Δικαιοπολιτικά

Το αποκαλούμενο σκάνδαλο Novartis προφανώς και είναι υπαρκτό και πρέπει να διερευνηθεί δικαστικά. Επειδή όμως φέρονται να εμπλέκονται και πολιτικά πρόσωπα απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση του υπάρχοντος συνταγματικού και εν γένει νομικού πλαισίου. Οχι γι’ αυτά καθ’ αυτά τα πρόσωπα, αν και αυτό έχει τη σημασία του, αλλά για τη δημοκρατική νομιμότητα.

Δυστυχώς όμως μάλλον δεν συμβαίνει αυτό. Η κυβέρνηση, ευθύς εξ αρχής, με τη συνήθη πομπώδη και άκρως επιθετική ρητορική της, ενέταξε το σκάνδαλο στη γνωστή της στρατηγική της απαξίωσης του παλιού πολιτικού συστήματος. Από όλη τη σκηνοθεσία όμως του ανακηρυχθέντος μεγαλύτερου σκανδάλου από συστάσεως του ελληνικού κράτους έμεινε τελικά μόνο η επιστροφή της δικογραφίας στη Βουλή για να αρθεί η ασυλία του κ. Λοβέρδου προκειμένου να δώσει εξηγήσεις ως ύποπτος παθητικής δωροδοκίας.

Πέρα όμως από την ουσία της υπόθεσης, η πολιτική και δικονομική αντιμετώπιση του κ. Λοβέρδου εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το εγχώριο κράτους δικαίου.

Το σοβαρότερο ερώτημα που ανακύπτει αφορά την τήρηση της κείμενης νομοθεσίας και των ισχυουσών συνταγματικών προβλέψεων. Καλώς ή κακώς ο κ. Λοβέρδος εμπίπτει στην πρόβλεψη της παραγράφου 1 του άρθρου 86 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί δίωξη κατά των υπουργών για «ποινικά αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους». Η παθητική δωροδοκία, το αδίκημα που αποδίδεται στον κ. Λοβέρδο, περιγράφεται στο άρθρο 235 του Ποινικού Κώδικα και το διαπράττει ο «υπάλληλος, ο οποίος ζητεί η λαμβάνει, άμεσα ή μέσω τρίτου, για τον εαυτό του ή για άλλον, οποιασδήποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα, η αποδέχεται την υπόσχεση παροχής τέτοιου ωφελήματος, για ενέργεια η παράλειψή του σε σχέση με την άσκηση των καθηκόντων του, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη». Η τέτοιου είδους δίωξη όμως κατά υπουργού, καλώς ή κακώς και πάλι, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 86 του Συντάγματος, μπορεί να γίνει μέχρι το πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου της βουλευτικής περιόδου που αρχίζει μετά την τέλεση του αδικήματος. Εάν δεν ασκηθεί η δίωξη εντός της προβλεπόμενης αυτής προθεσμίας επέρχεται η περιβόητη παραγραφή του αδικήματος.

Ενώ λοιπόν οι διατυπώσεις των διατάξεων του Συντάγματος και του Ποινικού Κώδικα είναι σαφέστατες, επειδή προκύπτει με σαφήνεια ότι το αποδιδόμενο αδίκημα στον κ. Λοβέρδο έχει υποπέσει σε παραγραφή και δεν μπορεί να ασκηθεί ποινική δίωξη εις βάρος του γι’ αυτό, η κυβέρνηση παρακάμπτει τις αρχές του κράτους δικαίου. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, με ιδιαίτερη έπαρση, προβαίνει σε μια δική του ερμηνεία των ισχυουσών διατάξεων και εγκαλεί την οποιαδήποτε επίκληση της παραγραφής ως τέχνασμα για την αποφυγή της δικαστικής κρίσης. Ισως όμως αγνοεί ότι η παραγραφή ως θεσμός δημόσιας τάξης εξετάζεται υποχρεωτικά και αυτεπάγγελτα απ’ όλα τα δικαιοδοτικά ποινικά όργανα. Οτι η παραγραφή δεν είναι δικαίωμα του κατηγορουμένου και συνεπώς δεν λαμβάνεται υπ’ όψιν η βούλησή του, ούτε μπορεί να παραιτηθεί από τη διερεύνηση και την εφαρμογή της.

Είναι προφανές ότι η παραγραφή του αδικήματος που αποδίδεται στον κ. Λοβέρδο βλάπτει πρωτίστως τον ίδιο διότι του στερεί τη δυνατότητα να υπερασπισθεί τον εαυτό του ενώπιον του αρμοδίου Δικαστηρίου. Οφείλουν όμως όλοι να εφαρμόσουν το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο. Οι κραυγές, οι παρερμηνείες, οι δικαστικοί λαϊκισμοί, δεν έχουν θέση στο κράτος δικαίου.

Ο Κώστας Καρακώτιας είναι νομικός – κριτικός βιβλίου