Αστρονόμοι δημιούργησαν τον μεγαλύτερο τρισδιάστατο χάρτη υψηλής ανάλυσης του Σύμπαντος, αξιοποιώντας δεδομένα από το Φασματοσκοπικό Όργανο Σκοτεινής Ενέργειας (Dark Energy Spectroscopic Instrument – DESI) του τηλεσκοπίου Nicholas U. Mayall στην Αριζόνα των ΗΠΑ. Ο εντυπωσιακός αυτός χάρτης εντοπίζει τις θέσεις περισσότερων από 47 εκατομμυρίων γαλαξιών, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τη δομή και την εξέλιξη του σύμπαντος.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η σύγκριση των θέσεων των γαλαξιών στο παρελθόν με την κατανομή τους σήμερα επιτρέπει τον υπολογισμό της επιρροής της σκοτεινής ενέργειας σε διάστημα 11 δισεκατομμυρίων ετών κοσμικής ιστορίας.
Το πρόγραμμα DESI ξεκίνησε τη συλλογή δεδομένων τον Μάιο του 2021 και έχει ήδη ξεπεράσει κατά πολύ τους αρχικούς του στόχους. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε τη συλλογή φωτός από 34 εκατομμύρια γαλαξίες μέσα σε πέντε χρόνια, ωστόσο το όργανο κατέγραψε περισσότερους από 47 εκατομμύρια γαλαξίες και κβάζαρ, καθώς και 20 εκατομμύρια αστέρια.
Η επίδοση αυτή σημαίνει ότι το DESI έχει μετρήσει κοσμολογικά δεδομένα για έξι φορές περισσότερους γαλαξίες και κβάζαρ από όλες τις προηγούμενες μετρήσεις μαζί, καθιστώντας το το πιο παραγωγικό εργαλείο του είδους του.
Τα επόμενα βήματα της έρευνας
Η ανάλυση του τεράστιου όγκου δεδομένων της πενταετούς έρευνας έχει ήδη ξεκινήσει. Τα πρώτα αποτελέσματα σχετικά με τη σκοτεινή ενέργεια αναμένεται να δημοσιοποιηθούν το 2027, ενώ παράλληλα η επιστημονική ομάδα εξετάζει και άλλα στοιχεία που αφορούν τη δομή και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Πολλές σχετικές εργασίες προγραμματίζεται να παρουσιαστούν εντός του έτους.
«Είναι αδύνατο να καταγράψουμε με λεπτομέρεια όλα όσα χρειάστηκαν για να γίνει το DESI ένα τόσο επιτυχημένο πείραμα», δήλωσε η Δρ. Στέφανι Τζούνο, μέλος της ερευνητικής ομάδας. «Από κατασκευαστές οργάνων και μηχανικούς λογισμικού μέχρι τεχνικούς, προσωπικό αστεροσκοπείων και επιστήμονες — πραγματικά μια στρατιά ανθρώπων. Τελικά, όλο αυτό γίνεται για ολόκληρη την ανθρωπότητα, για να κατανοήσουμε καλύτερα το Σύμπαν μας και την τελική του μοίρα», πρόσθεσε.
«Θεαματικά επιτυχημένη» η πενταετής έρευνα
«Η πενταετής έρευνα του DESI ήταν θεαματικά επιτυχημένη», δήλωσε ο διευθυντής του έργου, Δρ. Μάικλ Λέβι. «Το όργανο απέδωσε καλύτερα από το αναμενόμενο. Τα αποτελέσματα ήταν απίστευτα συναρπαστικά. Και το μέγεθος και το εύρος του χάρτη, καθώς και το πόσο γρήγορα καταφέραμε να τον δημιουργήσουμε, είναι εκπληκτικά επιτεύγματα», σημείωσε.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «αφού γιορτάσουμε την ολοκλήρωση της αρχικής έρευνας, θα ξεκινήσουμε την επεξεργασία των δεδομένων, επειδή είμαστε όλοι περίεργοι να μάθουμε ποιες νέες εκπλήξεις μας περιμένουν».
Το DESI λειτουργεί υπό την εποπτεία του Εργαστηρίου Μπέρκλεϋ, αποτελώντας ωστόσο προϊόν μιας εκτεταμένης διεθνούς συνεργασίας για την κατανόηση της σκοτεινής ενέργειας και της εξέλιξης του Σύμπαντος.
