Πόλεις και λέξεις

Η λέξη για το Βερολίνο είναι « street ». Street art, street food, street music. Μια πόλη που αναγεννήθηκε από τις στάχτες της μετά τον πόλεμο, επανενώθηκε μετά την πτώση του τείχους, και τώρα δείχνει τον δρόμο στην υπόλοιπη ήπειρο. Μια πόλη όπου όλα είναι δυνατά.

Η λέξη που ταιριάζει στο Δουβλίνο, πάλι, είναι «ταλέντο». Εδώ η καινοτομία έχει εκτοπίσει την παράδοση και οι νέοι έχουν γίνει κύριοι των ψηφιακών πεδιάδων. Αυτούς αναζητούν οι εκατοντάδες πολυεθνικές που έρχονται να εγκατασταθούν εδώ – επωφελούμενες και από τη χαμηλή φορολογία.

Ο Εντοάρντο Βίνια είναι αρχισυντάκτης και αρθρογράφος της Corriere. Και μια ζωή ήταν παθιασμένος με τα ταξίδια. Ηθελε λοιπόν να δει πού βρίσκεται η Ευρώπη οκτώ σχεδόν δεκαετίες μετά το «Μανιφέστο του Βεντοτένε», που έγραψε ο Αλτιέρο Σπινέλι τo 1941 ενώ ήταν φυλακισμένος στο ομώνυμο ιταλικό νησί στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Για τον σκοπό αυτό επισκέφθηκε δέκα πόλεις, από το Βερολίνο μέχρι την Αθήνα. Μίλησε με τη «γενιά Ντεζιντέριους», όπως αποκαλεί τους νέους από το πρώτο λατινικό όνομα του Ερασμου. Διάλεξε για κάθε πόλη μια λέξη. Και λίγες ημέρες πριν από τις ευρωεκλογές έβγαλε ένα βιβλίο που το ονόμασε «Ευρώπη. Η καλύτερη νεολαία».

Στη Ρίγα της Λετονίας ταιριάζει η «ανεξαρτησία»: η χώρα αυτή εξακολουθεί να ζει στη σκιά της Ρωσίας και σε πενήντα χρόνια μπορεί εξαιτίας της χαμηλής γεννητικότητας και της υψηλής μετανάστευσης να εξαφανιστεί. Η Κοπεγχάγη, αντίθετα, διεκδικεί την «ευτυχία», αφού οι νέοι γνωρίζουν εδώ μια αξιοσημείωτη ισορροπία ανάμεσα στη δουλειά και την προσωπική ζωή. Η λέξη για τη Βαρσοβία είναι «μοίρασμα» (ανάμεσα στη δημοκρατία και τον αντιφιλελευθερισμό), για τη Στοκχόλμη είναι « tech » (οι περισσότεροι νέοι λένε ότι θέλουν να δημιουργήσουν κάτι καινούργιο), για τη Σεβίλλη είναι «μέτρο» (οι νέοι που φτάνουν εδώ απ’ όλη την Ευρώπη συνειδητοποιούν ότι θα ζήσουν χειρότερα από τους γονείς τους και καλούνται να βάλουν φρένο σε όλα, τις φιλοδοξίες, την κατανάλωση, ακόμη και τη διασκέδαση), ενώ στην Πράγα ταιριάζει περισσότερο ένα ρήμα, «καταφέρνω», αφού η ανεργία εδώ είναι η μικρότερη στην Ευρώπη.

Το Στρασβούργο έχει ταυτιστεί πλέον με τη λέξη «άνοιγμα», αφού εδώ δολοφονήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο από τρομοκράτες ο δημοσιογράφος Αντόνιο Μεγκαλίτσι, ένας ευρωπαίος πολίτης που ταξίδευε κι αυτός πολύ κι ήθελε μια Ευρώπη χωρίς σύνορα. Και η Αθήνα; Γι’ αυτήν ο Εντοάρντο Βίνια διάλεξε μια λέξη που δεν θα αρέσει καθόλου στον πρωθυπουργό μας, αφού είναι δανεισμένη από έναν πολιτικό τον οποίο προσπάθησε να μιμηθεί σε όλα, στα συνθήματα, στον τρόπο διακυβέρνησης, ακόμη και στον τόνο της φωνής. Δείχνει όμως προς την αντίθετη κατεύθυνση: «αλλαγή».

Γιατί είναι αλήθεια ότι ο τόπος αξίζει να κυβερνηθεί από έναν πολιτικό που θα έχει ως πρότυπο τον Σπινέλι, όχι τον Βελουχιώτη.