Ο κόσμος αναζητά απεγνωσμένα μια λύση για να λυθεί το μπλοκάρισμα των δεξαμενόπλοιων πετρελαίου στα Στενά του Ορμούζ. Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να αντιμετωπίσει την κρίση, ανακοινώνοντας ότι τη Δευτέρα καθοδήγησε με επιτυχία δύο αμερικανικά πλοία εκτός των Στενών. Ωστόσο, το σχέδιο με την ονομασία «Επιχείρηση Ελευθερία» δεν φαίνεται να αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα που θα δώσει τέλος στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών.
Διαβάστε επίσης: ΔΝΤ: Κίνδυνος το πετρέλαιο να εκτοξευτεί στα 125 δολάρια το βαρέλι
Η αγορά δεν έδειξε να ενθουσιάζεται. Ωστόσο, πρωτικά κινούνται οι τιμές του πετρελαίου στις συναλλαγές της Τρίτης (5/5) μετά από μια αύξηση σχεδόν 6% για το Brent και 4% για το WTI στην προηγούμενη συνεδρίαση, καθώς οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή εντάθηκαν απότομα.
Οι τιμές στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent κυμαίνονται γύρω στα 114 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν ανταλλάσσουν πυρά στα Στενά του Ορμούζ, αυξάνοντας την αβεβαιότητα.
Στο ίδιο μοτίβο, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού WTI κινούνται γύρω από τα 105 δολάρια το βαρέλι με πτώση στο 1,5% με 2%.
Η αγορά, προς το παρόν, εκτιμά πως η «Επιχείρηση Ελευθερία» δεν θα καταφέρει να απελευθερώσει τις τεράστιες ποσότητες ενέργειας που παραμένουν «εγκλωβισμένες» στη Μέση Ανατολή.
Περιορισμένη αποστολή και σκεπτικισμός
Η δυσπιστία αντικατοπτρίζει τρεις βασικές πραγματικότητες. Πρώτον, το σχέδιο δεν αποτελεί αποστολή συνοδείας. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, η «Επιχείρηση Ελευθερία» στοχεύει στην αποκατάσταση της «ελευθερίας ναυσιπλοΐας» στα Στενά του Ορμούζ, με τη συμμετοχή άνω των 100 αεροσκαφών και 15.000 στρατιωτών. Ωστόσο, όπως τόνισε Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN, δεν προβλέπεται η συνοδεία εμπορικών πλοίων από τον αμερικανικό στρατό.
Δεύτερον, το Ιράν κατηγορεί το εν λόγω σχέδιο ότι παραβιάζει την εύθραυστη εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και φέρεται να απάντησε επαναλαμβάνοντας επιθέσεις στην περιοχή.
Τρίτον, η ναυτιλιακή βιομηχανία έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τις επιθέσεις και τις νάρκες που έχουν τοποθετηθεί στα Στενά του Ορμούζ. Πολλοί πλοιοκτήτες εμφανίζονται διστακτικοί να αναλάβουν το ρίσκο διέλευσης.
Τι ζητούν οι αγορές
Η «Επιχείρηση Ελευθερία» απέχει πολύ από μια πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ – διαδικασία που, σύμφωνα με αναλυτές, απαιτεί χρόνο για να αποκατασταθεί η ροή πετρελαίου και να μειωθούν ουσιαστικά οι τιμές. Η εταιρεία Eurasia Group προειδοποίησε ότι χωρίς τη συναίνεση του Ιράν , η πρωτοβουλία θα αποτύχει.
Όπως ανέφερε η Eurasia Group σε έκθεσή της, «το αμερικανικό σχέδιο δεν θα αυξήσει σημαντικά τον όγκο ναυσιπλοΐας στα Στενά στο άμεσο μέλλον». Παρόμοια άποψη εξέφρασε και ο Bjørn Højgaard, διευθύνων σύμβουλος της Anglo-Eastern, σημειώνοντας πως «χρειάζονται και οι δύο πλευρές για να ξεμπλοκάρει η κατάσταση».
Νέες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή
Η νέα κατακόρυφη άνοδος των εντάσεων, που θέτει σε περαιτέρω δοκιμασία την κατάπαυση του πυρός σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, ακολούθησε την αναγγελία του Ντόναλντ Τραμπ πως θα διεξαχθεί αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας στο στενό, που έχει ουσιαστικά κλείσει το Ιράν.
