Η δικαιοσύνη αργεί ακόμα

Για spoilers δεν μπορούμε να κατηγορηθούμε, η ιστορία είναι ήδη γνωστή, έγινε ένα σπουδαίο ντοκιμαντέρ πολύ πριν γίνει μία ακόμα σπουδαιότερη μίνι σειρά, με τίτλο «When they see us» («Οταν μας βλέπουν»), γιατί, όπως σχολίασε ένας από τους πρωταγωνιστές της στην πραγματική ζωή, ο 44χρονος σήμερα Κέβιν Ρίτσαρντσον, «όταν μας βλέπουν ως μαύρους και καφετί, έχουμε ήδη κριθεί από το χρώμα της επιδερμίδας μας». Είναι η ιστορία των Πέντε του Σέντραλ Παρκ, πέντε αγοριών από το Ανατολικό Χάρλεμ, τεσσάρων Αφροαμερικανών και ενός ισπανόφωνου, ηλικίας 14-16 χρόνων, που συνελήφθησαν, ανακρίθηκαν, δικάστηκαν, καταδικάστηκαν και έμειναν στη φυλακή 6-13 χρόνια για τον βιασμό και τον σοβαρότατο τραυματισμό μιας 28χρονης λευκής που είχε πάει για τζόγκινγκ στο Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης το βράδυ της 19ης Απριλίου του 1989. Ενώ ήταν αθώοι.

Παρακολουθώντας τη μίνι σειρά της Εϊβα ΝτιΒερνέ που ανέβηκε στο Netflix στις 31 Μαΐου και μονομαχεί με το «Τσερνόμπιλ» για τον τίτλο του δράματος με τις περισσότερες πιθανότητες να σε κρατήσει ξάγρυπνο τις νύχτες, δυσκολεύεσαι να δεχθείς ότι η αστυνομία και η εισαγγελία του Μανχάταν, στη Νέα Υόρκη, στις ΗΠΑ, ήταν / είναι ικανές για τέτοια τύφλωση, τόση προκατάληψη, τέτοια έλλειψη ηθικών δισταγμών. Επιασαν πέντε παιδιά που έτυχε να βρίσκονται κοντά στον τόπο του εγκλήματος, παιδιά μάλιστα από αρκετά ισορροπημένες οικογένειες, που δεν γνωρίζονταν καν μεταξύ τους, με εξαίρεση τον 15χρονο τότε Γιούσεφ Σαλάαμ και τον 16χρονο Κόρι Γουάιζ, και τα εξανάγκασαν με ψυχολογική και σωματική βία να ομολογήσουν κάτι που δεν είχαν κάνει.

Τα τρομοκρατούσαν για ώρες χωρίς την παρουσία γονέων ή δικηγόρων. Αγνόησαν όλα όσα δεν «κολλούσαν». Και έστειλαν έναν 16χρονο που δεν βρισκόταν καν στη λίστα υπόπτων, αλλά ακολούθησε στο τμήμα τον φίλο του για λόγους συμπαράστασης, σε φυλακές ενηλίκων. Οι υπόλοιποι πήγαν σε αναμορφωτήριο. Μπόρεσαν να σπουδάσουν. Εμειναν μέσα 6-7 χρόνια, όχι 13 όπως ο Κόρι Γουάιζ. Οπως δήλωσε πρόσφατα ο Γιούσεφ Σαλάαμ, σε μια συνάντηση των Πέντε του Σέντραλ Παρκ με τους ηθοποιούς που τους υποδύονται σε νεαρή ηλικία, «όλοι ζήσαμε μια κόλαση. Οταν όμως είδα αυτή τη σειρά, συνειδητοποίησα πως βρισκόμασταν στον παράδεισο σε σύγκριση με την κόλαση όπου βρισκόταν ο Κόρι».

