«Οι φίλοι μου {LF}είναι οι άγιοί μου»

Αν σας ζητούσα να περιγράψετε τη ζωή σας με μια εικόνα, τι θα μου λέγατε;

Περιμένετε κάποια φαντασμαγορική – κι αλλόκοτη ενδεχομένως – εικόνα; Λυπάμαι που θα σας απογοητεύσω. Οι συγγραφείς σε ένα σημείο διαφέρουν από τους λοιπούς ανθρώπους: στο ότι πλάθουν ιστορίες, εξελίσσουν, φωτίζουν μύθους… Από μια άποψη, μάλιστα, ο συγγραφέας είναι το κατεξοχήν πρόσωπο το οποίο δεν χρειάζεται να ζήσει στο πετσί του εντυπωσιακές περιπέτειες. Το λέει ένας ήρωας στο μυθιστόρημα που γράφω αυτόν τον καιρό: «Γιατί να αποπειραθώ σπουδαίες πράξεις, όταν μπορώ με τα λόγια μου να αποθεώσω και την πιο ασήμαντη; Να κάνω τον ύπνο ενός σπουργιτιού να φαντάζει ανώτερος από τους άθλους του Ηρακλή;».

Δεν μου ακούγεται και πολύ πεζό αυτό…

Μα κάθε ανθρώπινη ζωή είναι ένα εκκρεμές που κινείται ανάμεσα στην ασφάλεια και στην ελευθερία. Οταν αισθάνεσαι ασφαλής, νοσταλγείς την ελευθερία. Κι όταν είσαι ελεύθερος, αναζητείς την ασφάλεια. Ελευθερία σημαίνει να εκτίθεσαι διαρκώς σε κάθε ενδεχόμενο, σε ό,τι σου φέρνει η ζωή, καλό ή κακό. Να μένεις οικειοθελώς εκτός φωλιάς, στο έλεος των ανέμων. Το θαυμάζουμε αυτό, το φαντασιωνόμαστε… Υπάρχουν ασφαλώς και άνθρωποι οι οποίοι έχουν τόσο τραυματιστεί – στα πρώτα ιδίως χρόνια τους – ώστε επιλέγουν να διαβιούν ισόβια μέσα στην ασφάλεια που προσφέρει η ρουτίνα. Η ελευθερία αποτελεί ζόρι. Και ρίσκο.

Εσείς πού «κατοικείτε» περισσότερο; Στην ελευθερία ή στην ασφάλεια;

Εντός μου έχω πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι παίζουν διαρκώς μπουνιές μεταξύ τους. Παλαιότερα με τάραζε κάπως αυτό. Το γεγονός πως οι πολλοί εαυτοί μου βρίσκονταν σε ανειρήνευτη διαμάχη και ότι ο καθένας τους με τραβούσε προς διαφορετική

κατεύθυνση.

Για πείτε μου για μερικούς από τους εαυτούς σας.

Ενας από τους εαυτούς μου, για παράδειγμα, είναι εντελώς νωχελικός. Τρυφηλότατος. Θα μπορούσε να περάσει όλη του τη ζωή πάνω σε ένα κρεβάτι. Εκεί να τρώει και να πίνει, εκεί να απολαμβάνει τη φιλία και τον έρωτα – και τις τέχνες βεβαίως -, από τα μαξιλάρια του να αγναντεύει τον κόσμο. Ενας άλλος έχει καρφιά στον κώλο του! Δεν εννοεί να κάθεται λεπτό, λαχταράει να αλλάζει ακατάπαυστα περιβάλλοντα, να κυνηγάει συγκινήσεις και εικόνες… Η λύση – θα μου πείτε – θα ήταν ίσως να γυρίσω όλον τον κόσμο πάνω σε ένα κρεβάτι με ρόδες!

Θα λέγατε ότι σας ταιριάζουν αυτές οι αντιθέσεις;

Οχι αντιθέσεις. Αντιφάσεις. Αυτές κυριαρχούν και με χαρακτηρίζουν. Για να το κάνω πιο λιανά, όποτε βρίσκομαι σε ένα αριστερό περιβάλλον, με περνούν όλοι σχεδόν για δεξιό. Οταν πάλι συναναστρέφομαι δεξιούς, φαντάζω αριστερότατος. Το παράδειγμα δεν είναι τυχαίο, η πολιτική με απασχολεί παθιασμένα εξ απαλών ονύχων.

Μάλλον αναδύεται κάποια κρυφή σας επιθυμία να γίνετε πολιτικός.

Οχι. Εάν συνέβαινε έτσι, θα είχα γίνει. Εδώ ξεγυμνώνομαι γράφοντας, στις εκλογές θα πείραζε να εκτεθώ; Πιστεύω όμως ακράδαντα ότι ο ρόλος του ενεργού και εναργούς πολίτη μου ταιριάζει πολύ περισσότερο.

