Πώς το «Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος» και οι νέοι κανόνες Packaging πιέζουν τις ελληνικές επιχειρήσεις

Η έννοια της κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα αντιμετωπίζεται ακόμα και σήμερα ως μια ευγενής περιβαλλοντική επιλογή, περιορισμένη κυρίως σε εθελοντικές δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Η παραδοσιακή γραμμική οικονομία για δεκαετίες βασιζόταν σε ένα απλοϊκό και εξαιρετικά ενεργοβόρο μοντέλο τύπου «παίρνω πρώτες ύλες, παράγω, καταναλώνω και απορρίπτω».

Στις ημέρες όμως τα πράγματα αλλάζουν και πλέον αυτό το μοντέλο πνέει τα λοίσθια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal) και του Σχεδίου Δράσης για την Κυκλική Οικονομία, θέτει σε εφαρμογή ένα σαρωτικό πλέγμα κανονισμών που δεν αφήνει περιθώρια για καθυστερήσεις, μετατρέποντας τη βιωσιμότητα σε προϋπόθεση επιβίωσης και ανταγωνιστικότητας για κάθε επιχείρηση.

Το «Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος» (DPP)

Η μεγαλύτερη δομική επανάσταση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ακούει στο όνομα Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος (Digital Product Passport – DPP). Πρόκειται για το βασικό εργαλείο του νέου Κανονισμού για τον Οικολογικό Σχεδιασμό Βιώσιμων Προϊόντων (ESPR – Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781).

Πώς λειτουργεί το DPP; Είναι στην πράξη μια «ψηφιακή ταυτότητα» κάθε φυσικού αντικειμένου. Μέσω ενός ψηφιακού φορέα δεδομένων πάνω στο προϊόν (όπως ένας κωδικός QR, ένα RFID tag ή ένα NFC chip) καταναλωτές, αρχές, έμποροι και ανακυκλωτές αποκτούν άμεση πρόσβαση σε ένα σύνολο πληροφοριών. Αυτό περιλαμβάνει:

• Την πλήρη ιχνηλασιμότητα και προέλευση των πρώτων υλών.
• Το ακριβές περιβαλλοντικό αποτύπωμα (μέτρηση Lifecycle Assessment – LCA).
• Τη διάρκεια ζωής, τη δυνατότητα επισκευής (Right to Repair) όπως και ανακύκλωσης.
• Τις λεπτομερείς οδηγίες αποσυναρμολόγησης και διαχείρισης στο τέλος του κύκλου ζωής του.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε επίσημα το Κεντρικό Μητρώο DPP της Ε.Ε. (EU DPP Registry) στις 20 Ιουλίου 2026. Από τις 18 Φεβρουαρίου 2027, η εφαρμογή του γίνεται υποχρεωτική για την πρώτη κατηγορία προϊόντων, που είναι οι βιομηχανικές μπαταρίες και οι μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων. Θα ακολουθήσουν άμεσα, εντός του 2028, οι κλάδοι της κλωστοϋφαντουργίας (ένδυση/υπόδηση) και των ηλεκτρονικών ειδών.

Για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, το DPP είναι πλέον το απαραίτητο «εισιτήριο» εισόδου στην ευρωπαϊκή αγορά, καθώς κανένα προϊόν δεν θα μπορεί να πωληθεί αν δεν φέρει εγκεκριμένη ψηφιακή σφραγίδα (certified e-seal) από αναγνωρισμένους παρόχους (όπως η ADACOM, η BYTE ή η HARICA στην Ελλάδα).

Κανονισμός PPWR 2025/40

Την ίδια στιγμή, ο νέος Κανονισμός για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασίας (PPWR – Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40) αντικαθιστά την παλαιά Οδηγία 94/62/ΕΚ και φέρνει ριζικές αλλαγές που επηρεάζουν οριζόντια σχεδόν κάθε κλάδο παραγωγής και εμπορίου.

Ο PPWR θέτει έναν ξεκάθαρο στόχο έως το 2030, που απαιτεί όλες οι συσκευασίες που κυκλοφορούν στην Ε.Ε. να είναι επαναχρησιμοποιήσιμες ή να ανακυκλώνονται αποτελεσματικά στην πράξη.

