Η έκδοση με τη «βαριά» σφραγίδα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθηνών θα μπορούσε να περάσει κάτω από τα ραντάρ ως πολύ «τεχνοκρατική» ή επετειακή και θεσμική, καθώς κυκλοφορεί με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυσή του. Αποτελεί, όμως, προϊόν βαθιάς έρευνας και καλαίσθητης πρότασης, μέσα στην οποία χωράνε ακριβώς όλες οι εποχές, οι «πρωταγωνιστές» και οι αόρατοι χειροτέχνες που συνέβαλαν στην εξέλιξη της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα. Γιατί να αποτελεί, λοιπόν, υπόθεση για λίγους η φωτογραφία από την Έκθεση της Κηφισιάς του 1958, όπου φαίνονται τα δείγματα αγγειοπλαστικής από διαφορετικούς βιοτέχνες παραταγμένους στη σειρά; Ή το γεγονός ότι την ίδια εκείνη χρονιά η Αθήνα φιλοξένησε ένα διεθνές συνέδριο ραπτών, δείγμα της ισχυρής παρουσίας του κλάδου; Ή η ειδική αναφορά στον Ελευθέριο Βενιζέλο μέσα στο μεγάλο και ενδιαφέρον κεφάλαιο για την ίδια την ιστορία του ΒΕΑ: «Ο φιλελευθερισμός που έφερε θα διέπνεε σχεδόν κάθε πτυχή των πολιτικών του, κάτι που φάνηκε τόσο στην αναθεώρηση του Συντάγματος, το 1911, όσο και στους νόμους περί επιμελητηρίων, σωματείων και συνεταιρισμών, που ψηφίστηκαν το 1914»;
Για την ιστορία, το Επαγγελματικό και Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών ιδρύθηκε με το Προεδρικό Διάταγμα της 2ας Μαΐου 1925. Πρώτος πρόεδρός του ορίστηκε ο πρόεδρος του επαγγελματικού και βιοτεχνικού τμήματος του ΕΒΕΑ, Γ.Λαμπρινάκος, και αντιπρόεδροι ο Κ.Κυπαρισσιώτης και ο Σ. Αντωνιάδης. Είναι μια εποχή κατά την οποία οι βιοτέχνες προσπαθούσαν να βρουν τον δρόμο και τη θέση τους στη νέα τάξη πραγμάτων. «Η ίδια η τάξη τους είχε πληθύνει αρκετά με την εισροή των προσφύγων, καθώς σε αυτούς περιλαμβάνονταν σωρεία βιοτεχνών, με περιοχές όπως η Νέα Ιωνία (Ποδαράδες) να μετατρέπονται σχεδόν εξολοκλήρου σε βιοτεχνικά εργαστήρια -για τη Νέα Ιωνία λεγόταν ότι “αν διέσχιζες τον συνοικισμό τη δεκαετία του 1930 στα αυτιά σου έμενε ο συνεχής ήχος των αργαλειών”». Πολύ γρήγορα, άλλωστε, θα οργανωθεί και η πρώτη μεγάλη απεργία και πορεία των επαγγελματοβιοτεχνών στις 10 Μαρτίου 1927 με βασικό ζήτημα την απελευθέρωση των ενοικίων που ζητούσαν οι ιδιοκτήτες εις βάρος των πρώτων.
Στις επόμενες 100 και πλέον σελίδες (από τις συνολικά 390 μεγάλου μεγέθους) η ιστορία του ΒΕΑ συμβαδίζει και τέμνεται με την ιστορία του ελληνικού κράτους. Και είναι αυτή μία αρετή που πιστώνεται στην έρευνα και την επιμέλεια του Δημήτρη Μπαχάρα. Στις λεπτομέρειες επισημαίνουμε ότι η ανάλυση ορισμένων φωτογραφιών -από το έτσι κι αλλιώς πλούσιο υλικό- δεν είναι η καλύτερη δυνατή, αλλά αυτό δεν επηρεάζει τη γενική «αφήγηση» του τόμου. Σημειωτέον ότι την ιδέα της έκδοσης είχε η σημερινή διοίκηση του ΒΕΑ (με πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Δαμίγο), ενώ καθοριστική ήταν η συνδρομή της Ξένιας Δημητρακάκη και των υπαλλήλων του Ιστορικού Αρχείου του Επιμελητηρίου, καθώς και του Πάρη Λιντζέρη και της Ιωάννας Πορφύρη από τη Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδος. Όπως επισημαίνει δικαίως ο Δ.Μπαχάρας στην εισαγωγή του: «Το βιβλίο οφείλει πολλά στον Νίκο Ποταμιάνο και τις πρωτοποριακές μελέτες του για τους επαγγελματοβιοτέχνες. Τα βιβλία του Οι νοικοκυραίοι και 100 χρόνια ΓΣΕΒΕΕ αποτέλεσαν βασική πηγή του πονήματος… Αντίστοιχα, ευχαριστίες οφείλονται και στον Κώστα Κατσούδα για τη μακροχρόνια έρευνά του σχετικά με τα ζητήματα των επαγγελματοβιοτεχνών».
Μπορείτε να «ξεφυλλίσετε» εδώ το λεύκωμα
