Ταμπού

Ποιος από τους πέντε που υπογράφουν το κείμενο για την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου θα μετέχει στην επόμενη κυβέρνηση; Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, κανείς. Μόνο για την Αννα Διαμαντοπούλου κυκλοφόρησαν κάποια στιγμή φήμες ότι θα αναλάμβανε το υπουργείο Παιδείας ή κάποια άλλη θέση, αλλά λέγεται ότι δεν το επιτρέπουν τελικά οι «σημιτικές ποσοστώσεις».

Δεν μπορεί έτσι να αποδώσει κανείς πολιτικές σκοπιμότητες στη συγγραφή και δημοσιοποίηση αυτού του κειμένου. Η άποψη είναι κρυστάλλινη: «Η ανοχή έγινε πια ενοχή». Στο όνομα του κακώς εννοούμενου ασύλου νομιμοποιήθηκαν η τρομοκράτηση των πανεπιστημιακών δασκάλων και η παρακώλυση της λειτουργίας των ακαδημαϊκών θεσμών. Καλώς λοιπόν σπάει ένα ταμπού. Και μακάρι να σπάσουν κι άλλα: το δικαίωμα της διαδήλωσης, ας πούμε, είναι απαραβίαστο, το ίδιο συμβαίνει όμως και με το δικαίωμα της απρόσκοπτης κυκλοφορίας στους δρόμους.

Η συζήτηση για το άσυλο και την κακοποίησή του κρατάει πάνω από είκοσι χρόνια. Μια πρώτη προσπάθεια να επανακαθοριστεί το περιεχόμενό του έγινε το 1997 επί υπουργίας μιας άλλης από τις υπογράφουσες, της Μαριέττας Γιαννάκου. Η πιο ολοκληρωμένη προσπάθεια όμως να τεθεί η λειτουργία του Πανεπιστημίου σε μια νέα βάση (Συμβούλια Ιδρυμάτων, επιτροπές αξιολόγησης, επαναφορά του ορισμού για το άσυλο που ίσχυε μέχρι το 1982) έγινε επί υπουργίας Διαμαντοπούλου με τον νόμο 4009/2011. Εναν νόμο που ψηφίστηκε από μια πρωτοφανή πλειοψηφία άνω των 250 βουλευτών – και στη συνέχεια πολεμήθηκε από όλες τις κυβερνήσεις και τους υπουργούς που ακολούθησαν.

«Ο νόμος Διαμαντοπούλου υπήρξε η απόλυτη καταστροφή για την ανώτατη εκπαίδευση της χώρας και κατεδάφισε ό,τι είχε γίνει στα πανεπιστήμια τα τελευταία χρόνια», έλεγε τις ένδοξες ημέρες του 2015 ο αλήστου μνήμης Αριστείδης Μπαλτάς, ο ίδιος άνθρωπος που είχε πει ότι «η αριστεία είναι ρετσινιά». Η αξιολόγηση καταργήθηκε. Οι καθηγητές που είχαν αφήσει τις καλοπληρωμένες δουλειές τους στο εξωτερικό για να στελεχώσουν τα Συμβούλια Ιδρυμάτων πήραν των ομματιών τους. Το άσυλο συνέχισε να ισχύει γιατί οι ακαδημαϊκές αρχές δεν τολμούσαν να κάνουν το καθήκον τους. Και ο νόμος 4485/2017, επί υπουργίας Γαβρόγλου, ολοκλήρωσε το κακό, περιορίζοντας εκ νέου τις περιπτώσεις κατά τις οποίες μπορεί να επεμβαίνει η αστυνομία στην τέλεση κακουργημάτων και εγκλημάτων κατά της ζωής.

Κάπως έτσι έγιναν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα χώροι ελεύθερης διακίνησης πολλών άλλων πραγμάτων εκτός από τις ιδέες. Οι ένοχοι είναι πολλοί και διαφέρουν μόνο ως προς τον κυνισμό τους. Ενα κεντροδεξιό κόμμα, με την υποστήριξη μεγάλου μέρους του φιλελεύθερου κόσμου, έρχεται τώρα να αποκαταστήσει το νόημα μιας λέξης που ευτελίστηκε όσο λίγες από την Αριστερά. Και, τι περίεργο, αντιδρούν μόνο οι εμμονικοί και οι κατ’ επάγγελμα δημαγωγοί.

Γιατί η δίψα για ένα κράτος δικαίου αποδεικνύεται ισχυρότερη από τα ταμπού και τις προκαταλήψεις.