Ρωσία: Αναβολή της καταβολής του ΦΠΑ για να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση

Η δημοσιονομική κρίση στη Ρωσία βαθαίνει με ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι ανέμενε το Κρεμλίνο, καθώς τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών δείχνουν ότι το έλλειμμα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού ανήλθε σε 4,6 τρισεκατομμύρια ρούβλια — περίπου 58,8 δισεκατομμύρια δολάρια — μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Το ποσό αυτό υπερβαίνει ήδη την πρόβλεψη για ολόκληρο το έτος, που ήταν 3,8 τρισεκατομμύρια ρούβλια.

Τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο σημείωσαν πτώση 45% σε ετήσια βάση, ενώ οι κρατικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 17%, κυρίως λόγω των στρατιωτικών υποχρεώσεων που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η πίεση στα δημόσια οικονομικά είναι τέτοια που, σύμφωνα με αναλυτές, προκαλεί ανησυχία ακόμη και εντός του Κρεμλίνου.

Για να περιοριστεί μέρος του ελλείμματος, η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας προχώρησε από τον Ιανουάριο σε πώληση περίπου 700.000 τρόι ουγγιών χρυσού — περίπου 22 μετρικών τόνων. Πρόκειται για τις πρώτες συστηματικές πωλήσεις χρυσού εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες. Τα αποθέματα μειώθηκαν στα 74,1 εκατομμύρια τρόι ουγγιές την 1η Απριλίου, από 74,8 εκατομμύρια στην αρχή του έτους.

Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε στην ανοιχτή αγορά τον Νοέμβριο του 2025, στο πλαίσιο ενεργειών για λογαριασμό του Εθνικού Ταμείου Πλούτου, επιβεβαιώνοντας την προσπάθεια της Μόσχας να αντλήσει ρευστότητα εν μέσω αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων.

Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν αναγνώρισε δημόσια την οικονομική πίεση στις 16 Απριλίου, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνεδρίασης με ανώτατους αξιωματούχους. Όπως ανέφερε, το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 1,8% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο σε σχέση με το προηγούμενο έτος, με τη μεταποίηση, τη βιομηχανία και τον κατασκευαστικό τομέα να βρίσκονται σε ύφεση.

«Η πορεία των μακροοικονομικών δεικτών είναι αυτή τη στιγμή κάτω από τις προσδοκίες — όχι μόνο των εμπειρογνωμόνων και των αναλυτών, αλλά και των προβλέψεων της ίδιας της κυβέρνησης και της κεντρικής τράπεζας», δήλωσε ο Πούτιν, σύμφωνα με το Bloomberg. 

Λίγες ημέρες αργότερα, υπέγραψε διάταγμα που επιτρέπει στους εισαγωγείς να αναβάλουν την πληρωμή ΦΠΑ έως και για τρεις μήνες χωρίς τόκους, προκειμένου να στηριχθούν οι επιχειρήσεις που πλήττονται από τον νέο συντελεστή 22%, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο.

Σουηδικές εκτιμήσεις για «χειρότερη πραγματικότητα»

Ο Τόμας Νίλσον, επικεφαλής της Υπηρεσίας Στρατιωτικών Πληροφοριών και Ασφάλειας της Σουηδίας, δήλωσε στους Financial Times ότι η Ρωσία χειραγωγεί συστηματικά τα οικονομικά της στοιχεία, προκειμένου να παρουσιάσει ανθεκτικότητα απέναντι στις κυρώσεις και τις πολεμικές δαπάνες. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πραγματικός πληθωρισμός είναι «πιθανώς πιο κοντά στο 15% παρά στο επίσημο 5,86%».

Η Σουηδία, όπως είπε, συμφωνεί με την αξιολόγηση της γερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών BND, σύμφωνα με την οποία η Μόσχα υποεκτιμά το δημοσιονομικό της έλλειμμα κατά περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια. Για να καλυφθεί ακόμη και το επίσημο έλλειμμα, η Ρωσία θα χρειαζόταν η τιμή του αργού Urals να διατηρηθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για έναν ολόκληρο χρόνο.

«Η ρωσική οικονομία μπορεί να ακολουθήσει μόνο ένα από δύο σενάρια: μακροχρόνια παρακμή ή σοκ. Είτε έτσι είτε αλλιώς, βαδίζει προς μια οικονομική καταστροφή», πρόσθεσε ο Νίλσον.

Οι περισσότεροι διεθνείς αναλυτές προβλέπουν πλέον ανάπτυξη του ρωσικού ΑΕΠ γύρω στο 1% ή και χαμηλότερα για το 2026. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει μειώσει την εκτίμησή της στο 0,8%, ενώ οι επενδύσεις αναμένεται να υποχωρήσουν περαιτέρω, μετά τη μείωση 2,3% που σημειώθηκε το 2025. Ο δείκτης επιχειρηματικού κλίματος της Κεντρικής Τράπεζας πέρασε σε αρνητικό έδαφος τον Φεβρουάριο, γεγονός που αντανακλά τη συνεχιζόμενη πίεση στα εταιρικά κέρδη και την οικονομική δραστηριότητα.