Σχέδιο ανάπλασης για τα Εξάρχεια

Docklands του Λονδίνου, Kreuzberg του Βερολίνου, Nieuwmarkt του Αμστερνταμ ή ακόμα και η καθ’ ημάς Πλάκα… Μερικές μόνο από τις εμβληματικές συνοικίες που στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα αποτέλεσαν φάρους για το πώς υποβαθμισμένες εκτάσεις στο κέντρο των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών πρωτευουσών μπορούν να αποτινάξουν τον χαρακτήρα του γκέτο. Υστερα από δεκαετίες απαξίας, κοινωνικής παρακμής και άνευ όρων παράδοσης σε κάθε μορφής εγκληματικότητα κατάφεραν (κατόπιν συντονισμένων δράσεων) να αποτελούν σήμερα πολιτισμικούς, οικονομικούς και τουριστικούς πόλους έλξης.

Ο τρόπος υπάρχει. Εχει δοκιμαστεί στο παρελθόν και έχει επιφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Αυτό που τίθεται εν αμφιβόλω σε μια μεγαλούπολη που η τελευταία εκτεταμένη ανάπλαση που γνώρισε ήταν προ 20ετίας, είναι κατά πόσο υπάρχει η βούληση για ουσιαστικές τομές. Στην περίπτωση των Εξαρχείων, οι τελευταίες διοικήσεις, τοπικές και κεντρικές, έχουν επιδείξει έλλειψη θάρρους και – ακόμα χειρότερα – οράματος σε ό,τι αφορά στην επανοικειοποίηση από το σύνολο των Αθηναίων μιας ιστορικής συνοικίας.

Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και υποψήφιος βουλευτής στην Α’ Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία, Αγγελος Συρίγος, έχει κατ’ επανάληψη εκφραστεί υπέρ ενός ριζικού λίφτινγκ τόσο στην περιοχή των Εξαρχείων όσο και στις παρυφές της, στην οδό Πατησίων, εκεί που συνωστίζονται σπουδαία αρχιτεκτονήματα, τοπόσημα και χώροι συλλογικής μνήμης.

Η συγκεκριμένη αστική παρέμβαση, εξάλλου, όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ», πρόκειται να αποτελέσει ένα από τα πρώτα πεδία δράσης της Νέας Δημοκρατίας, την επομένη των εκλογών.

Τι θα περιλαμβάνει η σχεδιαζόμενη ανάπλαση του εν λόγω τμήματος της Πατησίων (από Στουρνάρη μέχρι Αλεξάνδρας);

Πρόκειται για μία από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της Αθήνας. Εκεί βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα μουσεία του κόσμου: Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Δίπλα βρίσκονται κτίρια υψηλής αρχιτεκτονικής σημασίας, όπως αυτό του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου. Η σκέψη που υπάρχει είναι να χρησιμοποιηθούν χώροι από το Πολυτεχνείο για να επεκταθεί το Αρχαιολογικό Μουσείο. Μην ξεχνάμε ότι μέχρι και τη δεκαετία του ’30 όσα αριστουργήματα ανακάλυπτε η αρχαιολογική σκαπάνη σε όλη την Ελλάδα στέλνονταν σε αυτό. Οι αποθήκες του μουσείου είναι ασφυκτικά γεμάτες. Η επέκταση σε άλλους χώρους θα δώσει τη δυνατότητα να εκτεθούν όλα αυτά τα αριστουργήματα.

Εχει τεθεί χρονοδιάγραμμα για την περάτωση του έργου;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα λόγω νομικών προβλημάτων. Το κτίριο του Πολυτεχνείου αποτελεί κληροδότημα. Μέσα σε αυτό λειτουργούν σήμερα κάποια λίγα γραφεία καθηγητών της Αρχιτεκτονικής, ενώ ένα κτίριο χρησιμοποιεί η Σχολή Καλών Τεχνών. Αντιλαμβάνομαι ότι δεν είναι κάτι εύκολο για την πρυτανεία. Η σημερινή κατάσταση, όμως, των χώρων αποτελεί ντροπή για ένα κορυφαίο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πανεπιστημιακό ίδρυμα. Μέσα από διάλογο, ωστόσο, μπορούν να βρεθούν αμοιβαίως επωφελείς λύσεις.

