Ανατομία ενός κόλπου

Πρώτα τα ευχάριστα. Ολα δείχνουν ότι η μεγαλύτερη πολιτική απάτη που εξυφάνθηκε «από συστάσεως του ελληνικού κράτους» (σύμφωνα με την καθιερωμένη έκφραση του Ρασπούτιν της καρδιάς μας…) πνέει τα λοίσθια.

Υστερα τα δυσάρεστα. Πρέπει να είναι τόσο απελπισμένοι όσοι την επιχείρησαν που δεν αποκλείω να προσπαθήσουν ξανά.

Η βασική ιδέα ήταν απλή. Αφού ο κόσμος δεν θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ, να φτιαχτεί κάτι άλλο μέσα στο οποίο θα κρύψουν τον ΣΥΡΙΖΑ. Ενα «Μέτωπο» ή μια «Συμμαχία» που θα λειτουργήσει κάπως σαν μπουζουριέρα.

Το κόλπο βέβαια είναι πολυχρησιμοποιημένο και παλαιοκομμουνιστικό. Ξεκίνησε τον Μεσοπόλεμο ως επινόηση της Τρίτης Διεθνούς. Το ΚΚΕ είχε κατέβει στις εκλογές του 1932 ως Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών.

Να θυμίσω ότι και μετά τον πόλεμο οι κομμουνιστές πήραν την εξουσία στη Ρουμανία με το Εθνικό Δημοκρατικό Μπλοκ. Τον Φεβρουάριο 1948 έκαναν το πραξικόπημα της Πράγας ντυμένοι Εθνικό Μέτωπο.

Και το 1961 η ΕΔΑ εμφανίστηκε στους ψηφοφόρους ως Πανδημοκρατικόν Αγροτικόν Μέτωπον Ελλάδος.

Γνωστά πράγματα. Τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ έφτιαξε κάτι που ονομάστηκε «Προοδευτική Συμμαχία», μαρκίζα που αν μη τι άλλο δείχνει κάποια έλλειψη έμπνευσης και πρωτοτυπίας.

Το σχέδιο απέτυχε για τον λόγο που συνήθως αποτυγχάνουν τα σχέδια στην πολιτική: έλλειψη ενδιαφέροντος και ακροατηρίου. Εως τώρα δεν έχει εντοπιστεί έλληνας πολίτης που να παρακολουθεί τα πολιτικά κελεύσματα του Μπίστη, της Μαριλίζας ή του Τέρενς Κουίκ.

Η αποτυχία αποτυπώθηκε και στο πολιτικό προσωπικό που περιμάζεψε το εγχείρημα. Ενα ετερόκλητο σύνολο τυχοδιωκτών και ανυπόληπτων προσώπων της Δεξιάς, του ΠαΣοΚ και της ευρύτερης Κεντροαριστεράς, άνευ σημασίας για την ελληνική κοινωνία.

Με άλλα λόγια, δεν έπασχε απλώς η βασική ιδέα. Επασχε και το σενάριο και το κάστινγκ.

Μόνο εκκεντρικοί άλλωστε θα μπορούσαν να φανταστούν ότι αυτό που έλειπε στη σημερινή Ελλάδα είναι η πολιτική παρουσία τού… Πέτρου Κόκκαλη σε ρόλο «οικολόγου εναλλακτικού»!

Ακόμη όμως και ως αποτυχία το σχέδιο είχε δυο σοβαρές επιπτώσεις. Η πρώτη είναι η συσπείρωση του Κινήματος Αλλαγής εναντίον του οποίου είχε στραφεί το κύκλωμα του Μαξίμου.

Η υπερφίαλη εκτίμηση του υπουργού Βερναρδάκη ότι το ΚΙΝΑΛ θα κινδυνεύσει να μην μπει στη Βουλή αποδεικνύεται τόσο ακριβής όσο και οι προηγούμενες προγνώσεις Βερναρδάκη την εποχή που ήταν δημοσκόπος.

Αντιθέτως φαίνεται ότι λειτούργησαν τα αμυντικά ανακλαστικά. Πιθανότερο λοιπόν μοιάζει σήμερα να παλέψει το ΚΙΝΑΛ για την τρίτη θέση έστω ως ρετρό πολιτικό ρεύμα «εις μνήμην του ΠαΣοΚ» παρά να γίνει Ποτάμι. Θα δούμε.

Αν αυτή η πρώτη επίπτωση έχει μια βάση κυρίως συναισθηματική και ίσως συγκυριακή, η δεύτερη είναι πολύ πιο ουσιαστική.

Στην πραγματικότητα ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε τη δουλειά που θα έπρεπε να είχε κάνει εδώ και καιρό η ίδια η Γεννηματά. Αποσύροντας τους προαναφερθέντες από το ΚΙΝΑΛ, ο Τσίπρας απάλλαξε το ΚΙΝΑΛ από μια «παράγκα του ΣΥΡΙΖΑ» που κάποια στιγμή θα του δημιουργούσε πρόβλημα.

