[Ενστάσεις] Μαρωνίτης

Οταν επιβεβαίωσα την είδηση ότι ο Δημήτρης Μαρωνίτης πέθανε, έψαξα στο YouΤube να βρω τη σπαρακτική απαγγελία του της «Ναυμαχίας» του Καβάφη, όπως την έχει καταγράψει ο Γιώργος Κορδομενίδης. «[…] Τι εγυρεύαμεν εκεί στην Σαλαμίνα / στόλους να κουβανούμε και να ναυμαχούμε. / Τώρα θα πάμε πίσω στα Εκβάτανά μας […]». Μου αρέσει αυτή η παράστασή του. Επιβλητικός, βαθύς ερμηνευτής του νοήματος και, ταυτόχρονα, παιγνιώδης – το τσάκισμα της φωνής του στον θρήνο των Περσών («οά, οά, οά, οά…») αλλά κυρίως η ελευθερία με την οποία προφέρει τον συμπληρωματικό θρήνο («οτοτοτοί», αλλά και «οτοτοτοΐ» και «οτοτοτόι») δεν ξέρει κανείς αν είναι μια προσπάθεια σύλληψης της προφοράς μιας παράξενης αρχαίας θρηνωδίας ή ένα παραβατικό αστείο που του το επιτρέπει η άγνοια της προφοράς.

Αυτός ήταν. Ενας σκανδαλιάρης που ασχολήθηκε με την αρχαία γλώσσα, όχι ως κενή φόρμα αλλά ως αφορμή μετάδοσης των νοημάτων και των ιστοριών πίσω απ’ αυτά στη γλώσσα των συγχρόνων μας. Ο Καβάφης τού πήγαινε ιδιαίτερα όταν εξιστορούσε πανωλεθρίες λόγω της ύβρεως – όπως του πήγαινε κι ο Σοφοκλής. Γι’ αυτό, για το σύγχρονο μήνυμα, αφιερώθηκε με πάθος στη μεταφορά των ιστοριών που καταγράφηκαν στην αρχαία γλώσσα – μετέφραζε, και εξηγούσε, και αναθεωρούσε ψάχνοντας μια καλύτερη λέξη, μια πιο ταιριαστή έκφραση. Επειδή τα αρχαία δεν είναι μια κενή φόρμα, αλλά η γλώσσα μιας υψηλής λογοτεχνίας, που δύσκολα παράγουν οι πολιτισμοί τόσο πυκνή, τόσο επίκαιρη, τόσο σύνθετη και τόσο ευθύβολη. Κι επειδή αυτή η υψηλή λογοτεχνία ζητεί αναγνώστες σήμερα – στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο. Δεν μπορούσε να κατανοήσει την αρχαιολατρία ως κενή φόρμα. Γι’ αυτό αφιέρωσε τη ζωή του στα κείμενα – για να βοηθήσει τη δική μας να εμπλουτίσει το περιεχόμενό της.

Αλλά η νεότερη Ελλάδα βαριέται να καταλάβει ό,τι την ξεπερνά. Αυτό ο Δημήτρης Μαρωνίτης το αρνήθηκε – και το πολέμησε. Πίστευε στους ώριμους, εγγράμματους πολίτες, μόνο αυτοί διαμορφώνουν με αξιώσεις τη μοίρα τους. Δεν κουράστηκε να τους αναζητά, δεν κουράστηκε να προσπαθεί να τους διαμορφώσει. Δάσκαλος εμπνευσμένος και ακέραιος.