Ναι, αλλά είναι ευκρινέστατο το μικρόβιο.

Εχω το αντίστοιχο μεράκι με εκείνους που τηλεφωνούν στις αθλητικές εκπομπές και αναλύουν διεξοδικά το κάθε ματς, ακόμα και της Γ’ Εθνικής. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια παρακολουθούσα ανελλιπώς Βουλή, θυμόμουν τα ονόματα όλων σχεδόν των βουλευτών της Μεταπολίτευσης. Και σήμερα ακόμα, όποτε με καλούν και με φιλοξενούν οπουδήποτε στην Ελλάδα για να παρουσιάσω τα βιβλία μου, ζαλίζω τους οικοδεσπότες μου με ερωτήσεις για το τοπικό πολιτικό σκηνικό. Είμαι ο άνθρωπος ο οποίος έχει δει στον ύπνο του ανασχηματισμό! Οχι τώρα, επί Κώστα Καραμανλή.

Εχετε μια ανησυχία η οποία εκφράστηκε από νεαρή ηλικία. Ετσι σας αποκαλύφθηκε και ο δρόμος της συγγραφής;

Εχω τη – ναρκισσιστική ίσως – αίσθηση ότι η συγγραφή διάλεξε εμένα και όχι εγώ τη συγγραφή.

Εσείς σε αυτό το φάσμα της περιπέτειας πού βρίσκεστε;

Στη ζωή μου εννοείτε; Πιστεύω ότι βρίσκομαι κάπου στη μέση. Βαδίζω στο πεντηκοστό δεύτερο έτος της ηλικίας μου. Ε, να μη φτάσω μέχρι τα εκατόν πέντε;

Διηγηθείτε μου μια περιπέτεια που έχετε ζήσει.

Το καλοκαίρι του 2000 πήγα εντελώς μόνος μου στην Κένυα με σκοπό να συλλέξω υλικό για να γράψω ένα μυθιστόρημα. Τον «Υπερσυντέλικο». Τότε η Κένυα ήταν μια αρκετά επικίνδυνη χώρα, μπορούσαν να σου αρπάξουν τη βαλίτσα από τον ιμάντα του αεροδρομίου, το ρολόι από το χέρι… Για τους Ελληνες είχε μάλιστα πρόσφατα συνδεθεί με την απαγωγή του Οτζαλάν. Ενας φίλος μου εξερράγη – «πού πας μονάχος σου στα αγκάθια; Θα σε φέρω σε επαφή με τον πρεσβευτή μας να σε έχει υπό την προστασία του!». Ο πρεσβευτής μας – Ιωάννης Κορίνθιος λεγόταν, να ‘ναι καλά όπου βρίσκεται – πήρε τον ρόλο του εξαιρετικά ζεστά. Μέχρι ξενοδοχείο μου βρήκε στο κέντρο του Ναϊρόμπι. «Οποτε θες να πας βόλτα, θα έρχομαι να σε παίρνω εγώ…» μου είπε. «Κι άμα θέλω να πάω βόλτα μόνος μου;». «Τρελάθηκες; Τι το πέρασες, Παρίσι;».

Κι έγινε ο συνοδός σας;

Παράκουσα φυσικά. Βγήκα το ίδιο βράδυ, περιπλανήθηκα, για να ξεχαστώ περισσότερο από τον δικό μου καημό. Είχα υποστεί στην Αθήνα μια μεγάλη ερωτική απογοήτευση – πανωλεθρία σωστή – και δεν μπορούσα να συνέλθω. «Μα πού να πάω, πού να πάω, όλοι οι δρόμοι είσαι εσύ που αγαπάω!» τραγουδούσα παράφωνα Θέμη Αδαμαντίδη… Τα βήματά μου με έφεραν στην είσοδο μιας ντισκοτέκ, ενός διώροφου παραπήγματος για να είμαι ακριβής. Εκεί μέσα σύχναζαν κοπέλες οι οποίες εκδίδονταν. Δεν υπάρχει αθλιότερο πράγμα από τον σεξουαλικό τουρισμό. Πόσω δε μάλλον όταν είσαι υποχρεωμένη να κρατάς και να επιδεικνύεις στους επίδοξους πελάτες ιατρικό πιστοποιητικό – πλαστό μάλλον – ότι δεν είσαι οροθετική. Η θλίψη μου έγινε ακόμα πιο βαριά. Ελα όμως που είχα τρομερή ανάγκη να μιλήσω με άνθρωπο!