Ποια θα είναι τα οφέλη από την ενοποίηση και την ανάδειξη των χώρων του Πολυτεχνείου, του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και άλλων τοποσήμων της Πατησίων;

Η ανάπλαση όλου του χώρου που θα περιλαμβάνει και το ανακαινισμένο Ακροπόλ Παλάς, θα δημιουργήσει ένα νέο τοπόσημο στην Αθήνα, παράλληλο προς αυτό της λεγόμενης αθηναϊκής τριλογίας (Ακαδημίας, Πανεπιστημίου και Εθνικής Βιβλιοθήκης). Το βασικό είναι να μπορέσουμε να εντάξουμε εκ νέου τη συγκεκριμένη περιοχή στον χάρτη της Αθήνας. Να δώσουμε κίνητρα στον κόσμο να την επισκεφθεί και να σπάσει το γκέτο. Σήμερα η Πατησίων μεταξύ των οδών Σολωμού και Αλεξάνδρας είναι έρημος δρόμος. Η περιοχή είναι τμήμα των Εξαρχείων μίας από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της Αθήνας. Οταν αναφερόμαστε στο πρόβλημα των Εξαρχείων, το ενδιαφέρον μας εντοπίζεται στην απελπιστικά επιτακτική ανάγκη για εφαρμογή του νόμου και της τάξης. Είναι αυτονόητο ότι άμεσα πρέπει να γίνουν αστυνομικές επιχειρήσεις με στόχο τις συλλήψεις εμπόρων ναρκωτικών, την απομάκρυνση των καταληψιών από τα παρανόμως κατειλημμένα κτίρια και την παύση των καταδρομικών εφόδων των «μπαχαλάκηδων». Εκτός, όμως, από την κατασταλτική δράση χρειάζεται και όραμα για την επόμενη ημέρα. Η ανάπλαση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου είναι τμήμα του οράματος.

Ποιες άλλες δράσεις προτείνετε για την ανάπλαση της συγκεκριμένης περιοχής αλλά και ευρύτερα του κέντρου της Αθήνας;

Τα Εξάρχεια είναι μία αρχιτεκτονικά πλούσια γειτονιά. Μεσοαστικές πολυκατοικίες συνυπάρχουν με εμβληματικά κτίρια. Χαρακτηριστικότερη είναι η περίφημη «μπλε πολυκατοικία», αλλά δεν είναι το μόνο αξιόλογο κτίριο εκείνης της περιόδου. Τα Εξάρχεια πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ενιαίο οικιστικό σύνολο που αποτελεί έξοχο δείγμα της οικιστικής ανάπτυξης της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου της Αθήνας. Το όραμα για την επόμενη ημέρα είναι να δημιουργηθεί μία συνοικία με έμφαση στον πολιτισμό, τα μουσεία και τις τέχνες όπου θα συμβιώνουν αρμονικά κάτοικοι, εμπορικές δραστηριότητες και διασκέδαση σε συνθήκες ασφάλειας. Στην περιοχή πρέπει να μεταφερθούν μικρά αστικά μουσεία και να δοθούν φορολογικά και άλλα κίνητρα για εγκατάσταση αιθουσών τέχνης – γκαλερί και βιβλιοπωλείων. Επί παραδείγματι, η Δημοτική Βιβλιοθήκη, που υπολειτουργεί σε ένα κτίριο δίπλα στον Σταθμό Λαρίσης, μπορεί να αναβαθμιστεί και εγκατασταθεί στα Εξάρχεια. Τέλος, πρέπει να επιστρέψουν στην περιοχή δημόσιες υπηρεσίες, τράπεζες και τα μέσα μαζικής μεταφοράς να τη διασχίζουν ξανά. Ουσιαστικά πρέπει να ξαναεντάξουμε τα Εξάρχεια στον αστικό ιστό.

Πόσο εφικτό θεωρείτε ότι είναι αυτό που περιγράφετε;

Φοίτησα στο Α’ Πρότυπο Γυμνάσιο και Λύκειο στην Πλάκα. Οταν πήγα στις πρώτες τάξεις του σχολείου η Πλάκα ήταν μία από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της Αθήνας. Ο φθηνός μαζικός τουρισμός είχε φέρει μαζί του ευρεία χρήση ναρκωτικών. Θυμάμαι ως δωδεκάχρονος μαθητής να βλέπω ανθρώπους να κάνουν ενέσεις ηρωίνης. Οι κάτοικοι μετακόμιζαν μαζικά σε άλλες συνοικίες. Κακόφημα νυχτερινά κέντρα είχαν κατακλύσει τους δρόμους. Την κατάσταση άλλαξε ο τότε υφυπουργός Δημοσίων Εργων, Στέφανος Μάνος. Βασίστηκε σε μια σοβαρή πολεοδομική μελέτη για το μέλλον της περιοχής. Εργάστηκε συστηματικά και με όραμα. Το έργο του συνέχισε ο Αντώνης Τρίτσης. Μέσα σε πέντε χρόνια η Πλάκα είχε αλλάξει όψη. Αυτό που έγινε το 1979 στην Πλάκα μπορεί να γίνει το 2019 στα Εξάρχεια.