Ηδη από το 2016 και αιφνιδιασμένη τότε από την άρνηση του ΠαΣοΚ να ψηφίσει την απλή αναλογική, η κυβέρνηση προσπάθησε να διεισδύσει στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Να καλλιεργήσει κολεγιές και να στήσει προγεφυρώματα.

Με το πρόσχημα κάποιας αναπόδεικτης «αντιδεξιάς» πολιτικής συγγένειας αναπτύχθηκαν παράξενες υπόγειες διαδρομές. Και στο όνομα της «ανασύνθεσης του πολιτικού σκηνικού» έγιναν περίεργες κουβέντες.

Προτείνονταν συναλλαγές. Προσφέρονταν αξιώματα. Ενα παρασκηνιακό παζάρι που απέβλεπε να εκτροχιάσει την Κεντροαριστερά από τον συστημικό της ρόλο.

Η μεγάλη ευκαιρία δόθηκε έναν χρόνο αργότερα με τη συγκρότηση του ΚΙΝΑΛ και την εκλογή αρχηγού από τη βάση.

Ακόμη κι όταν ο υποψήφιος που προτιμούσε ο ΣΥΡΙΖΑ απέτυχε, η Γεννηματά έκανε το λάθος να αποδεχτεί την ομοσπονδιακή μορφή του νέου κόμματος. Μοίρασε ρόλους στον Σ. Θεοδωράκη, τον Γ. Παπανδρέου, ακόμη και στον Θ. Θεοχαρόπουλο.

Ετσι η «λογική της παράγκας» είχε πρακτικά νομιμοποιηθεί. Οριακά απετράπη η επικράτησή της στην υπόθεση του Σκοπιανού, το οποίο είχε εν τω μεταξύ αναδειχθεί σε προνομιακό πεδίο της δράσης της.

Μετά την άρνηση όμως της Γεννηματά να αποδεχθεί τις Πρέσπες, ο ΣΥΡΙΖΑ έπρεπε να ανακατέψει ξανά τα χαρτιά. Και απάντησε με την απόσυρση των δικών του από το ΚΙΝΑΛ.

Ουσιαστικά είναι η δεύτερη «παράγκα του ΣΥΡΙΖΑ» που ξηλώνεται την τελευταία τριετία.

Την πρώτη την είχε κατεδαφίσει ο Κ. Μητσοτάκης μέσα στη ΝΔ. Είχε συγκροτηθεί το καλοκαίρι του 2015 και διαλύθηκε ουσιαστικά κατά την αναμέτρηση για την αρχηγία της ΝΔ. Υπενθυμίζω ότι η «παράγκα» εκείνη είχε συμφωνήσει με τον ΣΥΡΙΖΑ και εξ ονόματος της ΝΔ ακόμη και για νέα σύνθεση του ΕΣΡ, την οποία ο Μητσοτάκης ακύρωσε φυσικά αμέσως μετά την εκλογή του.

Τη δεύτερη «παράγκα» περισσότερο την απέσυρε ο Τσίπρας παρά την έδιωξε η Γεννηματά. Ενδεχομένως αν ο Πρωθυπουργός δεν είχε αλλάξει στρατηγική δρομολογώντας την Προοδευτική Συμμαχία, ο Ραγκούσης ή ο Θεοχαρόπουλος να υποδύονταν ακόμη τους κεντροαριστερούς παράγοντες.

Η αίσθησή μου είναι ότι ο Τσίπρας έκανε ένα στρατηγικό λάθος. Δεν θα είναι άλλωστε η πρώτη φορά που διαψεύδει τη «θεωρία περί πουλιών» του Αλιβιζάτου.

Χωρίς την παράγκα του ΣΥΡΙΖΑ στους κόλπους του, το ΚΙΝΑΛ θα βγει από τις εκλογές με μια μικρότερη ή μεγαλύτερη αλλά πάντως συμπαγή πολιτικά κοινοβουλευτική ομάδα στην οποία ο Παπανδρέου θα είναι απλώς η μύγα μέσα στο γάλα. Η Κεντροαριστερά θα έχει διασφαλίσει την αυτονομία της.

Σε αντίθετη περίπτωση η ηγεσία της Κεντροαριστεράς θα έπρεπε να αναμετράται διαρκώς με μια εσωτερική αντιπολίτευση, η οποία σταδιακά και θα την έφθειρε και θα την αποδυνάμωνε. Οπως συνέβη με τις Πρέσπες.

Μόνο που ευτυχώς οι παρατάξεις διαμορφώνονται στην κορυφογραμμή της ιστορίας. Οχι στο «Φίλιον». Και αυτό νομίζω παρανόησαν οι εμπνευστές του κόλπου πίνοντας τον καπουτσίνο τους.