Στο Μέγαρο Μαξίμου, σε μια εικόνα που δύσκολα θα φανταζόμασταν πριν από λίγα χρόνια, ο πρωθυπουργός υποδέχθηκε σήμερα τους Έλληνες που επαναπατρίστηκαν από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μαζί με τα κατοικίδιά τους – σε μια πτήση που σχεδιάστηκε εξαρχής και για πρώτη φορά ώστε να μην αφήσει κανέναν πίσω.
Οι επαναπατρισθέντες μίλησαν ανοιχτά για την πίεση που άσκησαν ώστε να επιστρέψουν μαζί με τα ζώα τους. «Δεν ήταν επιλογή να τα αφήσουμε πίσω», είπαν. Και αυτή η φράση αποτυπώνει ίσως πιο καθαρά από οτιδήποτε άλλο τη μετατόπιση που συντελείται: Τα ζώα δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως βάρος σε συνθήκες κρίσης, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της οικογένειας.
Ο πρωθυπουργός απάντησε με έναν τρόπο που έχει τη δική του πολιτική ανάγνωση: «Η πίεση ήταν δίκαια. Η δουλειά κάθε κυβέρνησης είναι να δέχεται πιέσεις και να εξετάζει ποιο αίτημα είναι δικαιολογημένο και ποιο δεν είναι. Το δικό σας είναι απόλυτα δικαιολογημένο. Και όπως είπα παρά τη συνθετότητα του εγχειρήματος το κάναμε πράξη και δείξαμε και σε άλλους τι μπορούμε να κάνουμε».
Και πρόσθεσε: «Καταλαβαίνω ότι υπάρχει μια οργάνωση στο Ντουμπάι για εγκαταλελειμμένα ζώα, που πρέπει κάποιος να τα περιθάλψει. Η ιδέα και μόνο ότι σε μία συνθήκη που είναι δύσκολη, η ιδέα και μόνο ότι θα αφήσεις το ζώο σου πίσω, εμένα με ξεπερνάει».
Η τοποθέτηση αυτή, πέρα από την ανθρώπινη διάσταση, συνιστά και ένα σαφές μήνυμα: Η εγκατάλειψη δεν μπορεί πλέον να θεωρείται «αναγκαστική επιλογή». Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου ακόμη και σε συνθήκες κρίσης σχεδιάζονται επιχειρήσεις που περιλαμβάνουν ζώα, το επιχείρημα της «έλλειψης επιλογών» καταρρέει.
Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με τους ίδιους τους επαναπατρισθέντες, στα ΗΑΕ όλα τα ζώα είναι υποχρεωτικά τσιπαρισμένα και η εγκατάλειψη συνεπάγεται σοβαρές συνέπειες — μέχρι και απαγόρευση επανεισόδου στη χώρα. Ένα πλαίσιο που δείχνει πώς η ευθύνη μπορεί να γίνει κανόνας και όχι εξαίρεση.
Στην υποδοχή του Μεγάρου, ο Πίνατ, ο υιοθετημένος σκύλος του πρωθυπουργικού γραφείου, κινήθηκε ανάμεσα σε σκύλους και ανθρώπους σαν να γνώριζε ακριβώς τι συμβαίνει, ενώ η Κλειώ, η γάτα του Μεγάρου, παρακολουθούσε από απόσταση, επιβεβαιώνοντας με τον τρόπο της ότι τα ζώα δεν είναι «σκηνικό», αλλά παρόντες πρωταγωνιστές.
Η υποδοχή ολοκληρώθηκε με μια συμβολική αλλά όχι αμελητέα κίνηση: Ειδικά ετοιμασμένες λιχουδιές για σκύλους και γάτες, και μικρά αναμνηστικά με «ταυτότητα» για κάθε ζώο. Μια εικόνα που θα μπορούσε να εκληφθεί ως επικοινωνιακή — αν δεν συνοδευόταν από κάτι βαθύτερο.
Γιατί το ερώτημα δεν είναι τι έγινε σήμερα στο Μέγαρο Μαξίμου. Το ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτό για μια χώρα που εξακολουθεί να μετρά εκατομμύρια αδέσποτα και χιλιάδες περιστατικά κακοποίησης κάθε χρόνο.
Αν αυτή η εικόνα έχει αξία, δεν είναι για το στιγμιότυπο. Είναι γιατί, για πρώτη φορά τόσο καθαρά, αποτυπώνει ότι το πώς φερόμαστε στα ζώα δεν είναι περιφερειακό ζήτημα. Είναι δείκτης πολιτισμού — και, πλέον, αντικείμενο πολιτικής ευθύνης.