Bρήκατε έναν εξομολογητή…

Διάλεξα μια τέτοια κοπέλα και την πήρα μαζί μου στο ξενοδοχείο. Δεν την ανέβασα – εννοείται – στο δωμάτιό μου, κάτσαμε στο μπαρ. «Θα σε πληρώσω για να πιούμε απλώς ένα ποτό» της είπα. Η κοπέλα χαμογέλασε. Πού να ‘ξερε; Για την επόμενη ώρα την πήρα μονότερμα. Της μιλούσα για τον χαμένο έρωτά μου, της διηγιόμουν με εξαντλητικές λεπτομέρειες «τα ασυγχώρητα τα λάθη, τα μεγάλα της…». Την έπρηξα. Στα αφτιά της Κενυάτισσας ό,τι διεκτραγωδούσα θα ηχούσε προφανώς βάσανο πολυτελείας. Καημός του Πρώτου Κόσμου. Εδώ δεν ήξερε καλά καλά πού έπεφτε η Ελλάδα. Στο τέλος, για να με ξαλεγράρει, άρχισε να μου διηγείται παιδικά παραμύθια της φυλής της. Καταλαβαίνετε; Για πόρνη πήγαινε, παρηγορήτρα κατέληξε! Της ζητώ νοερά συγγνώμη…

Αφηγείστε δύσκολα πράγματα με την ίδια ευκολία που θα μου περιγράφατε περιστατικά από τις αντιπαραθέσεις σας π.χ. στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 

Τα έχω ψιλοβαρεθεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αναγνωρίζω την αξία τους στο ότι μιλάς με τους φίλους σου – σπανίως κάνεις και καινούργιους φίλους -, ανεβάζεις κάποια κείμενά σου εάν είσαι συγγραφέας… Μέχρι εκεί όμως. Αποφεύγω να αντιπαρατίθεμαι με αγνώστους. Με τρομάζει επίσης η κανιβαλική πτυχή των social media – κάθε μέρα το πλήθος εκεί μέσα επιλέγει έναν ανθρώπινο στόχο και τον ξεσκίζει. Υπάρχει μένος που εύκολα εξαλλάσσεται σε μίσος.

Μίσος;

Μίσος. Το μίσος είναι ένα πολύ έντονο συναίσθημα το οποίο σε κυριεύει και σε παραμορφώνει. Σε κανέναν δεν πρέπει να κάνουμε τη χάρη να τον μισούμε.

Αυτό είναι το μήνυμά σας για σήμερα. Αν και έχετε πει ότι μέσα από τα βιβλία σας θα θέλατε να θέτετε ερωτήματα. Οπότε θέλω να μου πείτε, ποιο είναι το πιο επώδυνο ερώτημα που έχετε θέσει;

Πού να θυμάμαι; Πρέπει να έχω εκδώσει περισσότερες από πέντε χιλιάδες σελίδες, που σημαίνει ότι έχω γράψει γύρω στις πενήντα χιλιάδες. Και όμως! Παραμένω – όπως και όλοι μας – στη σκιά των εκατόν πενήντα τεσσάρων ποιημάτων του Καβάφη…

Εχετε ζήσει πάρα πολύ δύσκολες στιγμές. Τι σας έσωσε;

Η ζωή μου αποτελεί μια αλληλουχία ευτυχισμένων και ανείπωτα δυστυχισμένων στιγμών. Κατόρθωσα αυτό που λαχταρούσα από μικρό παιδί. Να ζω γράφοντας και να γράφω ζώντας. Γεύτηκα την αγάπη των αναγνωστών, κυρίως όμως δέχθηκα την αγάπη των δικών μου ανθρώπων. Γέλασα, γλέντησα, γοητεύτηκα, ερωτεύτηκα, τραγούδησα κι ας είμαι ντιπ παράφωνος, χόρεψα ακόμα ακόμα και ας έχω, όπως λένε οι Γάλλοι, «δυο αριστερά πόδια»…

Και η σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού;

Από την άλλη, έζησα αρρώστιες και χαμούς των πιο κοντινών μου. Εχω περάσει ως συνοδός ασθενούς ενάμιση χρόνο στα νοσοκομεία. Εχω υποστεί – δεν συντρέχει λόγος να επεκταθώ – το συντριπτικότερο πλήγμα που μπορεί να δοκιμάσει κανείς. Εγινα, όπως το λέει ο ποιητής Αλέξανδρος Μπάρας, «ήρωας ανεξήγητων θανάτων»… Ξέρετε τι με κράτησε στις δυσκολότερες ώρες; Η στοργή των φίλων μου. Εκείνοι μου έδεσαν τα τραύματα, φρόντισαν ώστε οι πληγές να πάψουν να αιμορραγούν, να γίνουν ουλές. Ο Γιώργος, ο Βασίλης, ο Μανούσος, ο Οράτιος, ο Γιάννης, η Ιωάννα, η Φαίδρα, η Αλεξάνδρα… Οι φίλοι μου είναι οι άγιοί μου.