Ακροβασίες

Η βεντέτα Παρισίου – Ρώμης τις τελευταίες εβδομάδες έχει μεταβληθεί πια σε διπλωματική κρίση, καθώς η συνάντηση του αντιπροέδρου της ιταλικής κυβέρνησης, Ντι Μάιο, με την ηγεσία των Κίτρινων Γιλέκων οδήγησε τη γαλλική κυβέρνηση να ανακαλέσει τον πρέσβη της στην Ιταλία. Πέραν της προφανούς ειρωνείας – ένας πρόεδρος με εκπεφρασμένη φιλοδοξία να ηγηθεί ενός πανευρωπαϊκού κινήματος σε άλλες χώρες, όπως ο Μακρόν, να ενοχλείται από το ότι ένας ξένος ηγέτης συνομιλεί με αντιπάλους του στη Γαλλία – η διαμάχη Γαλλίας – Ιταλίας έχει βαθύτερες διαστάσεις.

Σε ιδεολογικό επίπεδο η συμμαχία Λέγκας – Πέντε Αστέρων αποτελεί κόκκινο πανί για τον Εμανουέλ Μακρόν, γιατί τα δύο αυτά κόμματα είναι σύμμαχοι των δύο μεγάλων αντιπάλων του στη Γαλλία. O έτερος αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, Σαλβίνι, είναι σύμμαχος της Μαρίν Λεπέν στη βάση μια κλασικής ακροδεξιάς ατζέντας εθνικισμού και αντίθεσης στη μετανάστευση. Tα Πέντε Αστέρια από την άλλη βρήκαν επιτέλους στα Κίτρινα Γιλέκα έναν ξένο σύμμαχο, που θυμίζει τον δικό τους ιδιότυπο, ιδεολογικά άμορφο λαϊκισμό.

Η αντιπαλότητα Γαλλίας – Ιταλίας έχει όμως και στρατηγική διάσταση. Από τη μια είχαμε την προ εβδομάδων επίσκεψη Σαλβίνι στη Βαρσοβία, από όπου εξήγγειλε μια ιταλο-πολωνική συμμαχία ενάντια στον γερμανο-γαλλικό άξονα. Από την άλλη, μερικές ημέρες μετά την ανανέωση της συνθήκης συνεργασίας Γαλλίας – Γερμανίας στο Ααχεν, η ακύρωση από την ΕΕ της συγχώνευσης Siemens – Alstom οδήγησε τον Γερμανό υπουργό Οικονομίας να δημοσιεύσει ένα σχέδιο βιομηχανικής πολιτικής που θύμιζε περισσότερο γαλλικό παρά γερμανικό κείμενο: γκωλική ρητορική περί στήριξης «Ευρωπαίων (ενν. κυρίως γερμανικών και γαλλικών) πρωταθλητών», αυξημένος ρόλος του κράτους στην οικονομία κ.οκ.

Ο καβγάς του Μακρόν με τους Ντι Μάιο – Σαλβίνι αποτελεί επομένως αποτύπωση μιας νέας και ενισχυόμενης δυναμικής κέντρου – περιφέρειας στην ευρωπαϊκή πολιτική, μια δυναμική η οποία διαταράσσει και τη συνοχή της «συμμαχίας του Νότου» στην οποία Γαλλία και Ιταλία ανήκουν, με όποιες συνέπειες αυτό έχει για τα ελληνικά συμφέροντα.

Βέβαια οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Ιταλίας δεν είναι μόνο άσπονδοι, αλλά και εξόχως βολικοί αντίπαλοι η μία της άλλης. Το δίδυμο Ντι Μάιο – Σαλβίνι είναι ο τέλειος αντίπαλος για να εδραιώσει ο Μακρόν το προφίλ του υπερασπιστή των ευρωπαϊκών αξιών και ηγέτη του φιλοευρωπαϊκού στρατοπέδου στην ΕΕ. Στη Ρώμη οι Ντι Μάιο – Σαλβίνι χρειάζονται κι εκείνοι έναν στόχο που να ενσαρκώνει το «σύστημα» ενάντια στο οποίο υποτίθεται ότι μάχονται.

Η διαμάχη Γαλλίας – Ιταλίας πιθανότατα θα υποχωρήσει μετά τις ευρωεκλογές όταν, εν μέσω του μεγάλου πανευρωπαϊκού παζαριού για πόστα και πόρους της ΕΕ, οι δύο χώρες θα διαπιστώσουν ότι μοιράζονται περισσότερα από όσα τις χωρίζουν σε ζητήματα οικονομικής διακυβέρνησης, κοινού προϋπολογισμού, προσφυγικού κ.οκ. Μέχρι τότε οι οπαδοί της ευρωπαϊκής ενοποίησης θα πρέπει να συμβιβαστούν με την πραγματικότητα ότι στη σημερινή ΕΕ οι προεκλογικές εκστρατείες οικοδομούνται όλο και λιγότερο στη βάση ιδεών και όλο και περισσότερο στη βάση της κατασκευής εξωτερικών «εχθρών», στις Βρυξέλλες ή σε άλλες εθνικές πρωτεύουσες.

Ο δρ Αγγελος Χρυσόγελος είναι ερευνητής στο Weatherhead Center for International Affairs του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