Αν κάποιος επιχειρήσει σήμερα να αγοράσει πετρέλαιο στην Ασία ή καύσιμα αεροσκαφών στην Ευρώπη, είναι πιθανό να πληρώσει ιστορικά υψηλές τιμές. Οι τιμές στο φυσικό εμπόριο – εκεί όπου το πετρέλαιο διακινείται με πλοία, σιδηροδρομικά βαγόνια ή αποθηκευτικές δεξαμενές – έχουν ξεπεράσει τις ήδη αυξημένες τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, καθώς διυλιστήρια και έμποροι σπεύδουν να εξασφαλίσουν φορτία για να καλύψουν το τεράστιο έλλειμμα που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.
Το έλλειμμα αναμένεται να διατηρηθεί, μετά από αλλεπάλληλες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή, που έχουν οδηγήσει στη μεγαλύτερη διαταραχή ενεργειακών προμηθειών παγκοσμίως. Το Ιράν έχει επίσης περιορίσει τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, απειλώντας με πυρά πλοία που επιχειρούν να περάσουν.
«Θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι για να επιστρέψει η προσφορά στην αγορά, ακόμη και αν τα στενά ανοίξουν ξανά, γιατί θα αντιμετωπίσουμε έναν εφιάλτη στη μεταφορά», δήλωσε ο Dennis Kissler, αντιπρόεδρος εμπορίας στην BOK Financial. Το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα προϊόντα διύλισης είναι κρίσιμα για τη μεταφορά, τη ναυτιλία και τη βιομηχανία, επομένως οι διακυμάνσεις στις τιμές πλήττουν καταναλωτές, επιχειρήσεις και οικονομίες, μειώνοντας τη ζήτηση για μεγάλο διάστημα.
Οι ροές αργού και συμπυκνωμάτων έχουν μειωθεί κατά περίπου 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως – σχεδόν το 12% της παγκόσμιας ζήτησης – λόγω περικοπών παραγωγής και αναστολής εξαγωγών από παραγωγούς του Κόλπου, σύμφωνα με την Petro-Logistics. Αυτά τα φορτία δεν μπορούν εύκολα να αντικατασταθούν.
Απότομη άνοδος στην αγορά φυσικού πετρελαίου
Οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης αυξάνονται σταθερά από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, όμως οι τιμές των φυσικών φορτίων έχουν εκτιναχθεί πολύ περισσότερο.
Το Brent σημείωσε υψηλό συνεδρίασης στα 119 δολάρια την Πέμπτη, προτού κλείσει γύρω στα 109 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, το Middle East Dubai κατέγραψε ρεκόρ στα 166,80 δολάρια το βαρέλι. Εάν συνεχιστούν οι διακοπές, το Brent ενδέχεται να ξεπεράσει το ιστορικό υψηλό των 147,50 δολαρίων του 2008, σύμφωνα με την Goldman Sachs.
Τα ευρωπαϊκά και αφρικανικά φορτία αργού έχουν φτάσει στα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ ακόμη και τα ρωσικά φορτία – που είχαν υποστεί σημαντικές εκπτώσεις λόγω κυρώσεων – ξεπέρασαν εκ νέου τα 100 δολάρια. Η αγορά της Μεσογείου παρέμενε ήρεμη έως τις αρχές της εβδομάδας, όμως οι τιμές ανέβηκαν καθώς εξανεμίστηκαν οι ελπίδες για άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
«Αυτό που βλέπουμε στις διαφορές spot δείχνει ένα πολύ πιο σφιχτό σύστημα πίσω από τις τιμές πρωτοσέλιδων», ανέφερε ο David Jorbenaze, επικεφαλής παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου στην ICIS.
Αναζήτηση εναλλακτικών ποιοτήτων
Τα διυλιστήρια αναζητούν πλέον υποκατάστατα για το μεσαίας πυκνότητας και υψηλής περιεκτικότητας σε θείο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, γνωστό ως sour. Το ρωσικό Urals, επίσης μεσαίο sour, πωλούνταν με μεγάλες εκπτώσεις έναντι του Brent λόγω κυρώσεων, όμως η τιμή του εκτινάχθηκε. Φορτία προς την Ινδία διαπραγματεύτηκαν με premium έναντι του Brent για πρώτη φορά.
Στη Βόρεια Θάλασσα, το νορβηγικό Johan Sverdrup πωλήθηκε με ρεκόρ premium 11,30 δολάρια έναντι του Brent, δηλαδή περίπου 124 δολάρια το βαρέλι. Παραδοσιακά, το sour πετρέλαιο διαπραγματεύεται φθηνότερα, καθώς απαιτεί πιο σύνθετη διύλιση.
Οι αμερικανικές ποιότητες πετρελαίου επίσης ανέβηκαν, αν και η γεωγραφική απομόνωση της αγοράς των ΗΠΑ δημιούργησε μεγάλο χάσμα μεταξύ Brent και West Texas Intermediate, το οποίο έκλεισε γύρω στα 96 δολάρια την Πέμπτη. Το Mars Sour, που παράγεται στον Κόλπο του Μεξικού και μοιάζει ποιοτικά με το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, έφτασε τα 107,53 δολάρια στις 9 Μαρτίου – την υψηλότερη τιμή από τον Ιούλιο του 2008 – και διαπραγματεύτηκε με premium περίπου 6 δολάρια έναντι του WTI.
Οι τιμές των καυσίμων μεταφορών αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο. Το καύσιμο αεροσκαφών στη βορειοδυτική Ευρώπη έφτασε σε ρεκόρ περίπου 220 δολάρια το βαρέλι, ενώ το ντίζελ ξεπέρασε τα 200 δολάρια για πρώτη φορά από το 2022. Η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Μέση Ανατολή για αυτά τα προϊόντα.
Στην Ασία, οι τιμές καυσίμων επίσης αυξήθηκαν, καθώς τα διυλιστήρια περιόρισαν την παραγωγή, με τα περιθώρια κέρδους για το gasoil να ξεπερνούν τα 60 δολάρια το βαρέλι – τα υψηλότερα από τον Ιούνιο του 2022. Στις 11 Μαρτίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα υπόλοιπα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ανακοίνωσαν απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα, ενώ οι ΗΠΑ ήραν στη συνέχεια τις κυρώσεις για ρωσικά φορτία πετρελαίου.
Ωστόσο, όπως σημείωσε ο Jorbenaze, «η αγορά βασίζεται στα βαρέλια που κινούνται, όχι σε εκείνα που ανακοινώνονται».