Η κατάσταση περιπλέκεται από νέες επιθέσεις στην περιοχή. Οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ιράν αντάλλαξαν πυρά τη Δευτέρα, με τις ΗΠΑ να καταστρέφουν μικρά ιρανικά σκάφη ως απάντηση σε επιθέσεις κατά αμερικανικών στόχων.
Κάπου 20.000 ναυτικοί είναι ακινητοποιημένοι εκεί, σύμφωνα με ανώτερο στέλεχος της βρετανικής υπηρεσίας ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO.
Ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Fox News, ότι οι Ιρανοί θα κονιορτοποιηθούν, θα «χαθούν από το πρόσωπο της Γης» όπως το έθεσε, αν στοχοποιήσουν αμερικανικά πολεμικά πλοία.
Κατά την χθεσινή πρώτη μέρα της επιχείρησης, έκρηξη σημειώθηκε σε πλοίο συνδεδεμένο με τη Νότια Κορέα στα Στενά του Ορμούζ, ενώ φωτιά ξέσπασε σε σημαντική πετρελαϊκή εγκατάσταση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την οποία οι αρχές απέδωσαν σε επίθεση με ιρανικά drones. Οι ζημιές επηρέασαν τη ζώνη Fujairah Oil Industry Zone, κρίσιμο σημείο του αγωγού που παρακάμπτει τα Στενά.
Οι επιθέσεις, οι πρώτες εναντίον πολιτικών εγκαταστάσεων σε χώρα του Κόλπου έπειτα από έναν μήνα και πλέον, ανακίνησαν τις ανησυχίες στις αγορές, όπου οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αλματωδώς.
Τα Εμιράτα ανέφερε επίσης ότι στοχοποιήθηκαν από τέσσερις πυραύλους κρουζ, που «εκτοξεύτηκαν από το Ιράν», τρεις από τους οποίους αναχαιτίστηκαν κι ένας έπεσε στη θάλασσα, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας. Πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο της εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας ADNOC έγινε εξάλλου στόχος δυο ιρανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων.
Η χώρα κατήγγειλε την «επικίνδυνη κλιμάκωση» και διεμήνυσε πως επιφυλάσσεται του δικαιώματος να προχωρήσει σε ανταπόδοση.
«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση»
Η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είχε κανένα σχέδιο να στοχοποιήσει τα Εμιράτα», διαβεβαίωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη υψηλόβαθμο αξιωματικό τον οποίο δεν κατονόμασε. Ο ίδιος αξιωματικός καταδίκασε τις συνέπειες του «αμερικανικού στρατιωτικού τυχοδιωκτισμού», αναφερόμενος στην επιχείρηση με σκοπό να βγουν από το Κόλπο εμπορικά πλοία αποκλεισμένα σε αυτόν μέσω του στενού του Ορμούζ.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε την «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας (των ΗΑΕ) και του διεθνούς δικαίου» από το Ιράν κι εξέφρασε αλληλεγγύη «στον λαό των Εμιράτων». Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ «καταδίκασε» την επίθεση και αξίωσε «αποκλιμάκωση». Η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε εναντίον νέας «στρατιωτικής κλιμάκωσης» και παρότρυνε να συνεχιστούν «οι διπλωματικές προσπάθειες».
Στο Ομάν, δυο άνθρωποι τραυματίστηκαν σε επίθεση εναντίον ακινήτου στην Μπούχα, στο στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με κρατικό μέσο ενημέρωσης του σουλτανάτου.
«Τα γεγονότα στο στενό του Ορμούζ καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί μέσω X. Κάλεσε τις ΗΠΑ να προτιμήσουν τον δρόμο της διπλωματίας και όχι να παρασυρθούν να «παγιδευτούν ξανά σε αδιέξοδο».
Οι αποκλίσεις παραμένουν πελώριες ανάμεσα στις κυβερνήσεις των δυο χωρών και οι προσπάθειες να ξαναρχίσουν διαπραγματεύσεις έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει, έπειτα από την πρώτη—άκαρπη—συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου. Η Τεχεράνη ανέφερε την Κυριακή ότι έλαβε απάντηση, για το περιεχόμενο της οποίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί τίποτε, στην πιο πρόσφατη πρότασή της για τους όρους τερματισμού του πολέμου.
