Ο επικίνδυνος παραλογισμός των εμπορικών πολέμων

Ο Δον Κιχώτης πολέμησε με ανεμόμυλους. Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πολεμά τα εμπορικά ελλείμματα. Και οι δύο μάχες είναι παράλογες, αλλά τουλάχιστον αυτή του Δον Κιχώτη ήταν γεμάτη ιδεαλισμό. Του Τραμπ είναι γεμάτη από έντονη άγνοια.

Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώθηκε ότι το διεθνές έλλειμμα των ΗΠΑ για αγαθά και υπηρεσίες είχε διευρυνθεί σε 621 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά την υπόσχεση του Τραμπ ότι οι σκληρές εμπορικές πολιτικές έναντι του Καναδά και του Μεξικού, της Ευρώπης και της Κίνας θα μειώσουν το έλλειμμα. Ο Τραμπ πιστεύει ότι το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ αντικατοπτρίζει τις αθέμιτες πρακτικές των εταίρων της Αμερικής. Εχει υποσχεθεί να τερματίσει αυτές τις αθέμιτες πρακτικές και να διαπραγματευθεί πιο δίκαιες εμπορικές συμφωνίες με αυτές τις χώρες.

Ωστόσο, το εμπορικό έλλειμμα της Αμερικής δεν αποτελεί δείκτη αθέμιτων πρακτικών από άλλους, και οι διαπραγματεύσεις του Τραμπ δεν θα αντιστρέψουν την ανάπτυξή του. Το έλλειμμα είναι, αντιθέτως, ένα μέτρο μακροοικονομικής ανισορροπίας, το οποίο οι πολιτικές του Τραμπ – ιδίως οι φοροαπαλλαγές του 2017 – επιδείνωσαν.

Η πολιτική φορολογίας του Τραμπ αποτελεί την κύρια εξήγηση της μικρής ανόδου της διεθνούς ανισότητας. Η εμπορική πολιτική είναι σε μεγάλο βαθμό άσχετη με το αποτέλεσμα.

Ομως η εμπορική πολιτική σαφώς συσχετίζεται με την παγκόσμια οικονομία. Καθώς ο Τραμπ κυνηγάει μια χίμαιρα, η παγκόσμια οικονομία έχει γίνει πιο ασταθής και οι σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του μεγαλύτερου μέρους του κόσμου έχουν χειροτερεύσει. Ο ίδιος ο Τραμπ περιφρονείται στα περισσότερα μέρη και ο σεβασμός για την αμερικανική ηγεσία έχει καταρρεύσει παγκοσμίως.

Φυσικά, οι εμπορικές πολιτικές του Trump όχι μόνο επιδιώκουν να βελτιώσουν το εξωτερικό ισοζύγιο της Αμερικής, αλλά και αντιπροσωπεύουν μια λανθασμένη προσπάθεια περιορισμού της Κίνας και αποδυνάμωσης της Ευρώπης. Ο στόχος αυτός αντικατοπτρίζει μια νεοσυντηρητική κοσμοθεωρία στην οποία η εθνική ασφάλεια αντικατοπτρίζει έναν αγώνα έναντι κρατών. Οι οικονομικές επιτυχίες των ανταγωνιστών της Αμερικής θεωρείται ότι απειλούν την αμερικανική παγκόσμια πρωτοκαθεδρία και επομένως την αμερικανική ασφάλεια.

Αυτές οι απόψεις αντικατοπτρίζουν μια παράνοια που εδώ και πολύ καιρό αποτελεί χαρακτηριστικό της αμερικανικής πολιτικής. Πρόκειται για μια πρόσκληση να υπάρχουν ατελείωτες διεθνείς συγκρούσεις και σε αυτό βοηθά πλέον ο Τραμπ και οι συνεργάτες του. Σε αυτό το πλαίσιο, οι λανθασμένοι εμπορικοί πόλεμοι του Τραμπ είναι σχεδόν τόσο προβλέψιμοι όσο οι μακροοικονομικές ανισορροπίες που απέτυχαν τόσο θεαματικά να αντιμετωπίσουν.

Ο Τζέφρι Σακς είναι καθηγητής διατηρήσιμης ανάπτυξης και πολιτικών υγείας και μάνατζμεντ στο Columbia University. Επίσης είναι διευθυντής του Κέντρου Διατηρήσιμης Ανάπτυξης του Columbia.