Από τις 12 Αυγούστου 2026, ο κανονισμός τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή, δημιουργώντας άμεσες υποχρεώσεις για τις ελληνικές εταιρείες, όπως:

• Δήλωση συμμόρφωσης Ε.Ε. (DoC): Κάθε εταιρεία που διαθέτει προϊόντα στην αγορά (συμπεριλαμβανομένων των e-shops που χρησιμοποιούν σακούλες, κουτιά ή φακέλους courier) θεωρείται «κατασκευαστής συσκευασίας» και υποχρεούται να εκδίδει επίσημη Δήλωση Συμμόρφωσης.
• Τεχνικό φάκελο: Οι επιχειρήσεις πρέπει να τηρούν λεπτομερή τεχνικό φάκελο με στοιχεία από τους προμηθευτές τους, αποδεικνύοντας ότι οι συσκευασίες τους χρησιμοποιούν το ελάχιστο δυνατό βάρος και όγκο υλικού.
• Απαγόρευση επικίνδυνων ουσιών: Επιβάλλονται αυστηρά όρια στη χρήση βαρέων μετάλλων, της Δισφαινόλης Α (BPA) και των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» (PFAS) στις συσκευασίες τροφίμων. Οι επιχειρήσεις οφείλουν πλέον να ζητούν πιστοποιημένα έγγραφα “PFAS-free” από τους προμηθευτές τους.
• Υποχρεωτικό ανακυκλωμένο πλαστικό: Εισάγονται για πρώτη φορά δεσμευτικά ελάχιστα ποσοστά χρήσης ανακυκλωμένου περιεχομένου (post-consumer recycled plastic) στις πλαστικές συσκευασίες.

Ευκαιρίες & Case Studies

Παρά την πίεση συμμόρφωσης, ορισμένοι μεγάλοι παίκτες της ελληνικής αγοράς δείχνουν τον δρόμο, αποδεικνύοντας ότι η κυκλικότητα μπορεί να συνδυαστεί με την επιχειρηματική επιτυχία.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Διαμαντής Μασούτης Α.Ε., η οποία στα πρόσφατα Hellenic Responsible Business Awards 2026 απέσπασε σημαντική διάκριση για το πρόγραμμα «Κυκλική Οικονομία στην Πράξη». Η εταιρεία κατάφερε να ανακυκλώσει πάνω από 7.396 τόνους υλικών μέσα σε ένα έτος, επιτυγχάνοντας ποσοστό εκτροπής αποβλήτων από τους ΧΥΤΑ που ξεπερνά το 90% (Zero Waste to Landfill).

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), ωστόσο, η πρόκληση είναι μεγαλύτερη, καθώς δεν υπάρχει εξαίρεση από τις βασικές υποχρεώσεις του DPP και του PPWR. Προκειμένου να καλυφθεί το μεγάλο έλλειμμα τεχνογνωσίας, το Κέντρο Αειφορίας (CSE) φέρνει για πρώτη φορά στην Αθήνα, στις 5 και 6 Νοεμβρίου 2026, την εξειδικευμένη επαγγελματική πιστοποίηση Certified Circular Economy Professional 2026. Στόχος είναι να εκπαιδευτούν τα στελέχη των επιχειρήσεων στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να επανασχεδιάσουν τις συσκευασίες τους και να ψηφιοποιήσουν τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες.

Η κυκλικότητα ως όρος ανταγωνιστικότητας

Οι ελληνικές επιχειρήσεις που θα επενδύσουν έγκαιρα στον οικολογικό σχεδιασμό, στη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων για τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες και στη συμμόρφωση με το DPP και το PPWR, θα αποκτήσουν ένα τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα. Από την άλλη, εκείνες που θα καθυστερήσουν, κινδυνεύουν να βρεθούν πολύ σύντομα εκτός των ευρωπαϊκών δικτύων διανομής. Ο χρόνος της θεωρίας τελείωσε με την εποχή της υποχρεωτικής κυκλικής πράξης να είναι ήδη εδώ.

Με πληροφορίες από data.europa.eu, exportgreece.gr, digiprodpass.com, ot.gr, ppwrinfo.gr, greekfashion.gr, arianee.com