Ισραήλ και Λίβανος βρίσκονται εκ νέου στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, έπειτα από την απόρριψη μιας ιστορικής πρότασης της Βηρυτού για απευθείας συνομιλίες. Το Ισραήλ θεώρησε την πρωτοβουλία του Λιβάνου καθυστερημένη και περιορισμένης σημασίας, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση του προέδρου Ζοζέφ Αούν συμμερίζεται τον στόχο του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, η λιβανέζικη ηγεσία εκτιμά πως οποιαδήποτε ενέργεια εναντίον της οργάνωσης θα μπορούσε να προκαλέσει εμφύλιο πόλεμο.
Ο πρόεδρος Αούν εξέφρασε αυτή την εβδομάδα την προθυμία του να ξεκινήσει άμεσες διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης που ξέσπασε στις 2 Μαρτίου, όταν η Χεζμπολάχ εισήλθε στον περιφερειακό πόλεμο στηρίζοντας το Ιράν. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη θέση του, ο Αούν έχει ήδη αρχίσει να συγκροτεί διαπραγματευτική αντιπροσωπεία και έχει εκφράσει ακόμη και ετοιμότητα για εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ.
«Όλα είναι στο τραπέζι», ανέφερε στο πρακτορείο Reuters τρίτη πηγή, υποδηλώνοντας ότι η λιβανέζικη πλευρά εξετάζει κάθε πιθανό σενάριο. Η στάση αυτή αντανακλά την αυξανόμενη εσωτερική αντίθεση προς το καθεστώς της Χεζμπολάχ ως ένοπλης οργάνωσης. Την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση απαγόρευσε στη Χεζμπολάχ να ασκεί στρατιωτικές δραστηριότητες.
Παρά τα μέτρα, η οργάνωση εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρό οπλοστάσιο και ευρεία υποστήριξη στους σιίτες μουσουλμάνους του Λιβάνου. Έτσι, η εφαρμογή της κυβερνητικής εντολής αποδεικνύεται δύσκολη για ένα εύθραυστο κράτος που βιώνει μία από τις πιο επισφαλείς περιόδους μετά τον εμφύλιο πόλεμο του 1975-90.
Ψυχρή αντίδραση από Ισραήλ και ΗΠΑ
Σε επικοινωνία με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο Αούν δήλωσε ότι δεν έχει λάβει απάντηση στην πρότασή του. Πηγές αναφέρουν πως πριν από λίγα χρόνια μια τέτοια πρωτοβουλία θα αποτελούσε σημαντικό διπλωματικό άνοιγμα, όμως σήμερα δεν προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αδυναμία του Λιβάνου να περιορίσει τη δράση της Χεζμπολάχ και να αποτρέψει την επίθεση της 2ας Μαρτίου έχει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, μειώσει δραστικά την αξιοπιστία της Βηρυτού. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, δήλωσε στους «Times of Israel» ότι η χώρα του είναι έτοιμη για διάλογο, αλλά επισήμανε πως «ο διάλογος με την κυβέρνηση του Λιβάνου δεν μπορεί να σταματήσει τα πυρά από το λιβανέζικο έδαφος».
Αντίστοιχα, ο πρέσβης του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη, Ντάνι Ντάνον, υπογράμμισε στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι δεν μπορεί να υπάρξει διαπραγμάτευση «ενόσω εκτοξεύονται πύραυλοι προς τα βόρεια σύνορά μας». «Ήρθε η ώρα να αποφασίσουμε: ο Λίβανος θα μείνει στα λόγια ή θα δράσει πραγματικά;» τόνισε χαρακτηριστικά.
Το «παράθυρο» των ΗΠΑ και οι εσωτερικές προκλήσεις
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι το «παράθυρο» για ουσιαστική δράση του Λιβάνου έχει πλέον κλείσει. Οι λιβανέζικες αρχές έχουν επιχειρήσει τους τελευταίους μήνες να κατασχέσουν όπλα της Χεζμπολάχ στο νότιο τμήμα της χώρας, ωστόσο τα αποτελέσματα υπήρξαν περιορισμένα.
Παρά τις συλλήψεις περίπου 50 ατόμων για παράνομη οπλοκατοχή, αρκετοί αφέθηκαν σύντομα ελεύθεροι καταβάλλοντας μικρά πρόστιμα. Όταν ο Λίβανος επιχείρησε να επικοινωνήσει με Αμερικανούς αξιωματούχους για να προωθήσει την πρόταση διαπραγματεύσεων, η απάντηση ήταν αρνητική. «Είπαν ότι το 2025 ήταν το παράθυρό μας για να αντιμετωπίσουμε τη Χεζμπολάχ και δεν το κάναμε», ανέφερε λιβανέζος αξιωματούχος.
Αναλυτές σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ, λόγω του πολέμου με το Ιράν, δίνουν στο Ισραήλ μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων απέναντι στη Βηρυτό. Ο Ντάνον επανέλαβε στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να απαιτεί από τον στρατό του Λιβάνου να καταστρέψει τις θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και να κατασχέσει τον οπλισμό της Χεζμπολάχ.
Αδιέξοδο ανάμεσα σε πόλεμο και εσωτερική σύγκρουση
Ο λιβανέζικος στρατός αποφεύγει την άμεση αντιπαράθεση με τη Χεζμπολάχ, φοβούμενος ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει διάσπαση και να αναζωπυρώσει τις εντάσεις με τη σιιτική κοινότητα. «Αυτό είναι το πρόβλημα: ο Λίβανος δεν μπορεί να ανταποκριθεί. Και το καταλαβαίνω αυτό. Πρόκειται για μια πολυθρησκευτική κοινωνία και ο Λίβανος δεν έχει την πολυτέλεια να κηρύξει πόλεμο σε μια κοινότητα», δήλωσε στο Reuters ο Μάικλ Γιανγκ του Κέντρου Κάρνεγκι Μέσης Ανατολής.
