Brexit: μόνο αργά, {CR}αλλιώς καθόλου

Η Τερίζα Μέι υποσχέθηκε 108 φορές στους Βρετανούς ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα έβγαινε από την ΕΕ στις 29 Μαρτίου. Δεν κατάφερε ποτέ να πείσει τη Βουλή για το σχέδιό της, με αποτέλεσμα η χώρα να έχει βυθιστεί σε μία πρωτοφανή πολιτική κρίση.

Ικανός είναι ο ηγέτης που δημιουργεί τη συναίνεση σε ανύποπτο χρόνο. To εγχείρημα του Brexit ξεπέρασε τη Μέι και το χρονοδιάγραμμά της. Το ερώτημα, όμως, για τους Βρετανούς και τους βουλευτές τους παραμένει: Ποιον ακριβώς πρωθυπουργό δεν θα ξεπερνούσε;

Πέντε ομάδες βουλευτών προωθούν ισάριθμες εκδοχές του Brexit ή του Remain, με θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ τους:

συμμετοχή στην ενιαία αγορά, παραμονή μόνο στην τελωνειακή ένωση, έξοδος από όλους τους θεσμούς ακόμη και χωρίς συμφωνία, δεύτερο δημοψήφισμα, ακύρωση ή αναβολή του Brexit.

Η πολυμέτωπη, δαιδαλώδης σύγκρουση δεν έχει καν

αγγίξει την κορυφαία πρόκληση που συνιστά το Brexit για το μέλλον της ένωσης των τεσσάρων εθνών της Βρετανίας. Σκωτία και Βόρειος Ιρλανδία ψήφισαν Remain. Αγγλία και Ουαλία Brexit.

Η έκταση και το βάθος του προβλήματος καθιστoύν αδύνατη την επίλυσή του σε «μία κι έξω» ψηφοφορία που αφορά αποκλειστικά τους όρους εξόδου. Ούτε είναι δυνατόν, μία σχέση που δημιουργήθηκε στη διάρκεια μισού αιώνα, να προκύψει εκ νέου σε 18 μήνες, όσο δηλαδή θα διαρκέσει η διαπραγμάτευση της νέας εμπορικής συμφωνίας. Ο Ιβαν Ρότζερς, πρώην πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ, είχε προβλέψει ότι θα απαιτηθούν τουλάχιστον δέκα χρόνια για να ολοκληρωθεί ομαλά το Brexit. Αν οι όροι αποχώρησης έχουν προκαλέσει αυτό το χάος, τι ακριβώς θα πρέπει να περιμένουμε από τους Βρετανούς όταν φτάσουν στο «διά ταύτα» της υπόθεσης, τη μελλοντική εμπορική τους σχέση με την ΕΕ;

Τη Δευτέρα η Βουλή αποφάσισε να διεξάγει διερευνητικές ψηφοφορίες, ώστε να διαπιστώσει ποια εκδοχή του Brexit ή του Remain συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση ανάμεσα στα μέλη της. Για να έχει όμως νόημα μία τέτοια διαδικασία, θα πρέπει να αποσυνδεθεί από την επικύρωση της συμφωνίας εξόδου της Μέι. Στις παρούσες, επείγουσες συνθήκες, η Βρετανία διατρέχει τον κίνδυνο να συναινέσει βιαστικά σε ένα ήπιο Brexit που θα κοστίσει όμως τη συμμετοχή των Βρετανών στα κέντρα αποφάσεων της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό, Remainers και Brexiteers θα έχουν καταφέρει να αλληλοεξοντωθούν: η χώρα θα πάψει να είναι μέλος της ΕΕ, χωρίς όμως να έχει ουσιαστικά αποχωρήσει. Επιπλέον, ο έλεγχος του Brexit από τη Βουλή δημιουργεί ένα κορυφαίο συνταγματικό παράδοξο: οι βουλευτές νομοθετούν για λογαριασμό της κυβέρνησης, η οποία όμως έχει εκλεγεί για να εφαρμόσει το δικό της πρόγραμμα.

Τα ερωτήματα αυτά είναι αδύνατον να απαντηθούν μέχρι τις 12 Απριλίου, τη νέα καταληκτική ημερομηνία εξόδου, χωρίς την εξασφάλιση μίας μεγάλης παράτασης, στη διάρκεια της οποίας θα διεξαχθούν εκλογές στη Βρετανία. Η Μέι προειδοποίησε τους βουλευτές για τον κίνδυνο ενός «αργού Brexit». Στην πραγματικότητα, η μεγάλη παράταση είναι η μοναδική διαθέσιμη διέξοδος για τους Βρετανούς.

Μόνο χωρίς την πίεση του χρόνου, η Βουλή θα μπορέσει να καταλήξει με καθαρή πλειοψηφία σε ένα βιώσιμο σχέδιο εξόδου. Αν φυσικά μπορεί να υπάρξει τέτοιο σχέδιο. Αν όχι, τότε το Brexit θα πρέπει να εγκαταλειφθεί ως μία ανεφάρμοστη ιδέα.

Ο Θύμιος Τζάλλας εργάζεται σε think tank με έδρα το Λονδίνο και αντικείμενο την ενίσχυση της σχέσης της βρετανικής Βουλής με τους πολίτες. To 2019 από τις εκδόσεις Επίκεντρο θα κυκλοφορήσει το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα»