Το μείζον διακύβευμα των ευρωεκλογών

Η μεγάλη ανησυχία που – ορθώς – διέπει τις εκτιμήσεις και προβλέψεις των ευρωπαίων αναλυτών, είναι η άνοδος της Ακροδεξιάς σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Στη Γαλλία και στην Ιταλία, τις κοιτίδες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, η Ακροδεξιά είναι πρώτο κόμμα. Στην Αυστρία και τη Γερμανία ανέρχεται ραγδαία. Στην Ισπανία από περιθωριακή κίνηση εισήλθε στο Κοινοβούλιο. Στις σκανδιναβικές χώρες, στο Βέλγιο, στην Ολλανδία, στην Ουγγαρία και αλλού, επίσης ακροδεξιά κινήματα διαφόρων τύπων ανέρχονται ραγδαία.

Αλλά η ανάλυση συνήθως δεν προχωρά στα πραγματικά αίτια αυτής της ανόδου. Κανείς δεν τολμά να συγκρουστεί με την πολιτική ορθότητα και να διερωτηθεί γιατί σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης αποφασίζει να στοιχηθεί με ακροδεξιά σχήματα. Διότι ασφαλώς δεν είναι η νοσταλγία για τον Χίτλερ, τον Μουσολίνι ή τον Φράνκο, δικτάτορες που προκάλεσαν εκατομμύρια θανάτους και ολοκαυτώματα, που διακατέχει τόσους πολλούς ψηφοφόρους. Ούτε κανείς στην πραγματικότητα επιθυμεί την κατάργηση των ατομικών και πολιτικών ελευθεριών. Αυτά τα στηρίζουν ελάχιστοι ιδεόληπτοι και φανατικοί.

Η καταφυγή μεγάλου μέρους των ψηφοφόρων σε ακροδεξιά σχήματα έχει ερμηνεία. Είναι η άρνηση των κομμάτων του δημοκρατικού τόξου να δώσουν μία πειστική – και στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού, του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – απάντηση στο πρόβλημα της μαζικής μετανάστευσης και κυρίως μη αφομοίωσης εκατομμυρίων προσφύγων από τον Τρίτο Κόσμο.

Ασφαλώς η απάντηση αυτή δεν μπορεί να είναι η μετατροπή της Ευρώπης σε φρούριο, που αργά ή γρήγορα θα διαρραγεί. Οι μαζικές μεταναστευτικές εισροές δεν είναι στην πλειονότητά τους οργανωμένες και υποκινούμενες. Η κλιματική αλλαγή και η ερημοποίηση, η φτώχεια, η κατάρρευση των κρατικών δομών και οι πόλεμοι που μαστίζουν σήμερα τον Τρίτο Κόσμο ωθούν μάζες απεγνωσμένων ανθρώπων προς τη Δύση. Η μόνη αποτελεσματική απάντηση στη μετανάστευση είναι η κινητοποίηση των δυτικών χωρών σε αυτά τα πεδία.

Οι ευθύνες της Δύσης είναι μεγάλες. Οι πόλεμοι στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στην Λιβύη και στη Συρία, το μεγαλόπνοο αμερικανικό όραμα της «δημοκρατικής Μέσης Ανατολής» κατέληξαν σε αποδόμηση των κρατών αυτών. Η προσπάθεια να επιβληθούν δημοκρατικά καθεστώτα δυτικού τύπου σε χώρες με φυλετική διάρθρωση και προαιώνια παράδοση αυταρχισμού ήταν ανιστόρητη και είχε δραματική κατάληξη. Επίσης η οικολογική καταστροφή δεν έχει κινητοποιήσει ακόμα αποτελεσματικά τις δυτικές ελίτ.

Επομένως η μόνη ουσιαστική απάντηση στη μετανάστευση, που ασφαλώς εάν συνεχιστεί θα αποδομήσει πολιτιστικά και πολιτικά τις ευρωπαϊκές δομές, δεν είναι τα αστυνομικά μέτρα και η καταστολή που κηρύσσουν τα ακροδεξιά κινήματα. Αλλά η πολιτική σταθεροποίηση, η οικονομική ανάπτυξη και η ανάσχεση της οικολογικής καταστροφής των χωρών του Τρίτου Κόσμου, με σοβαρές πρωτοβουλίες μείζονος κλίμακας των εύπορων και ισχυρών κρατών του δυτικού κόσμου. Αλλιώς απλά το πρόβλημα θα ανακυκλώνεται σε ατελέσφορες συζητήσεις στο εσωτερικό της Ακροδεξιάς.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης