Σημίτη έργα

Είναι καιρός να συμφιλιωθούμε με τα έργα και την προσφορά της οκταετίας Σημίτη. Για να χρησιμοποιήσω έναν όρο που είχε τότε παραποιηθεί, η περίοδος 1996-2004 υπήρξε για τη χώρα μας περίοδος εκσυγχρονισμού. Τα θεσμικά νομοθετήματα ιδίως στον χώρο της οικονομίας, η ένταξη στην ΟΝΕ και το ευρώ, η μεγάλη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης (στην οποία περιλήφθηκε και η Κύπρος) αποτελούν τομές στην πρόσφατη ιστορία μας.

Κάθε αποτίμηση έχει βεβαίως και αρνητικά, εν προκειμένω ιδίως στο επίπεδο του κράτους και των σχέσεων με την οικονομική εξουσία. Ωστόσο νομίζω ότι ο δισταγμός που έχουν συμπολίτες μας για αυτήν την περίοδο έχει άλλη αιτία. Από το 1993 και μετά, η πολιτική της χώρας είχε κατεύθυνση εξωστρεφή: Δεν είμαστε ημιπεριφέρεια ενός άδικου ιμπεριαλιστικού συστήματος, αλλά μπορούμε να συμμετάσχουμε στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση και τον διεθνή καταμερισμό εργασίας. Αυτός ο προσανατολισμός ταράζει κατεστημένες αντιλήψεις και δημιουργεί αντιδραστικά αντανακλαστικά, την ισχύ των οποίων είδαμε καθαρά την τρέχουσα δεκαετία. Τα είχαμε δει και τότε, όταν διαπρεπής οικονομολόγος, υπουργός της τότε κυβέρνησης, μας προειδοποίησε ότι σε μέσο χρόνο θα κατέρρεε το κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα.

Ωστόσο, αυτή η εξωστρέφεια, όποτε εκδηλώθηκε με σύνεση και συνέπεια, υπήρξε πηγή ισχύος για τη χώρα μας, τον ελληνισμό, αλλά και για τους Ελληνες ως πρόσωπα. Το βλέπουμε αυτές τις μέρες με τις εξελίξεις στην Κύπρο, τα σύνορα της οποίας είναι και σύνορα της Ευρώπης.  Αντίστοιχα, τόσο το βάθος της οικονομικής αλληλεξάρτησης, όσο και οι ραγδαίες αλλαγές που θα φέρει η τεχνολογία στον εργασιακό τομέα, καθιστούν την αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχει η διεθνής οικονομία μονόδρομο επιβίωσης.

Υπάρχει και ένας δεύτερος δισταγμός. Η σχέση με τον Ανδρέα. Νομίζω πρέπει να τη δούμε νηφάλια. Η σχετική φιλολογία εστιάζεται στη διαφορά των χαρακτήρων και τις εσωκομματικές αντιπαραθέσεις. Ωστόσο, παραβλέπονται κρίσιμα σημεία. Επισημαίνουμε δύο από αυτά: Πρώτον, οι απόψεις του Κώστα Σημίτη ήταν πολύ κοντά στις απόψεις που είχε διατυπώσει ο Ανδρέας Παπανδρέου για την οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδος το 1962 (στο αριστούργημα «Στρατηγική Οικονομικής Αναπτύξεως της Ελλάδος»). Δεύτερον, η οκταετία Σημίτη συντάχθηκε με βασικές αρχές στη φιλοευρωπαϊκή πολιτική και τις οικονομικές σχέσεις που χάραξε ο Ανδρέας το 1993.

Ο Νίκος Ι. Παπασπύρου είναι επίκουρος καθηγητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών