Οι βρωμιές των άλλων

Εχω αναφέρει ξανά το παράδειγμα στο παρελθόν, με διαφορετική αφορμή και διαφορετική στόχευση. Ισως να μην υπήρξε άλλη έρευνα, πιο ενδεικτική της νοοτροπίας μας και της ιδιοσυγκρασίας μας, από εκείνην που διενεργήθηκε σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης πριν από δυο – τρεις δεκαετίες. Σύμφωνα με τα πορίσματά της, η Ελλάδα είναι ταυτοχρόνως η πιο καθαρή και η πιο βρώμικη χώρα στη Γηραιά Ηπειρο. Η πιο καθαρή όσον αφορά τον ιδιωτικό χώρο – από τα παρκέ ώς τα τασάκια – και η πιο βρώμικη όσον αφορά τον δημόσιο χώρο – μια τεράστια χωματερή. Αυτό το ενσταντανέ του Νεοέλληνα ως ενός αυτάρεσκου ιδιώτη που αδιαφορεί πλήρως (όταν δεν υποσκάπτει) για το κοινωνικό του προφίλ ερμηνεύει και τη στάση μας απέναντι σε μια σειρά από άλλες βρωμιές, όχι πάντοτε κυριολεκτικές, δίχως αυτό να τις καθιστά και λιγότερο επιβλαβείς για τη δημόσια υγεία. Για την ακρίβεια, τις καθιστά επιβλαβέστερες.

Την εβδομάδα που μας πέρασε, μια ρυπαρή φυλλάδα (δεν σκοπεύω εδώ να τη διαφημίσω επαναλαμβάνοντας το τοξικό όνομά της) ξεσήκωσε σάλο που ξεπέρασε τα σύνορά μας με τον συνήθη για εκείνην τρόπο: ένα αηδιαστικό σεξιστικό πρωτοσέλιδο, πιστό στη μακρά ανθυγιεινή παράδοση της εν λόγω εφημερίδας, όσο και κακέκτυπο της διαβόητης ναζιστικής Der Sturmer του Γιούλιους Στράιχερ. Οπως κι εκείνο το αποκρουστικό κάθαρμα που κατέληξε στην αγχόνη μετά τη δίκη της Νυρεμβέργης, έτσι και ο ιθύνων νους του κακέκτυπου πιστεύει ακράδαντα πως ο αναγνώστης δεν είναι παρά ένα οφθαλμοπόρνο συμπλεγματικό παράσιτο που τρέφεται καθημερινά με σκουπίδια και αφοδεύει σκουπίδια. Εάν ρίξουμε μια ματιά στις κυκλοφορίες των εφημερίδων, θα διαπιστώσουμε ότι ο ιθύνων νους του κακέκτυπου δεν πέφτει και πολύ έξω στη μισανθρωπική του διαπίστωση· όχι τόσο τουλάχιστον όσο θα του απαγόρευε να ανατροφοδοτεί τη χαβούζα του με νέα, όλο και πιο μιαρά πρωτοσέλιδα, προκλητικά αδιάφορος για το κόστος των αποζημιώσεων που κατά καιρούς καλείται να καταβάλει στα θύματά του (προφανώς, στην παλάντζα κόστους και κέρδους, δεν βγαίνει ζημιωμένος). Εάν περιμένουμε να βάλει λουκέτο στο μαγαζί του λόγω αναδουλειάς, θα περιμένουμε εις τον αιώνα τον άπαντα.

Μέσα στον γενικό ζόφο, ωστόσο, υπάρχει κι ένα σημάδι παρήγορο. Μέχρι σήμερα δεν φαινόταν να μας ενοχλεί, όσο ο σκουπιδοτρόφος κρεμούσε στα μανταλάκια βρωμιές για τους… άλλους. Πιθανόν κάποιοι από εμάς (όχι ιδιαίτερα υπερήφανοι για τον εαυτό μας όταν ανακαλύπταμε στα έγκατα του ψυχισμού μας αυτόν τον ξεχειλισμένο βόθρο) να κρυφογελούσαν με χαιρεκακία μόλις αντίκριζαν τις «πομπές» (αληθινές ή χαλκευμένες, αδιάφορο) των πολιτικών τους αντιπάλων. Μπορούμε άλλωστε να πιθανολογήσουμε ότι στην εκμετάλλευση αυτής ακριβώς της διαχρονικής έριδας, στο εμφυλιοπολεμικό μας εθνικό κουσούρι, πόνταρε σταθερά και ο σκουπιδοτρόφος για να εξασφαλίσει την κυκλοφοριακή του επιτυχία. Μονάχα που, εν προκειμένω, αστόχησε στις προβλέψεις του. Για πρώτη φορά, τόσο η κυβέρνηση όσο και η αντιπολίτευση έβαλαν στην άκρη τα πολιτικά πάθη και την οιονεί σχοινοτενή προεκλογική περίοδο, αγνόησαν «ποιος ωφελείται» και «ποιος ζημιώνεται» περισσότερο από το απεχθές πρωτοσέλιδο κι έβαλαν εναντίον του με πυρ ομαδόν. Να ήταν άραγε ένα σύντομο διάλειμμα στη σύρραξη, όμοιο με την περίφημη «ανακωχή των Χριστουγέννων» το 1914, κατά το πρώτο έτος του Μεγάλου Πολέμου, ένα ευτυχές προηγούμενο που δεν πρόκειται να επαναληφθεί; Παρότι φοβάμαι πως αυτό ακριβώς συμβαίνει – είναι μια παρένθεση, ένα ιντερμέδιο – ευελπιστώ ότι δεν θα λησμονηθεί. Ποιος ξέρει; Μπορεί κάποτε να μνημονεύουν την ημέρα που οι Νεοέλληνες έπαψαν να υποφέρουν από επιλεκτική όσφρηση· που καταδίκασαν τη βρωμιά από όπου και αν προερχόταν.