Η «κατάρα» του να μην είσαι ποτέ ευχαριστημένος

Τις περισσότερες φορές, όταν έπειτα από κάποιον αγώνα ρωτήσεις έναν δρομέα για την επίδοσή του, η απάντησή του συνοδεύεται από έναν δισταγμό έως και γκριμάτσα αποδοκιμασίας. Είναι κοινό μυστικό στον κόσμο των «τρεχάτων» πως λίγο-πολύ πάσχουν από το σύνδρομο του ανικανοποίητου. Τείνουν δηλαδή να γίνονται σκληροί με τον εαυτό τους και παρά τις επιτυχίες που βλέπουν στην προπόνηση ή στις πορείες χιλιομέτρων, εκείνοι προτιμούν να επικεντρώνονται στα καλύτερα αποτελέσματα που οφείλουν να έχουν στο μέλλον. Το φαινόμενο αυτό γίνεται ακόμα πιο έντονο στους δρομείς των μεγάλων αποστάσεων.

Στην παγίδα της τελειομανίας πέφτει ενίοτε και ο πρωταθλητής Ελλάδας στον Μαραθώνιο Χριστόφορος Μερούσης. «Το παρακάνω πολύ συχνά και γίνομαι σκληρός πάνω στην προπόνηση και τον αγώνα, με συνέπεια να ξεπερνάω τα όρια που μπορεί ν’ αντέξουν το σώμα και το μυαλό. Αυτό έχει ένα μείον γιατί μπορεί να κουραστώ περισσότερο απ’ ό,τι αντέχω. Αλλά μ’ έχει βοηθήσει ν’ αντέχω την προπόνηση και πάρα πολύ στον αγώνα», τονίζει ο ίδιος μιλώντας στο «Τρέχω».

Οσο κι αν η ανάγκη για βελτίωση της απόδοσης θεωρείται παραγωγική και υγιής, εφόσον ανάμεσα στην ικανοποίηση και στα παράπονα υπερτερεί το δεύτερο, τότε ο δρομέας πρέπει να μπει σε έγνοιες. «Αν η δυσαρέσκεια απορρέει από μια μέτρια εμφάνιση, θεωρείται φυσιολογική και αναμενόμενη. Οταν ωστόσο εκφράζεται ύστερα από θετικό αποτέλεσμα, δεν έχει καλό αντίκτυπο στη μετέπειτα προσπάθεια του αθλητή. Και αυτό γιατί ο ανικανοποίητος δεν ευχαριστιέται το αποτέλεσμα, δεν έχει θετική διάθεση για τη συνέχιση των προπονήσεων, δεν αντλεί εμπιστοσύνη για τον εαυτό του και δεν εμφανίζει αυτό που ονομάζουμε αυτοπεποίθηση» τονίζει ο Γιάννης Ζαρώτης, αθλητικός ψυχολόγος και συνεχίζει: «Χωρίς ικανοποίηση δεν συνεχίζεις. Και για τον λόγο αυτόν είναι απαραίτητη η διαρκής επιβράβευση ώστε να νιώσεις ικανός. Και για να νιώσεις την ικανότητα, χρειάζονται πολλή δουλειά, επιβράβευση από τους γύρω σου και επιτυχημένα αποτελέσματα. Ολα αυτά θα σου δώσουν χαρά, δηλαδή ενέργεια, για να προσπαθήσεις για τον επόμενο, πιο δύσκολο, στόχο».

