Η αρπαγή της Δικαιοσύνης

Αν για ένα ζήτημα θα μπορούσαμε να είμαστε περήφανοι κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης, αυτό θα ήταν η «άγνοια» του μέσου πολίτη περί των ονομάτων δικαστών και εισαγγελέων ως ενεργών «παικτών» στην άσκηση της εξουσίας. Η έλλειψη της κοινωνικής ανάγκης για «ονόματα» στον χώρο της Δικαιοσύνης φανέρωνε την αυτόνομη και ανεξάρτητη δράση της Δικαιοσύνης ως του τρίτου κεντρικού πυλώνα άσκησης της δημόσιας εξουσίας.

Η δουλειά της Δικαιοσύνης είναι να δρα αθόρυβα στο παρασκήνιο της επικαιρότητας, χωρίς να ποδηγετείται ή να καθορίζεται από τις εκάστοτε εξελίξεις. Είναι ένα επίτευγμα του δυτικού πολιτισμού η τρόπον τινά «περιθωριοποίηση» του δικαστικού λειτουργήματος από την κεντρική πολιτική σκηνή, καθώς οι δικαστές ορθώς δεν υπόκεινται σε καμία στρατηγική σκοπιμότητα πέραν της εξυπηρέτησης των νόμων. Αυτή ακριβώς η διακριτότητα (κυρίως σε επίπεδο ύφους και ήθους) είναι που διαχρονικά εμπνέει εμπιστοσύνη στους έλληνες πολίτες ότι, όσα κι αν γκρεμίζονται γύρω μας, η Δικαιοσύνη παραμένει ανεξάρτητη και αυστηρά προσηλωμένη στην τήρηση των νόμων.

Αυτό το δημοκρατικό κεκτημένο της διασφάλισης και «λαϊκής» νομιμοποίησης της ανεξαρτησίας του τρίτου πυλώνα της εξουσίας διέλυσε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και φοβάμαι ότι, ιδίως σε επίπεδο υποσυνειδήτου, η πληγή αυτή θα αργήσει να επουλωθεί. Η εντύπωση που έχει πλέον δημιουργηθεί στο κοινωνικό σώμα ότι ο θεσμός της Δικαιοσύνης μπορεί να γίνει όργανο χειραγώγησης από την εκάστοτε κομματική πλειοψηφία για τη συκοφάντηση αντιπάλων και το «κουκούλωμα» των ημετέρων είναι μια βαθιά προσβολή στη λειτουργία του πολιτεύματος.

Τελευταία αφορμή για τον περαιτέρω ευτελισμό της Δικαιοσύνης στάθηκαν οι καταγγελίες του αντεισαγγελέα Ιωάννη Αγγελή, οι οποίες, αν υποτεθούν αληθείς, ευθέως περιγράφουν την εμπλοκή κυβερνητικών στελεχών στην ανακριτική διαδικασία της υπόθεσης Novartis. Δυστυχώς δεν είναι οι μοναδικές – έρχονται να προστεθούν στις παραδοχές κυβερνητικών στελεχών όπως ο Παύλος Πολλάκης ότι γνώριζαν την ταυτότητα των προστατευομένων μαρτύρων^. στις καταγγελίες του πρώην προστατευόμενου μάρτυρα Νίκου Μανιαδάκη ότι του ασκήθηκαν πιέσεις από εισαγγελικούς λειτουργούς να κατονομάσει ως εμπλεκόμενους συγκεκριμένους πρώην υπουργούς καθώς και τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά^. στις υπόνοιες ότι η δικογραφία με την οποία ολοκληρώνεται η ανακριτική έρευνα χωρίς επαρκή στοιχεία για σημαίνοντες εμπλεκομένους, δεν τίθεται στο αρχείο για να διατηρείται η σκιά του σκανδάλου μέχρι τις εκλογές.

Κάπως έτσι, το «μεγαλύτερο σκάνδαλο στην ιστορία του ελληνικού κράτους» δίνει την εντύπωση ενός στημένου παιχνιδιού κατάλυσης οποιουδήποτε δικαστικού και δικονομικού κεκτημένου – με βασικότερο όλων σε μια αστική δημοκρατία το τεκμήριο της αθωότητας – προκειμένου ένα κόμμα, εκφραζόμενο πλέον ως σύστημα (απ)αξιών, να απλώσει τα πλοκάμια της επιρροής του στο πολιτικό κατεστημένο με χρονικό ορίζοντα που να υπερβαίνει εκλογικές τετραετίες.

Η αποδυνάμωση της λειτουργίας της Δικαιοσύνης και της ποιότητας της δημοκρατίας, με τους τρόπους που εξετάστηκαν παραπάνω, δεν προσβάλλει μόνο όλους όσους έχουμε επιλέξει να συλλειτουργήσουμε στη διαφύλαξη του Δικαίου, σημαντικό τμήμα του οποίου αποτελεί η τυπική νομιμότητα της εγγύησης δικονομικών δικαιωμάτων. Πολύ περισσότερο, ο σταδιακός ευτελισμός της Δικαιοσύνης αποδυναμώνει το αίσθημα ταυτότητας (identification) και εμπιστοσύνης των υποκειμένων της Δημοκρατίας μας στον πλέον ανεξάρτητο πυρήνα άσκησης της εξουσίας. Ο θόρυβος γύρω από τα τεκταινόμενα στη Δικαιοσύνη αφαιρεί ένα διαχρονικό δίχτυ προστασίας από τους απλούς πολίτες και χτυπά το τελευταίο μας ασφαλές καταφύγιο, το «δίκιο» μας.

Ο Πέτρος Βίνης είναι δικηγόρος και εργάζεται στις Βρυξέλλες