Για την αναθεώρηση του Συντάγματος (IV)

Κύριε Διευθυντά,
Το θέμα αυτό είναι το σοβαρότερο ίσως, το οποίο από το υπάρχον Σύνταγμα αντιμετωπίζεται ασαφώς, λανθασμένα, ακόμα και αντιφατικά, και είναι απόλυτη ανάγκη να διορθωθεί. Οι εξουσίες προφανώς πρέπει να είναι αυτόνομες, πρέπει όμως να υπάρχουν και δικλίδες ασφαλείας με αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών, ώστε καμία από αυτές να μην καταλήξει σε δικτατορική. Οσα προτείνονται στη συνέχεια στοχεύουν ακριβώς σ’ αυτό.

Α. Εκτελεστική εξουσία
(1) Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται απευθείας από τον λαό για 5ετή θητεία και έχει ορισμένες ουσιαστικές αρμοδιότητες που θα περιγραφούν στη συνέχεια.
(2) Ο πρωθυπουργός ορίζεται όπως και σήμερα. Εάν κανείς από όσους λάβουν εντολή δεν επιτύχει να εξασφαλίσει τη δεδηλωμένη πλειοψηφία της Βουλής, πρωθυπουργός ορίζεται ο αρχηγός του πρώτου κόμματος και θα σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας που θα ενεργεί σύμφωνα με τους υπάρχοντες νόμους και όσους προτείνει η ίδια ή άλλο κόμμα και εξασφαλίσουν την έγκριση της Βουλής. Εάν αυτός δεν δεχτεί, ορίζεται ο αρχηγός του δεύτερου, και αν και αυτός δεν δεχτεί, πρόσωπο που θα υποδείξει ο πρόεδρος της Δημοκρατίας και θα δεχτεί. Η κυβέρνηση που θα σχηματιστεί στις τρεις τελευταίες περιπτώσεις δεν χρειάζεται να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Σε καμία περίπτωση δεν διαλύεται η Βουλή ούτε προκηρύσσονται εκλογές πριν από την πάροδο της 4ετίας. Πρόωρες εκλογές γίνονται μόνο για σπουδαίο λόγο και εφόσον το ζητήσει κάποιος αρχηγός κόμματος και το εγκρίνει πλειοψηφία των 3/4 της Βουλής.
(3) Ο αριθμός των υπουργών δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 15. Δεν υπάρχουν αναπληρωτές υπουργοί ή υφυπουργοί. Την πολιτική της κυβέρνησης στα υπουργεία εξασφαλίζουν οι γενικοί γραμματείς.

Β. Νομοθετική εξουσία
(1) Τη νομοθετική εξουσία ασκεί αποκλειστικά η Βουλή. Δεν υπάρχουν προεδρικές πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, παρά μόνο προεδρικά εκτελεστικά διατάγματα περιορισμένης χρονικής ισχύος για έκτακτους και σπουδαίους λόγους, κατόπιν συμφωνίας του προέδρου της Δημοκρατίας και του πρωθυπουργού, τα οποία πρέπει μέσα σε έναν μήνα να εγκριθούν από τη Βουλή.
(2) Κάθε νόμος πρέπει να αναφέρεται σε ένα μόνο αντικείμενο. Δεν επιτρέπονται άσχετες τροπολογίες ή προσθήκες.
(3) Πρόεδρος της Βουλής ορίζεται ένας βουλευτής κατόπιν συμφωνίας πρωθυπουργού και προέδρου της Δημοκρατίας. Σε περίπτωση διαφωνίας αποφασίζει η Βουλή με απόλυτη πλειοψηφία μεταξύ των δύο προτεινομένων. Οι αντιπρόεδροι ορίζονται όπως και σήμερα.
(4) Ο Κανονισμός της Βουλής περιλαμβάνεται στο Σύνταγμα.
(5) Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογράφει υποχρεωτικά τους νόμους που ψηφίζει η Βουλή. Εάν έχει αντίρρηση, τους αναπέμπει στη Βουλή και χρειάζονται πλειοψηφία 3/5 του συνόλου των βουλευτών, οπότε τους υπογράφει υποχρεωτικά ή τους παραπέμπει σε δημοψήφισμα, όπως θα εκτεθεί στη συνέχεια.

Γ. Δικαστική εξουσία
(1) Δημιουργείται Ανώτατο Δικαστήριο. Αυτό έχει τις αρμοδιότητες του σημερινού ανώτατου ειδικού δικαστηρίου και επιπλέον ελέγχει τη συνταγματικότητα και νομιμότητα όλων των πράξεων των λοιπών εξουσιών, συμπεριλαμβανομένων δικαστικών λειτουργιών και αποφάσεων.
(2) Ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου είναι εν ενεργεία ανώτατος δικαστικός λειτουργός, έχει 5ετή θητεία και ορίζεται κάθε φορά από συμβούλιο που αποτελείται από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον πρωθυπουργό, τους προέδρους του Αρείου Πάγου, του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Ελεγκτικού Συνεδρίου και τους αρχηγούς των τριών πρώτων κομμάτων. Σε περίπτωση ισοψηφίας υπερισχύει η ψήφος του προέδρου της Δημοκρατίας.
(3) Οι αποφάσεις του είναι αμετάκλητες και υποχρεωτικά εφαρμόσιμες. Εάν έχουν και δημοσιονομικές επιπτώσεις, μπορούν να ανατραπούν ή να ανασταλούν με κοινή απόφαση του προέδρου της Δημοκρατίας και του πρωθυπουργού. Για όλα τα άλλα θέματα μπορούν να ανατραπούν μόνο με δημοψήφισμα.

Δ. Αμεση λαϊκή εξουσία
Αυτή εκφράζεται με τις εκλογές και τα δημοψηφίσματα.
(1) Δημοψήφισμα μπορεί να διεξαχθεί οποτεδήποτε για οποιοδήποτε θέμα στις εξής περιπτώσεις: (α) Εάν το ζητήσει ο πρόεδρος της Δημοκρατίας. (β) Εάν το αποφασίσει η πλειοψηφία της Βουλής κατόπιν αιτήματος τουλάχιστον του 1/5 των μελών της. (γ) Εάν το ζητήσει ονομαστικά το 1/8 των πολιτών που έχουν εκλογικό δικαίωμα.
(2) Καθεμία από τις ανωτέρω περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει μόνο ένα δημοψήφισμα κάθε χρόνο.
(3) Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος είναι υποχρεωτικά εφαρμοστέο.
Ιωάννης Γ. Κουλούρης
Δρ Μηχανολόγος – Ηλεκτρολόγος ΕΜΠ