Κρίσιμη η επομένη {LF}των εκλογών

Τα αποτελέσματα των τουρκικών δημοτικών εκλογών της 31ης Μαρτίου 2019 ήσαν σχετικώς ευπρόσωπα για ένα κόμμα που κυβερνάει την Τουρκία από το 2002. Η συμμαχία των ισλαμιστών με τους εθνικιστές είχαν κερδίσει περισσότερο από το 50% του συνολικού αριθμού των ψηφοφόρων. Παράλληλα όμως η αντιπολίτευση είχε κερδίσει όλες τις μεγάλες πόλεις. Η μεγαλύτερη απώλεια για τους Ισλαμιστές ήταν ο δήμος Κωνσταντινουπόλεως. Ενώ στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές οι κεμαλικοί είχαν πάρει το 26% των ψήφων, ο υποψήφιος της αντιπολιτεύσεως, Ιμάμογλου, είχε εκτινάξει τις ψήφους στο 50%.

Δεν ήταν μόνον το ψυχολογικό χτύπημα. Ο Ερντογάν είχε ξεκινήσει την πολιτική του σταδιοδρομία ως δήμαρχος Κωνσταντινουπόλεως το μακρινό 1994. Πολύ πιο σημαντικό ήταν το πρακτικό κόστος της απώλειας. Οι δήμοι στην Τουρκία έχουν πολλές αρμοδιότητες: από τον έλεγχο των δημοσίων συγκοινωνιών έως τα κοινωνικά επιδόματα. Σε μια χώρα το ένα πέμπτο του πληθυσμού της οποίας ζει από την κοινωνική πρόνοια, ο έλεγχος της μεγαλύτερης πόλεως από την αντιπολίτευση θα οδηγούσε σε απώλεια κρίσιμης μάζας ψηφοφόρων.

Το ελεγχόμενο Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο ακύρωσε τελικώς την εκλογική διαδικασία στην Πόλη. Το σκεπτικό του ήταν ότι οι επικεφαλής των 225 από τις 30.000 εφορευτικές επιτροπές του συγκεκριμένου δήμου δεν ήταν δημόσιοι υπάλληλοι, όπως ορίζει ο νόμος. Δεν αναφέρθηκε οτιδήποτε για νοθεία. Το πρόβλημα ήταν τυπικό. Ηταν σαφές ότι ο Ερντογάν είχε αποφασίσει να πάρει πίσω την Πόλη.

Ενας απολυταρχικός ηγέτης δεν ξανακάνει εκλογές, εάν δεν είναι αποφασισμένος να τις κερδίσει υπό οποιουσδήποτε όρους. Ο Ιμάμογλου όμως εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρός. Τα ποσοστά του βαίνουν αυξανόμενα κατά τις δημοσκοπήσεις. Δεν είναι σαφές εάν υπάρχει δυνατότητα ευρείας νοθείας για να ανατραπεί το αποτέλεσμα της κάλπης. Εάν κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, ο Ερντογάν θα βρεθεί αντιμέτωπος με την πολύ δυσκολότερη διαχείριση μιας δεύτερης ήττας.

Εάν εκλεγεί ο Ιμάμογλου για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα οι πάντες θα ασχολούνται με τη διαφθορά που είναι βέβαιον ότι επικρατούσε μέσα σε ένα απρόσιτο από την αντιπολίτευση κύκλωμα εξουσίας επί 25 χρόνια. Ηδη ο Ιμάμογλου ανέφερε ευρήματα κακοδιαχειρίσεως στα οικονομικά του δήμου. Αυτό αφορά όμως στην καθημερινότητα των πραγμάτων στην Τουρκία.

Υπάρχει και η στρατηγική διάσταση της απώλειας της Πόλεως που αφορά στη διάρθρωση ολόκληρου του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας. Εδώ και χρόνια είναι σαφές ότι τα πράγματα κατευθύνονται προς έναν διπολισμό όπου ο έτερος πόλος δεν θα είναι η σημερινή κεμαλική αντιπολίτευση αλλά μια άλλη εκδοχή των Ισλαμιστών. Η νικηφόρα πορεία του Ερντογάν απέτρεπε την εκδήλωση τέτοιων πρωτοβουλιών. Από το 2002 μέχρι και το 2019 ο Ερντογάν κέρδισε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις αυξάνοντας συνήθως το ποσοστό του. Εάν χάσει τις εκλογές στην Πόλη, οι εσωκομματικοί του αντίπαλοι με επικεφαλής τον Αμπντουλάχ Γκιουλ, τον Αχμέτ Νταβούτογλου και τον Αλί Μπαμπατζάν θα προχωρήσουν στη δημιουργία ενός δεύτερου ισλαμικού κόμματος.

Ως προς τα ελληνοτουρκικά αρκεί απλώς να επισημανθεί ότι θα είναι κρίσιμη η περίοδος από την επομένη των εκλογών στην Πόλη έως τον σχηματισμό της επόμενης ελληνικής κυβερνήσεως (και όχι τις εκλογές). Η Τουρκία αρέσκεται να εκμεταλλεύεται τέτοια κενά.

Ο Αγγελος Συρίγος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο