Ένα πυκνό εικαστικό σύμπαν, όπου λέξεις, σύμβολα, αριθμοί και εικόνες συνυπάρχουν σε μια ένταση που επιζητά τη βιωματική πρόσληψη είναι εκείνο που αποτελεί τη νέα δουλειά του ζωγράφου Νίκου Λαγού, η οποία παρουσιάζεται στην γκαλερί Σκουφά, υπό τον τίτλο «RAW» (Ωμό).
Και με την ευκαιρία της ενδέκατης αυτής ατομικής έκθεσής του στον συγκεκριμένο χώρο «tanea.gr» συνομίλησαν μαζί του για την ωμότητα, τη ζωγραφική διαδικασία και τις ανησυχίες της εποχής μας.
Η έκθεση τιτλοφορείται RAW. Τι είναι για εσάς πιο «ωμό»:
Πιο ωμό είναι η άμεση αλήθεια των πραγμάτων. Η καθημερινή πίεση. Η οικονομική βία. Η κοινωνική υποκρισία. Η αδικία. Αυτό που βλέπουμε αλλά συχνά το προσπερνάμε για να μπορέσουμε να λειτουργήσουμε. Η ένταση στις σχέσεις, η ανασφάλεια, η δυσπιστία. Ωμό, μπορεί να αφορά και αισθήματα.
Ο φόβος, ο θυμός, η ανάγκη να κρατηθείς. Ο έρωτας και όλα τα παρέκτροπα που συχνά πάνε μαζί. Όταν αυτά δεν τα φιλτράρεις για να γίνουν πιο εύκολα. Είναι κάτι που το ζεις.
Η ζωγραφική σας μοιάζει με άμεση καταγραφή σκέψεων. Πότε καταλαβαίνετε ότι ένα έργο έχει «τελειώσει» και δεν είναι απλώς μια σκέψη που συνεχίζεται;
Η άμεση καταγραφή σκέψεων είναι ένα δεδομένο, αλλά μόνο του δεν αρκεί. Σύνθεση, ρυθμός, ισορροπία και αφήγηση δουλεύουν μαζί. Όταν αυτά συνυπάρχουν ουσιαστικά, ο πίνακας δείχνει ότι έχει τελειώσει. Αν μπουν κι άλλα, μπουκώνει, δεν αναπνέει.
Υπάρχει μια λεπτή γραμμή για να σταματήσει στην ώρα του, πριν κουράσει. Αυτό είναι δύσκολη απόφαση. Συχνά, πάνω στην εμμονή της δουλειάς μπορεί να παρασυρθώ και να έρθει ένα τέτοιο αποτέλεσμα, γιατί την ώρα που δουλεύεται δεν φαίνεται πάντα καθαρά. Το ζητούμενο είναι μόνο να μείνει ζωντανή η αφήγηση, αλλά και να στέκεται ως ζωγραφική, με συνοχή, ένταση και ρυθμό στην εικόνα.
Στη ζωγραφική μου, το άμεσο είναι και ο τρόπος της δουλειάς μου. Τα χρώματα μπαίνουν σχεδόν «από το σωληνάριο», δηλαδή χωρίς πολλές αναμείξεις. Η γραφή είναι άμεση χωρίς κάποιο προσχέδιο. Και οι διορθώσεις που ακολουθούν από πάνω έχουν την ίδια λογική. Ακόμα η εικόνα χρησιμοποιεί τρόπους της παιδικής γραφής. Μια γραφή με απλά σχήματα, με απλές λέξεις που μιλάει και εκφράζεται άμεσα.
Στα έργα σας οι λέξεις λειτουργούν σαν εικόνες και οι εικόνες σαν λέξεις. Τι προηγείται συνήθως: ο λόγος ή η εικόνα;
Συνήθως προηγείται η εικόνα. Ξεκινάω δουλεύοντας πρώτα σε ένα υπόβαθρο που θα μου δώσει τη δυνατότητα να ορίσω εκεί τις λέξεις. Οι λέξεις έρχονται σαν σημειώσεις μέσα στη δουλειά, σαν ονόματα, σαν φράσεις, σαν κομμάτια σκέψης. Η για να συμπληρώσουν ένα ρυθμό, η σαν κομμάτια μιας αφήγησης. Άλλες φορές μια λέξη μπορεί να ξεκινήσει κάτι, αλλά είναι πιο σπάνιο. Στο τέλος, όλα κρίνονται μαζί πάνω στο έργο.
Σε μια εποχή που «βομβαρδιζόμαστε» από εικόνες, ποια είναι η θέση της ζωγραφικής και πως μπορεί ένα έργο τέχνης να κερδίσει την προσοχή μας;
Ζούμε μέσα σε συνεχή ροή εικόνων με διαφημίσεις, ειδήσεις, κοινωνικά δίκτυα. Τα πάντα λειτουργούν με μεγάλη ταχύτητα και μικρή διάρκεια, σαν τηλεοπτικό χρόνο. Μία σοβαρή ζωγραφική, είναι το αντίθετο, δεν λειτουργεί έτσι, αλλά θέλει ποιοτικό χρόνο. Να κάτσεις απέναντι από ένα έργο, να το κοιτάξεις, να το προσέξεις με μία ησυχία και να το επεξεργαστείς.
Στην δική μου δουλειά προφανώς και δεν προσπαθώ να ξεχωρίσω από το θόρυβο. Η ανάγκη είναι προσωπική. Ζωγραφίζω για να εκφράσω αυτό που με απασχολεί και ένας λόγος είναι και για να βάλω σε τάξη την ένταση που δέχομαι. Ο βομβαρδισμός από εικόνες είναι μέρος της θεματολογίας μου.
Οι πυκνές συνθέσεις, τα πολλά στοιχεία μαζί, η ασφυκτική επιφάνεια έχουν σχέση με αυτή την εμπειρία.
Τώρα, κατά πόσο ένα έργο τραβάει την προσοχή και κατά πόσο είναι συνεπές και έχει πραγματική αξία είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Το να φτιάξω μια δουλειά που με ικανοποιεί, με ενδιαφέρει. Φυσικά και με απασχολεί το πώς θα «ξεχωρίσει» ή πώς θα πάει εμπορικά, αλλά αυτό είναι δευτερεύον.
Kαταλήγετε στο ότι «είμαστε όλοι το ίδιο άτομο». Είναι μια παρηγορητική σκέψη ή μια μάλλον ανησυχητική διαπίστωση;
Η φράση «είμαστε όλοι το ίδιο άτομο» γράφτηκε εύστοχα από τον Χριστόφορο Μαρίνο που επιμελήθηκε το κείμενο της έκθεσης. Δόθηκε η αφορμή από έναν πίνακα που θα έπαιρνε τίτλο “We are all the same person¨. Υπήρχε και μια δόση χιούμορ σε αυτό. Τελικά ο πίνακας ονομάστηκε “The Lunatics”. Που τον βρίσκω αρκετά παραπλήσιο, στη σημερινή εποχή της παράνοιας που ζούμε.
Το έργο συγκεντρώνει πολλούς τύπους της σημερινής πραγματικότητας. Πρόσωπα με ακραίες ιδέες, πρόσωπα παγιδευμένα στο «εγώ», άνθρωποι μπερδεμένοι, θυμωμένοι, εξαρτημένοι από ιδεολογίες, από ρόλους, από εμμονές. Δίπλα τους υπάρχουν και πιο συνηθισμένες μορφές, σπίτια, σύνορα, σύμβολα, αντικείμενα καθημερινότητας. Δεν πρόκειται για συγκεκριμένα άτομα. Είναι συμπεριφορές που συνυπάρχουν στον ίδιο κοινωνικό χώρο.
Μετά το έργο μπορεί να αναφέρεται στον δημιουργό ή σε κάτι συλλογικό. Οι χαρακτήρες δεν είναι μόνο οι άλλοι. Είναι κομμάτια μίας κοινής συνθήκης που σε κάποιο βαθμό συυπάρχουν και μέσα στο ίδιο το άτομο. Προσωπικότητες που λίγο ή πολύ τις έχουμε όλοι μας, και άλλες τις αγαπάμε κι άλλες τις μισούμε ή τις απωθούμε.Τώρα για να απαντήσω στην ερώτησή σας: έχει να κάνει με την τρέχουσα εποχή που γίνεται η ερώτηση. Μοιραζόμαστε μια επιτυχία ή μια αποτυχία. Οπότε εμένα, ανησυχία μου βγάζει.
ΙΝFO
H έκθεση ζωγραφικής του Νίκου Λαγού «Raw» στην γκαλερί Σκουφά (Σκουφά 4) έως τις 7 Μαρτίου.
