Ιστορία και ιστορίες

Το είπε ο Τίτος Πατρίκιος σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» πριν από λίγες μέρες. «Την Ιστορία και το παρελθόν το εργαλειοποιούν όσοι θέλουν να δικαιολογήσουν πράξεις του παρόντος». Και το θυμήθηκα με αφορμή τη δήλωση της Ελμα Τατάρατζιτς στον Γιάννη Ζουμπουλάκη ότι κανείς, δηλαδή, δεν έχει το δικαίωμα να μονοπωλεί την Ιστορία. Το έχει πει, με άλλον τρόπο, και ο Βολταίρος: «Οι άνθρωποι με ικανότητες δεν έχουν ανάγκη από προγόνους». Μήπως δεν το ξέρουμε και στα καθ’ ημάς; Ποιοι και πότε ξεσκονίζουν το αφήγημα περί Ευρωπαίων που ζούσαν σκαρφαλωμένοι στα δένδρα όταν «εμείς» γράφαμε τραγωδίες. Ναι, που μόνο, όταν εκείνοι, τέλος πάντων, κατέβηκαν από τα δένδρα, διάβασαν τις τραγωδίες μας και, γενικώς, έδειξαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την αρχαία ελληνική γραμματεία.

Τι ρόλο μπορεί να παίξει η Ιστορία και ο Μεγαλέξανδρος σε κοινωνίες τόσο εσωστρεφείς που καταδικάζουν μια γυναίκα επειδή «τόλμησε» να παραβιάσει ένα θρησκευτικό έθιμο όπως συμβαίνει στην ταινία «Ο Θεός υπάρχει, το όνομά του Πετρούνια»; Μόνο διακοσμητικό. Σαν χρυσαφί σκάλισμα σε ταβάνι, κίβδηλος ήλιος σε δωμάτιο χωρίς παράθυρα και με χτισμένη πόρτα. Τι νόημα έχουν τα υψηλά οράματα στα σχολικά βιβλία όταν δεν υπάρχουν σύγχρονα οράματα στην κοινωνία και η καθημερινότητα δεν έχει ορίζοντα; Σε τι χρησιμεύει ένα ένδοξο παρελθόν αν από αυτό δεν αντλούμε υλικά για να οικοδομήσουμε ένα δοξαστικό παρόν; Σαν τη γυναίκα που υποδύεται η Ζόνικα Νούσεβα υπάρχουν πολλές ένθεν κακείθεν των συνόρων ανάμεσα σε βόρεια και νότια μέρη πάνω και κάτω τμημάτων – δεν τα έχω αφομοιώσει ακόμη και ούτε νομίζω ότι θα χρειαστεί.

Γυναίκες και άνδρες που λύνουν άλλου είδους Γόρδιους Δεσμούς και δίνουν μάχες με άλλου είδους ελέφαντες. Από εκείνες τις «μάχες» που δεν συμπεριλαμβάνονται στην Ιστορία. Διότι είναι μάχες μοναχικές. Αλλά αυτοί που τις δίνουν γράφουν τις μικρές ιστορίες των ανθρώπων. Και οι μικρές ιστορίες των ανθρώπων γράφουν, τελικά, τη μεγάλη Ιστορία του Ανθρώπου.