Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ αλλάζει ριζικά την κατανόηση των επιστημόνων για το πώς εξαπλώθηκε παγκοσμίως το παράσιτο που προκαλεί τη νόσο του καρδιοσκώληκα (το σκουλήκι της καρδιάς) στα σκυλιά. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η εξάπλωση της ασθένειας δεν οφείλεται κυρίως στη σύγχρονη ανθρώπινη δραστηριότητα, αλλά σε αρχαίους ξενιστές, όπως οι λύκοι και τα ντίνγκο, που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της παγκόσμιας κατανομής του παρασίτου.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Biology, αποκαλύπτει πως η εξελικτική ιστορία της νόσου είναι πολύ παλαιότερη και πιο περίπλοκη απ’ ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα. Η ανακάλυψη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε νέες προσεγγίσεις για τη θεραπεία, σε μια περίοδο που η ανθεκτικότητα στα υπάρχοντα φάρμακα αυξάνεται συνεχώς.
Αρχαία προέλευση και ανάλυση γονιδιώματος
Στο πλαίσιο μιας εκτεταμένης ανάλυσης γονιδιώματος, οι ερευνητές εξέτασαν πάνω από 100 δείγματα «καρδιοσκώληκα» από οικόσιτα και άγρια κανίδια διαφόρων ηπείρων. Τα αποτελέσματα αμφισβητούν τη διαδεδομένη αντίληψη ότι η νόσος εξαπλώθηκε μέσω της πρόσφατης μετακίνησης των κατοικίδιων σκύλων από τον άνθρωπο.
Η επικεφαλής συγγραφέας, δρ. Rosemonde Power, η οποία πραγματοποίησε την έρευνα ως υποψήφια διδάκτορας στη Σχολή Κτηνιατρικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ και σήμερα εργάζεται στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, σημείωσε ότι τα αποτελέσματα ανατρέπουν μακροχρόνιες παραδοχές της παρασιτολογίας.
«Για δεκαετίες θεωρούσαμε ότι οι καρδιοσκώληκες εξαπλώθηκαν κυρίως μέσω της ανθρώπινης δραστηριότητας», ανέφερε η δρ. Power. «Αυτό που βλέπουμε, όμως, είναι ενδείξεις βαθιάς συν-εξέλιξης μεταξύ του παρασίτου και των κανιδών ξενιστών του, πολύ πριν από την εμφάνιση του ανθρώπου».
Η αυστραλιανή σύνδεση με τα ντίνγκο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Αυστραλίας. Η γενετική ανάλυση δείχνει ότι οι καρδιοσκώληκες της χώρας ενδέχεται να έχουν κοινή καταγωγή με εκείνους της Ασίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι το παράσιτο ίσως έφθασε με τα πρώτα ντίνγκο, τα οποία μετανάστευσαν από την Ασία πριν από χιλιάδες χρόνια.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν πως το συμπέρασμα αυτό δεν είναι οριστικό και ότι υπάρχει και η πιθανότητα η εισαγωγή του παρασίτου να έγινε αργότερα, μετά τον ευρωπαϊκό αποικισμό. «Τα δεδομένα μας δείχνουν έναν αρχαίο δεσμό μεταξύ των αυστραλιανών και των ασιατικών καρδιοσκωλήκων, αλλά το μέγεθος του δείγματος απαιτεί προσοχή στις ερμηνείες», δήλωσε ο καθηγητής Jan Slapeta από τη Σχολή Κτηνιατρικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ.
Εξελικτικά πρότυπα και σημασία για την υγεία των ζώων
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ανάλυση ολόκληρου του γονιδιώματος για να συγκρίνουν δείγματα από διαφορετικές περιοχές του κόσμου. Η μελέτη αποκάλυψε διακριτούς πληθυσμούς παρασίτων, οι οποίοι διαμορφώθηκαν από τη μετακίνηση και την απομόνωση αρχαίων κανιδών κατά τις παγετώδεις και θερμότερες περιόδους της Γης.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Slapeta, η κατανόηση της εξελικτικής προέλευσης των καρδιοσκωλήκων είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση της νόσου και της ανθεκτικότητας στα φάρμακα. «Οι καρδιοσκώληκες δεν είναι ίδιοι παντού και η τοπική ιστορία έχει σημασία», τόνισε.
Επόμενα βήματα και χρηματοδότηση
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, παρά το μεγάλο δείγμα, χρειάζεται περαιτέρω συλλογή δεδομένων από περιοχές που δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς. Αυτό θα βοηθήσει στη βελτίωση των εξελικτικών χρονολογήσεων και στον έλεγχο των θεωριών για την προέλευση του παρασίτου, ιδιαίτερα στην Αυστραλία.
Η μελέτη, με τίτλο “Population genomics reveals an ancient origin of heartworms in canids”, δημοσιεύθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2026 στο περιοδικό Communications Biology. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Canine Research Foundation, το Dogs Victoria και το Australian Companion Animal Health Foundation Research Fund, με πρόσθετη υποστήριξη από την αυστραλιανή κυβέρνηση και διεθνείς ερευνητικούς φορείς.
