Η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο ενίσχυσε τις καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις που στοίχισαν τη ζωή σε περισσότερους από 50 ανθρώπους και εκτόπισαν πάνω από 200.000 σε Ισπανία, Πορτογαλία και Μαρόκο, σύμφωνα με ομάδα διεθνών επιστημόνων του κλίματος.
Η ανάλυση του World Weather Attribution δείχνει ότι οι ημέρες με έντονες βροχοπτώσεις κατά τη διάρκεια των εννέα καταιγίδων που έπληξαν τη δυτική Μεσόγειο, μεταξύ 16 Ιανουαρίου και 17 Φεβρουαρίου, παρουσίασαν περίπου ένα τρίτο περισσότερη βροχή σε σχέση με ένα προβιομηχανικό κλίμα. Οι πιο ακραίες ημερήσιες βροχοπτώσεις αυξήθηκαν κατά 36% στη νότια Ιβηρία και το βόρειο Μαρόκο, και κατά 29% στη βόρεια Πορτογαλία και τη βορειοδυτική Ισπανία, συγκριτικά με τις συνθήκες πριν η παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί κατά 1,3 βαθμούς Κελσίου.
Η διαδοχή των ονοματισμένων καταιγίδων προκάλεσε ανέμους τυφώνα και ρεκόρ βροχοπτώσεων σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές. Στη Γκραθαλέμα, στην επαρχία Κάντιθ της Ισπανίας, η Καταιγίδα Λεονάρντο έφερε 512,5 χιλιοστά βροχής σε μόλις 24 ώρες — ποσότητα μεγαλύτερη από τη μέση ετήσια βροχόπτωση της Μαδρίτης. Σε δέκα ημέρες, η πόλη κατέγραψε σχεδόν 1.300 χιλιοστά, ξεπερνώντας ρεκόρ που ίσχυε από το 1948.
Οι κάτοικοι κατέγραψαν σκηνές όπου το νερό ξεπηδούσε μέσα από πλακάκια και ηλεκτρικές πρίζες, καθώς οι υπόγειοι υδροφορείς υπερχείλισαν, πλημμυρίζοντας σπίτια. Σε όλη την Πορτογαλία, την Ισπανία και το Μαρόκο, οι καταιγίδες προκάλεσαν καταστροφές σε υποδομές, κατέρριψαν τμήμα του αυτοκινητόδρομου Α1, έκλεισαν σιδηροδρομικά δίκτυα και κινητοποίησαν δεκάδες χιλιάδες διασώστες.
Το Μαρόκο υπέστη το μεγαλύτερο πλήγμα, με περίπου 150.000 εκτοπισμένους, ενώ η ισπανική κυβέρνηση δεσμεύτηκε πάνω από 7 δισ. ευρώ για την ανοικοδόμηση.
Συνδυάζοντας παρατηρήσεις και προσομοιώσεις, οι επιστήμονες του WWA εκτίμησαν ότι οι ανθρωπογενείς εκπομπές άνθρακα έχουν καταστήσει τις βροχοπτώσεις περίπου 11% πιο έντονες στη βόρεια περιοχή μελέτης. Στη νότια, οι περιφερειακές διακυμάνσεις δεν επέτρεψαν ακριβή ποσοτικοποίηση, αν και οι παρατηρούμενες τάσεις ήταν ακόμη πιο έντονες.
Η μελέτη εντόπισε ένα «αποκλεισμένο» σύστημα υψηλής πίεσης πάνω από τη Σκανδιναβία και τη Γροιλανδία, το οποίο καθοδήγησε τις καταιγίδες προς τη δυτική Ευρώπη, ενώ τα ασυνήθιστα θερμά νερά του Ατλαντικού «υπερφόρτισαν» τα συστήματα με υγρασία.
«Αυτό ακριβώς μοιάζει η κλιματική αλλαγή: μετεωρολογικά φαινόμενα που παλαιότερα ήταν πιο διαχειρίσιμα μετατρέπονται τώρα σε πιο επικίνδυνες καταστροφές», δήλωσε η Friederike Otto, επιστήμονας του κλίματος στο Imperial College του Λονδίνου και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Ο David Garcia-Garcia, επιστήμονας κλιματολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αλικάντε και συν-συγγραφέας της έρευνας, χαρακτήρισε τον όγκο των βροχοπτώσεων σε περιοχές όπως η Γκραθαλέμα ως «εκπληκτικό» και «τεράστιο σοκ» για τις υποδομές και το έδαφος.
Η Maja Vahlberg, από το Κέντρο Κλίματος του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου, επισήμανε ότι ο μεγάλος αριθμός θυμάτων και η μαζική εκτόπιση αποτελούν «τραγική υπενθύμιση» της ανεπάρκειας των αμυντικών μέτρων. Τόνισε την ανάγκη επενδύσεων σε πολεοδομικό σχεδιασμό που θα λαμβάνει υπόψη ένα μέλλον όπου ο ορισμός του «ακραίου» αλλάζει διαρκώς.