Ηταν ένας από τους Πέντε ο 44χρονος σήμερα Ρέιμοντ Σαντάνα, αυτός που προσέγγισε το 2015 την Εϊβα ΝτιΒερνέ με την ιδέα. «Ημουν έτοιμος να ξαναζήσω αυτόν τον πόνο, να κλάψω – γιατί είναι απαραίτητο. Είναι μια θυσία. Αν θέλεις να αλλάξεις την κουλτούρα, πρέπει να στρατευτείς» είπε. «Αυτή η σειρά μιλάει στον πόνο μου. Την απολαμβάνω· και ταυτόχρονα υποφέρω» είπε ο Κόρι Γουάιζ. «Είμαι κατεστραμμένος. Ξέρω ότι χρειάζομαι βοήθεια. Αλλά νομίζω ότι είμαι πια πολύ μεγάλος» είπε ο Αντρον ΜακΡέι. «Ολο αυτό το πράγμα ήταν μια θεραπευτική διαδικασία. Πάντα λέμε ότι έχουμε αόρατες ουλές» είπε ο Κέβιν Ρίτσαρντσον. «Ηξερα πόσο μεγάλη θα ήταν αυτή η σειρά. Και ήξερα πόσο μικρή είχε γίνει η ιστορία μας. Γιατί όταν απαλλαχθήκαμε, δεν ακολούθησε κανένα μιντιακό τσουνάμι όπως στην αρχή» είπε ο Γιούσεφ Σαλάαμ.

Οι Πέντε απαλλάχθηκαν οριστικά το 2002, αφού πρώτα ομολόγησε οικειοθελώς τον βιασμό και τον άγριο ξυλοδαρμό της 28χρονης Τρίσα Ελεν Μάιλι στο Σέντραλ Παρκ ο Ματίας Ρέγες, ένας ήδη καταδικασμένος βιαστής και δολοφόνος που έτυχε να διασταυρωθεί με τον Κόρι Γουάιζ στη φυλακή, και επιβεβαίωσε το DNA τους ισχυρισμούς του. Το 2003 μήνυσαν τον Δήμο της Νέας Υόρκης, το 2014 (!) «αποζημιώθηκαν» με 40 εκατομμύρια δολάρια, το 2016 έλαβαν από την πολιτεία ακόμη 3,9 εκατομμύρια. Παρά τις ουλές τους, είναι πέντε δυνατοί άνδρες, έκαναν οικογένειες, αφιέρωσαν τις ζωές τους στο να βοηθήσουν άλλα θύματα του συστήματος. «Τελικά υπάρχει μετά θάνατον ζωή» λένε μισοαστειευόμενοι. Η ζωή προχωράει, οι άνθρωποι εξελίσσονται. Οχι όλοι βέβαια.

Την Πρωτομαγιά του 1989, ο Ντόναλντ Τραμπ, ανερχόμενος μεγιστάνας των ακινήτων, είχε πληρώσει 85.000 δολάρια προκειμένου να δημοσιεύσει στις τέσσερις μεγάλες εφημερίδες της Νέας Υόρκης ολοσέλιδη καταχώριση, με την οποία ζητούσε επαναφορά της θανατικής ποινής – κάνοντας σαφές πως στο στόχαστρό του ήταν οι Πέντε του Σέντραλ Παρκ. «Θέλω να μισώ αυτούς τους δολοφόνους και πάντα θα τους μισώ. Δεν σκοπεύω να τους ψυχαναλύσω ή να τους καταλάβω. Θέλω να τους τιμωρήσω» έγραψε. Πολλοί πιστεύουν πως αυτές οι δηλώσεις, αυτή η καταχώριση, συνδαύλισαν τη φωτιά και έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην καταδίκη των Πέντε. Ο Τραμπ είχε αρνηθεί να ζητήσει συγγνώμη μετά την αθώωσή τους. Αρνήθηκε και πάλι μετά την κυκλοφορία του «When they see us» και τον θόρυβο που ανακίνησε. Ουσιαστικά επανέλαβε τα απερίγραπτα που είχε πει για τη ρατσιστική βία στο Σάρλοτσβιλ, ότι «υπάρχουν δύο πλευρές σε κάθε ιστορία». Και στην περίπτωση της τότε εισαγγελέως Λίντα Φέαρσταϊν, πρωτεργάτριας στην καταδίκη των Πέντε, η δικαιοσύνη, έστω και αργά, ήρθε. Από επιτυχημένη συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, έχει γίνει πλέον αντικείμενο γενικής κατακραυγής. Η περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ, πάλι, του προέδρου των ΗΠΑ, είναι από αυτές που σε κάνουν να φοβάσαι. Πολύ.