Νίκος Δαββέτας

Τον Ιούλιο του 1982 γνώρισα στο σπίτι του Τάκη Σινόπουλου, στον Περισσό (σ.σ.: σήμερα στεγάζει το ομώνυμο ίδρυμα), τον Μανόλη Αναγνωστάκη. Οι επαφές μας, από την πρώτη στιγμή, ήταν ένα είδος «διαρκούς αψιμαχίας», όχι τόσο για τη λογοτεχνική γραφή, όπως θα περίμενε κάποιος αναγνώστης, όσο για θέματα πολιτικής επικαιρότητας.

Το καλοκαίρι εκείνο είδα και το ακόλουθο ενύπνιο, με την απροσδόκητη – εκτός ονείρου – κατάληξη, που χαράχτηκε για πάντα στη μνήμη μου:

Η πρώτη εικόνα είναι η πομπή μιας κηδείας. Κάποιες σκηνές αργότερα, συνειδητοποιώ ότι περιπλανιέμαι με τον φίλο και συμμαθητή μου Β. στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών. Κοντοστεκόμαστε στους οικογενειακούς τάφους, χαζεύουμε τα ονόματα, τη διακόσμηση, τα γλυπτά της ξαφνικής ανάγκης. Πιο σπάνια, τις φωτογραφίες των τεθνεώτων που μας κοιτούν μειδιώντας σαν σύγχρονα επιτύμβια. Σχεδόν όλες είναι ασπρόμαυρες, ενώ το όνειρό μου πρέπει να πω ότι είναι έγχρωμο, με θερινό φως προχωρημένου απογεύματος που δεν λέει να ξεψυχήσει.

Αίφνης, μετά την «Κοιμωμένη» του Χαλεπά, την προσοχή μας αποσπά μια καθαρή, ολόλευκη ταφόπλακα όπου αναγράφεται με μεγάλα μολυβένια στοιχεία το επίθετο ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ – δίχως μικρό όνομα – και η ηλικία – 44 ετών – από κάτω, χωρίς τις συνήθεις ημερομηνίες γέννησης και θανάτου.

«Πότε πέθανε ο Αναγνωστάκης και δεν το μάθαμε;» ρωτώ τον φίλο μου, επίσης θαυμαστή της ποίησής του.

«Κάποιο λάθος θα έκαναν», μου απαντά στο όνειρο πάντα, «ο Αναγνωστάκης ζει και βασιλεύει, χθες μόλις τον είδα στο Θεμέλιο να αγοράζει βιβλία».

Ξανακοιτάζω την ταφόπλακα και τα φρέσκα λουλούδια ολόγυρα. Στην κορυφή, ένα μεγάλο στεφάνι με κόκκινα γαρίφαλα ή τριαντάφυλλα (δεν θυμάμαι).

«Μήπως πέθανε χθες και δεν μας ειδοποίησαν;» επιμένω.

«Κοίταξε προσεκτικά την ταφόπλακα», μου λέει ο φίλος, «πουθενά δεν αναγράφεται μικρό όνομα. Βλέπεις εσύ τη λέξη Μανόλης; Και η ηλικία δεν σου έκανε καμιά εντύπωση; Ετών 44! Ο ποιητής Αναγνωστάκης είναι σήμερα πάνω από 60…».

Σταθήκαμε και οι δυο βουβοί πάνω από το μνήμα για αρκετή ώρα. Κάποια στιγμή αισθάνθηκα έναν μικρό πανικό, άρχισα να ιδρώνω και να τρέμω από μια αιφνίδια πτώση της θερμοκρασίας. Φοβήθηκα ότι θα ρίζωνα μπροστά στην αινιγματική ταφόπλακα. Το είπα στον φίλο μου και αμέσως αυτός με τράβηξε προς την έξοδο του νεκροταφείου, πεπεισμένος ότι πραγματικά κινδύνευα να ριζώσω εκεί. Αρχίσαμε να τρέχουμε ανάμεσα στους τάφους αναζητώντας την πύλη. Κάποια στιγμή, ίσως από την υπερβολική προσπάθεια, ξύπνησα τρομαγμένος μέσα στη ζεστή νύχτα.

Ο επίλογος του ονείρου έμελλε να είναι περισσότερο τρομακτικός και δυσερμήνευτος. Την επομένη λοιπόν το πρωί κατευθύνθηκα στην πανεπιστημιακή σχολή όπου φοιτούσα και καθ’ οδόν αγόρασα εφημερίδα (νομίζω «Το Βήμα»). Διαβάζοντας πρώτες τις σελίδες των πολιτιστικών, το βλέμμα μου έπεσε σε ένα μικρό μονόστηλο που μου πάγωσε το αίμα. Ο τίτλος του άνοιγε βίαια την πόρτα της μεταφυσικής: «Σκοτώθηκε χθες σε τροχαίο ο τηλεσκηνοθέτης Νίκος Αναγνωστάκης, ετών 44!».

INFO: Ο Νίκος Δαββέτας είναι συγγραφέας. Διδάσκει δημιουργική γραφή στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Τελευταίο του βιβλίο το «Ωστικό κύμα» (Πατάκης, 2016). Από τις ίδιες εκδόσεις επανακυκλοφόρησε πρόσφατα το βραβευμένο μυθιστόρημά του «Η εβραία νύφη»