέτοιου είδους δραστηριότητες έχει και ξαφνικό τέλος. Συνήθως αυτό συμβαίνει λόγω μυοσκελετικών τραυματισμών και του χρόνου που απαιτείται μέχρι κάποιος να καταφέρει να τους ξεπεράσει. Ειδικά σε ηλικίες άνω των 40-45 ο χρόνος αποκατάστασης είναι αρκετά αυξημένος σε σχέση με μικρότερες ηλικίες. Αυτό πολλές φορές έχει ως συνέπεια την απογοήτευση και τη σταδιακή απώλεια κινήτρων. Πάντως για τους περισσότερους η δέσμευση αυτή είναι πολύχρονη και σταδιακά γίνεται τρόπος ζωής», καταλήγει ο ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής.

^{Από τα 140 κιλά στο Ironman}

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στροφής στην πορεία της ζωής του ήταν και η απόφαση του Χάρη Χριστίδη να ελέγξει το βάρος του στο κατώφλι των 40 ετών. «Εχοντας παρατήσει για πάνω από 15 χρόνια κάθε αθλητική δραστηριότητα, έφτασα στο τέλος του 2014 τα 140 κιλά. Κάποια στιγμή, όταν οι σημαντικότεροι δείκτες στις αιματολογικές εξετάσεις χτύπησαν κόκκινο, η γιατρός μού έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου… Εκείνη την ημέρα άλλαξα σελίδα. Χωρίς υπερβολές, με ισορροπημένη διατροφή και στην αρχή μόνο με περπάτημα, άρχισαν σταδιακά να κατεβαίνουν τα κιλά. Υστερα από λίγο αγόρασα ποδήλατο… μια μεγάλη χαρά που είχα να τη νιώσω από τα δώδεκά μου χρόνια. Επειτα από λίγους μήνες άρχισα στα 40 μου να μαθαίνω κολύμπι. Το τρέξιμο μπήκε στη ζωή μου πολύ απαλά, όταν έσπασα το φράγμα των 100 κιλών, και ακόμα και σήμερα είναι το χειρότερό μου. Οταν άρχισα να ασχολούμαι με το τρίαθλο, ο μόνος μου στόχος ήταν να ολοκληρώσω έναν αγώνα απόστασης σπριντ. Το σπριντ έγινε σε λίγο ολυμπιακό, μετά μισό IronΜan και κάποια στιγμή ένιωσα ότι ήρθε η ώρα για τη μεγαλύτερη πρόκληση, το φουλ IronΜan. Tρία χρόνια μετά το πρώτο μου τρίαθλο, έχω τερματίσει σε πέντε διεθνείς αγώνες IronMan 70,3 κι έναν αγώνα IronMan 140,6» έλεγε στο «Τρέχω» με αφορμή τη συμμετοχή του στο ελληνικό IronMan.