Παρών στο μέλλον

Είπα για μια στιγμή να γυρίσω την πλάτη σ’ όλη τη βάναυση οχλαγωγία του καιρού και να κάνω ένα ταξίδι στον χρόνο. Απόγευμα υγρό και τσουχτερό μπήκα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην έκθεση που έχει «ανεβάσει» ο καθηγητής και διευθυντής του μουσείου Νίκος Σταμπολίδης, «Κρήτη αναδυόμενες πόλεις. Απτερα, Ελεύθερνα, Κνωσός».

Λέω «ανεβάσει» όπως θα έλεγα για μια παράσταση στο θέατρο γιατί αυτό ήταν εκείνο που έζησα. Αν δεν ντρεπόμουνα τη φράση θα έλεγα, εκείνο που αξιώθηκα να ζήσω.

Φεύγοντας κατάλαβα πως δεν έκανα ένα ταξίδι στον χρόνο αλλά ο χρόνος με πήρε απ’ το χέρι και με παρέσυρε στο παρελθόν για να με φέρει στο παρόν και τελικά να με εκτοξεύσει στο μέλλον.

Ολος ο χώρος σε καλεί όχι να δεις, να θαυμάσεις ή να παρατηρήσεις άψυχα εκθέματα αλλά να ζήσεις τον άνθρωπο του τότε που δεν άλλαξε και πολύ και πάνω απ’ όλα το αίσθημα που κρύβει ένα ένα το κάθε αντικείμενο, το κάθε άγαλμα, κόσμημα ή όπλο. Πώς το ‘λεγε ένας παλιός αρχαιολόγος; Α ναι.

– «Αυτό το άγαλμα έχει θερμοκρασία».

Ολο το πάτωμα είναι μια τεράστια Κρήτη όπως τη φωτογράφισε το Google και περπατώντας νιώθεις πως πατάς στην ίδια τη γη αυτών των χαμένων για καιρό πόλεων.

Οι τοίχοι στο χρώμα του καλοκαιριού σε θερισμένο κάμπο. Αυτό το κίτρινο που πάει να γίνει χρυσό κι από σεμνότητα το μετανιώνει, και ξαφνικά ίσως για να δώσει έμφαση σε κάτι σπάνιο και αλλιώς ωραίο, ένα άσπρο κάτασπρο φοντάρει ένα μικρό περιδέραιο, μια πόρπη, ενός Θεού κεφάλι.

Κι όπως έλεγε ο κ. Σταμπολίδης που είχαμε την τιμή να μας ξεναγήσει, «Ολες οι θρησκείες είχαν για θεούς δράκους, άλλοι όντα τρομακτικά και βάρβαρα, ο Χριστιανισμός είχε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα και ομοίωση του Θεού. Οι Ελληνες όμως είχαν τους Θεούς καθ’ ομοίωσιν του ανθρώπου. Με όλα τα καλά και τα κακά του».

Θα μπορούσα να γράψω πολλά γι’ αυτήν τη μοναδική προχθεσινή βραδιά. Αλλά θα προτιμούσα να βρω έναν τρόπο να σας παρασύρω σ’ αυτήν την έκθεση για να χαρείτε τη συγκίνηση στη γλώσσα σας.

Θα μείνω στην Απτερα και μια μυθολογική εκδοχή για την ονομασία της όπως παραδίδεται από τον Στέφανο Βυζάντιο στα Εθνικά (τέλη 5ου αι. μ.Χ.). που με λίγα λόγια λέει πως οι Μούσες κι οι Σειρήνες κάναν μουσικούς αγώνες κι όπως ήταν φυσικό οι νικήτριες ήταν οι Μούσες. Οι Σειρήνες λοιπόν «λύσσαξαν» απ’ το κακό τους και μαδήσαν τα φτερά τους που πέσανε στη θάλασσα.

Τα φτερά γίναν νησάκια «Οθεν η πόλις Απτερα αι δε πλησίον νήσοι Λευκαί».

Εκείνο που αφήνει σαν σκέψη που δεν έχει γίνει ακόμα λέξη, μου φέρνει στον νου τον Ελιοτ και τους στίχους μεταφρασμένους απ’ τον Χάρη Βλαβιανό.

«Ο παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος είναι ίσως και οι δύο παρόντες στον μέλλοντα χρόνο». Και θα ‘ταν μια παρηγοριά αν το ποίημα δεν τελείωνε με… «Ο,τι θα μπορούσε να συμβεί και ό,τι συνέβη δείχνουν σ’ ένα τέλος που είναι πάντοτε παρόν».

Πριν το τέλος λοιπόν, της έκθεσης τουλάχιστον, πηγαίνετε μέχρι το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Βγείτε απ’ τον χρόνο κι αφήστε στους άλλους να βλέπουν στις αρχαίες πέτρες «σεσηπότα ντουβάρια».