Η ΕΕ προχωρά προσωρινά σε εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur, ανακοίνωσε την Παρασκευή (27/2) η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η κίνηση που αναμένεται να πυροδοτήσει αντιδράσεις, καθώς φαίνεται να παρακάμπτει το μπλόκο του Ευρωκοινοβουλίου.
«Τις τελευταίες εβδομάδες, έχω συζητήσει εντατικά για αυτό με τα κράτη-μέλη και με τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Βάσει αυτών, η Επιτροπή θα προχωρήσει τώρα στην προσωρινή εφαρμογή» είπε η φον ντερ Λάιεν.
Το Ευρωκοινοβούλιο αποφάσισε τον Ιανουάριο να ζητήσει από το Δικαστήριο της ΕΕ να αξιολογήσει κατά πόσον η συμφωνία ΕΕ – Mercosur συνάδει με τις Συνθήκες της Ένωσης αποτελώντας de facto πάγωμα της τελικής επικύρωσής της για έως και δύο χρόνια.
Η εφαρμογή της συμφωνίας, όπως γράφει το Politico, ενδέχεται να ενοχλήσει χώρες που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το deal, όπως η Γαλλία και η Πολωνία, και να καταλήξει σε αποτυχία της συμφωνίας όταν έρθει η στιγμή για την τελική ψηφοφορία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε το πράσινο φως από τα κράτη-μέλη της ΕΕ τον Ιανουάριο για να εφαρμόσει τη συμφωνία μόλις οι χώρες του Mercosur ολοκληρώσουν τις δικές τους εγκρίσεις. Την Πέμπτη, τόσο η Αργεντινή όσο και η Ουρουγουάη επικύρωσαν τη συμφωνία.
Η Κομισιόν δεν είχε προχωρήσει στην προσωρινή εφαρμογή εμπορικών συμφωνιών χωρίς να δοθεί η δυνατότητα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να τις εξετάσει, για πάνω από μια δεκαετία. Ωστόσο, οι υποστηρικτές της συμφωνίας πιστεύουν ότι η ΕΕ πρέπει να δράσει άμεσα, καθώς χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα αυξάνουν την πίεση.
«Κάποιοι από εσάς που λέτε ότι στερούμε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ψήφο. Όχι, δεν ήμασταν εμείς που το στείλαμε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα μπορούσατε να είχατε ψηφίσει για αυτήν τη συμφωνία. Εσείς αποφασίσατε να την στείλετε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο σέβομαι πλήρως», είπε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο επικεφαλής εμπορίου της ΕΕ, Μαρός Σέφκοβιτς.
Τι είναι η συμφωνία Mercosur
Με τον όρο Mercosur (από τα ισπανικά Mercado Común del Sur = Κοινή Αγορά του Νότου) εννοούμε την περιφερειακή οικονομική και εμπορική ένωση χωρών της Νότιας Αμερικής, δηλαδή της Αργεντινής, της Βραζιλίας, της Παραγουάης και της Ουρουγουάης. Η Ευρώπη είχε ξεκινήσει συζητήσεις από το 1999 για τη δημιουργία μίας συμφωνίας χωρίς δασμούς μεταξύ ΕΕ και των χωρών της Mercosur. Μετά από διάφορα παγώματα και επανεκκινήσεις των συνομιλιών, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας αρχές Δεκεμβρίου του 2024 και μένει τώρα η επικύρωσή της.
Η Συμφωνία θα επιτρέψει ουσιαστικά στην Ένωση να εξάγει οχήματα, μηχανήματα, κρασιά και οινοπνευματώδη ποτά προς τη Λατινική Αμερική, διευκολύνοντας την είσοδο βοδινού κρέατος, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική.
Γιατί δεν συμφωνούν οι αγρότες
Οι αγρότες, που έχουν εκφράσει τις διαφωνίες τους συγκεντρώνοντας τα τρακτέρ τους έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν την κρίσιμη ψηφοφορία της Mercosur, κάνουν λόγο για άνισο ανταγωνισμό από χώρες που έχουν διαφορετικά πρότυπα ασφαλείας. Οι ίδιοι χαρακτηρίζουν τη Συμφωνία «ιστορικό λάθος» και «επιζήμια για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα και την επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ».
Οι χώρες της MERCOSUR παράγουν αγροτικά προϊόντα με πολύ χαμηλότερο κόστος (ιδίως βόειο κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, σόγια) αλλά και με διαφορετικά πρότυπα παραγωγής.
Παράλληλα, στην ΕΕ ισχύουν αυστηροί κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων, τη χρήση φυτοφαρμάκων και αντιβιοτικών και την περιβαλλοντική προστασία. Όμως, σε χώρες της MERCOSUR επιτρέπονται ουσίες απαγορευμένες στην ΕΕ (όπως φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα, τα οποία είναι απαγορευμένα ή μη εγκεκριμένα στην ΕΕ, αυξητικοί παράγοντες στην κτηνοτροφία κα), ενώ, υπάρχει χαλαρότερη επιβολή κανόνων. Αξίζει να σημειωθεί πως η ΕΕ ελέγχει τα υπολείμματα στα εισαγόμενα τρόφιμα, όμως, το πόσο αποτελεσματικός θα είναι εν τέλει ο έλεγχος αποτελεί βασικό σημείο κριτικής από αγρότες και περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Σημειώνεται πως το 2024, οι τέσσερις χώρες της Mercosur εξήγαγαν γεωργικά και αγροδιατροφικά προϊόντα αξίας 23,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην ΕΕ, όπως λέει η Eurostat, με αποτέλεσμα εμπορικό έλλειμμα 20,1 δισεκατομμυρίων ευρώ (23,6 δισεκατομμύρια δολάρια) για την ΕΕ.
Η αντίδραση της Γαλλίας
Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμάνουελ Μακρόν δήλωσε την Παρασκευή ότι η ανακοίνωση αυτή ήταν «μια δυσάρεστη έκπληξη» για τη Γαλλία, η οποία είχε αντιταχθεί στη συνθήκη, και «μια κακή κίνηση θεσμικά» προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Πρόκειται για μεγάλη ευθύνη απέναντι στους αγρότες που εξέφρασαν τις ανησυχίες τους», καθώς και «μεγάλη ευθύνη απέναντι στους Ευρωπαίους πολίτες και τους εκπροσώπους τους που δεν έγιναν δεόντως σεβαστοί», διαμαρτυρήθηκε ο πρόεδρος της Γαλλίας, σύμφωνα με τη Le Figaro, κατά τη διάρκεια κοινής δήλωσης στο Παρίσι με τον Σλοβένο πρωθυπουργό Ρόμπερτ Γκόλομπ.
