Eπικοινωνία

Οταν ήμουν μαθητής, μιλούσα συχνά με τους φίλους μου στο τηλέφωνο για το «τι μαθήματα έχουμε αύριο;». Υπήρχε μια στοιχειώδης επικοινωνία μεταξύ μας, μέσω της οποίας μπορούσαμε να αντιληφθούμε σε τι θα έπρεπε να δώσουμε το μεγαλύτερο βάρος, τι διαγώνισμα «έπαιζε», ποια ήταν τα SOS κ.ο.κ. Θυμάμαι ότι μέσω αυτής της επικοινωνίας αισθανόμουν μια κάποια ασφάλεια – επίπλαστη ίσως, αλλά την αισθανόμουν. Η ανάμνηση μου ήρθε προσφάτως στο μυαλό γιατί έτυχε να συζητήσω με μια φίλη, μητέρα δύο μικρών παιδιών, η οποία μου περιέγραψε ποιο είναι το αντίστοιχο σκηνικό στη σημερινή, τόσο διαφορετική εποχή μας. Καθότι παιδιά δεν έχω, η κουβέντα μού κίνησε την περιέργεια.

Λέξεις – κλειδιά στη συζήτησή μας οι facebook, messenger, viber, instagram, play station, musicalis, λέξεις που γνωρίζω, αλλά που ποτέ δεν είχα σκεφτεί ότι θα έπαιζαν τόσο μεγάλο ρόλο στην επικοινωνία των παιδιών για… σχολικά ζητήματα. Μαθαίνω λοιπόν ότι σήμερα τα παιδιά δεν σκέφτονται καν να τηλεφωνήσουν το ένα στο άλλο όπως κάναμε εμείς (οι «δεινόσαυροι»;), προτιμώντας να επικοινωνήσουν μόνο μέσω των κοινωνικών δικτύων και της ψηφιακής τεχνολογίας. Για όλα όμως. Για όλα.

Ωστόσο αυτό που δεν είχα καταλάβει και ακούγοντας συγκεκριμένα παραδείγματα από τη φίλη μου άρχισε να μου προκαλεί κρύο ιδρώτα, ήταν ο βαθμός στον οποίο ο εθισμός στο κινητό (διότι περί εθισμού πρόκειται) επηρεάζει την ίδια τη συμπεριφορά των παιδιών. Στην ουσία δεν υπάρχει επικοινωνία. Σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά βρίσκονται στον ίδιο χώρο και δεν μιλούν. Συνεννοούνται μόνο μέσω των κινητών. Ακούγεται παρανοϊκό για εμάς, όχι όμως για τα παιδιά. Τι το πιο φυσιολογικό να βρίσκεσαι στο ίδιο δωμάτιο με τον κολλητό σου και να μιλάς μαζί του μέσω του Instagram; Να φτιάχνεις stories, να αναζητείς τα likes.

Το πρόβλημα είναι ότι από κάποια στιγμή και μετά η συνεχής αυτή επαφή με το κινητό, την ταμπλέτα, γενικώς την οθόνη, «καίει» τον εγκέφαλο των παιδιών που σου δίνουν την εντύπωση ότι έχουν χάσει κάθε επαφή με το περιβάλλον. Επικοινωνώντας διαρκώς με αυτούς τους τρόπους, δεν θυμούνται τίποτε, από τα πιο περίπλοκα μέχρι τα πιο απλά.

«Φρόσω, τελικά θα πάει ο Γιωργάκης με τους δικούς του στο εξοχικό τους το  Σαββατοκύριακο;».

«Δεν θυμάμαι».

Και όμως, η Φρόσω και ο Γιωργάκης βρίσκονταν μαζί μέσα στο ίδιο δωμάτιο επί ώρες. Δεν θυμούνται επειδή δεν ασχολούνται; Ισως. Αλλά το σημαντικότερο; Επειδή από ένα σημείο και μετά παύουν να ακούν.

Από την άλλη μεριά, βέβαια, υπάρχει και το δημιουργικό κομμάτι όλου αυτού του αξιοπερίεργου φαινομένου. Τα Musicalis, ας πούμε, μαθαίνω από τη φίλη μου, δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να φτιάξουν κάτι δικό τους κάνοντας παρεμβάσεις πάνω σε τραγούδια και μουσική που ήδη υπάρχουν. «Και πολλές φορές το αποτέλεσμα είναι εκπληκτικό» μου λέει η φίλη μου.

Δύσκολο, αλλά οι γονείς πρέπει να καταλάβουν τι ακριβώς θέλουν να κάνουν τα παιδιά για να τα βοηθήσουν να βρουν τον δρόμο τους. «Μοντερνιές» είχαν πάντα και θα έχουν πάντα όλες οι γενιές. Η διαφορά είναι ότι εδώ και μερικά χρόνια η τεχνολογία εξελίσσεται με τόσο ραγδαίους ρυθμούς, που οι γονείς είναι αδύνατον να την ακολουθήσουν με συνέπεια.

Αφησα για το τέλος το σημαντικότερο, που είναι το θέμα της υγείας. Κάθε ειδικότητα στην ιατρική – ενδεικτικά, οι οφθαλμίατροι και οι νευρολόγοι – υποστηρίζει το ίδιο πράγμα. Το ανώτατο όριο που μπορεί ένα παιδί να είναι καθημερινά μπροστά σε μια οθόνη, οποιαδήποτε οθόνη, είναι μία ώρα. Σε οποιαδήποτε χρήση οθόνης, οποιαδήποτε μορφή οθόνης – ακόμα και του θυροτηλεφώνου. Aν το νευροφυτικό σύστημα έχει ήδη αναπτυχθεί στους μεγάλους, στα παιδιά τώρα αναπτύσσεται. Η διαρκής χρήση της οθόνης εμποδίζει τη σωστή ανάπτυξή τους και το αποτέλεσμα είναι μια σειρά προβλημάτων.

Επομένως, οι γονείς που ενώ πίνουν αραχτοί τον καφέ τους στην καφετέρια νιώθουν υπερήφανοι βλέποντας τα κάτω των οκτώ ετών παιδιά τους να κάθονται στο καρότσι (ενώ θα έπρεπε να τρέχουν) και να χειρίζονται το κινητό καλύτερα από εκείνους, θα πρέπει να το ξανασκεφτούν. Μόνο κακό τούς κάνουν.