Μιλλοσφοτζίσματα

Ο τρόπος με τον οποίο ξανασυζητάμε την ένταση στις σχέσεις Κύπρου – Τουρκίας περιέχει τα συνήθη υλικά. Περιέχει εθνική φόρτιση, που υποδεικνύει πάθος και αγωνία για τα ασφαλώς απαράγραπτα δίκαια της ελληνοκυπριακής και, κατ’ επέκταση, της ελληνικής πλευράς. Αγωνία για την προκλητική προσπάθεια των Τούρκων να εκβιάσουν έξοδο στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Και χρήση της γνωστής ρητορικής που έχει μετατραπεί σε πολιτικό και δημοσιογραφικό κλισέ: τα Κατεχόμενα είναι «ψευδοκράτος» και ο Ερσίν Τατάρ είναι ο ψευδοπρωθυπουργός του. Αλλά στο μεταξύ, όσο η ελληνική και η ελληνοκυπριακή πλευρά φορτίζει με εθνικό βάρος τις λέξεις, το χάσμα ανάμεσα στις δύο κοινότητες βαθαίνει – με την Τουρκία που έχει εγκαταστήσει χιλιάδες εποίκους πραγματικά ωφελημένη, να κινδυνεύει να βάλει ακόμα περισσότερο πόδι στην Κύπρο, συμβάλλοντας στην εμβάθυνση της διχοτόμησης.

Ολα αυτά προέκυψαν ως αποτέλεσμα των πολιτικών στην Κύπρο, αλλά και στην Ελλάδα, μετά την εισβολή των Τούρκων το 1974. Επειτα από αρκετά χρόνια άγονης θρηνωδίας από την ελληνική πλευρά, το Κυπριακό ξεκόλλησε επί προεδρίας Γιώργου Βασιλείου και, στη συνέχεια, επί Γλαύκου Κληρίδη (και με τη συμβολή Κων. Μητσοτάκη και Σημίτη), το πρόβλημα άρχισε να αντιμετωπίζεται όχι αποκλειστικά ως όχημα αντιπαράθεσης των «μητέρων πατρίδων». Αλλά η απροσδόκητη επιτυχία της ευρωπαϊκής ένταξης της Κύπρου υπό τη δημοκρατική εγγύηση της Ευρώπης, δεν τελεσφόρησε. Το 2004, η ελληνοκυπριακή πλευρά, διά δημοψηφίσματος, απέρριψε το σχέδιο Ανάν. Δεν ήταν η λύση που επιθυμούσαν έλεγαν οι απορριπτικοί, δεν θα έφευγαν τα τουρκικά στρατεύματα στο χρονοδιάγραμμα που είχε τεθεί. Η εκκρεμότητα έμεινε – και μαζί έμεινε η Τουρκία στο νησί.

Δόθηκε ακόμα μια ευκαιρία – νομίσαμε μάλιστα ότι την πιστεύει ο πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης. Με αφορμή τα υποθαλάσσια κοιτάσματα φυσικού αερίου, και με αίτημα το δίκαιο της συμμετοχής στις προσόδους από τον νέο πλούτο και της τουρκοκυπριακής κοινότητας, η προσέγγιση φαινόταν ακόμα μια φορά δυνατή. Ναυάγησε το 2017 στο Κραν Μοντανά. Η εκκρεμότητα παρέμεινε – και το χάσμα βάθυνε πιο πολύ.

Στη σημερινή καμπή, ακούμε ακόμα μια φορά διάφορες υψιπετείς ρητορείες, που αυτή τη φορά επικαλούνται την ΕΕ. Πολλοί προτείνουν (ανέφικτα) μέτρα και ελπίζουν σε (αδύνατες) κυρώσεις. Αλλά κανένας δεν λέει ότι αν δεν υπάρξει συμβιβαστική διευθέτηση το χάσμα θα βαθαίνει – και κάποια στιγμή η διχοτόμηση, και η επιβολή της τουρκικής παρουσίας στην Κύπρο, θα μονιμοποιηθούν. Αυτή τη στάση στην Κύπρο τη λένε «μιλλοσφοτζίσματα». Και δεν βγάζει πουθενά.