Οι λόγοι που πολλές φορές σπρώχνουν τους αθλητές του δρόμου σε αυτήν τη στάση διαφέρουν. «Ισως κάποιοι έχουν συνηθίσει έτσι από το περιβάλλον τους, ίσως γιατί είναι τελειομανείς, επιδιώκοντας πάντα το καλύτερο. Ισως γιατί δυσκολεύονται να διαχειριστούν την επιτυχία και προσπαθούν να τη μετριάσουν» υπογραμμίζει ο ειδικός. Η κοινή τους συνισταμένη είναι μία, ωστόσο, μιας και καταλήγουν να υπερβάλλουν, κι ας μην είναι αυτό χαρακτηριστικό της «φυλής τους», όπως θεωρεί ο Μερούσης. «Δεν νομίζω ότι είναι στοιχείο καθαρά κάποιου αθλητή που κάνει μόνο πρωταθλητισμό. Οι περισσότεροι που ασχολούνται με τον αθλητισμό, γενικότερα, κάποια στιγμή έχουν τη φιλοδοξία να γίνουν καλύτεροι, να βελτιώσουν τις προσωπικές τους επιδόσεις και τον ίδιο τους τον εαυτό. Σε οποιοδήποτε άθλημα, όχι μόνο στο τρέξιμο. Βέβαια, είναι αυτό το κίνητρο που στην ουσία σε κρατάει ζωντανό μέσα σε όλη αυτήν τη διαδικασία. Το να προσπαθείς να γίνεσαι καλύτερος και βέβαια να μαθαίνεις μέσα από την αποτυχία».

Στις δύσκολες στιγμές της υπερβολής, περισσότερο αποτελεσματικό είναι να επιβραβεύεις τον εαυτό σου για ό,τι έχει καταφέρει αλλά ν’ αφήνεις κι ένα παραθυράκι για κάτι καλύτερο στο μέλλον. «Οταν ξεπερνάς τα όριά σου ή θέτεις συνεχώς καινούργια και προσπαθείς να τα ξεπεράσεις, αυτό από μόνο του συνιστά μια υπερβολή. Πάντα, το να μη μένεις ικανοποιημένος από μια επίδοση και να λες “θα μπορούσα να πάω λίγο καλύτερα” σε κάνει να προσπαθείς ακόμα περισσότερο στην προετοιμασία και στους επόμενους αγώνες. Κι εμένα, σε μια πορεία 20 χρόνων, το να προσπαθώ να ξεπερνάω τον εαυτό μου μ’ έχει βοηθήσει να γίνομαι καλύτερος και να πετυχαίνω στόχους που έχω στο μυαλό μου» παραδέχεται ο Μερούσης που θα εκπροσωπήσει τη χώρα μας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο, στο άθλημα του Μαραθωνίου.

Στη σημασία αυτής της υγιούς αντιμετώπισης στέκεται και ο Ζαρώτης. «Δεν πρέπει να μιλάμε για ανικανοποίητο αλλά για μια γενικότερη προσπάθεια διαρκούς αναζήτησης της βελτίωσης και του καλύτερου. Οταν πετυχαίνουν οι δρομείς τον στόχο τους, γεμίζουν με την ευχαρίστηση και την ενέργεια που τους δίνει η ικανοποίηση της επίτευξης και συνεχίζουν για κάτι καλύτερο. Μέσα από την ικανοποίηση πηγάζει και η αυτοπεποίθηση, γίνονται ικανοί, φτιάχνοντας έτσι θετική εικόνα για τον εαυτό τους και τις δυνατότητές τους. Αθλητισμός χωρίς ικανοποίηση δεν έχει εξέλιξη για τον αθλητή. Ακόμη και εκείνος που δείχνει ανικανοποίητος έπειτα από ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα, εκ του ασφαλούς το κάνει. Εχει ήδη πετύχει τον στόχο και γνωρίζει και ο ίδιος ότι μπορεί καλύτερα. Και το γνωρίζει αυτό γιατί μόλις πέτυχε τον στόχο του! Διαφορετικά, πρέπει η αποτυχία να τους δίνει το κίνητρο να προσπαθήσουν».

Εχοντας πια ο πρωταθλητής μας εμπειρία χρόνων στο τρέξιμο, έχει μάθει να απονέμει τα απαραίτητα εύσημα στον εαυτό του, ώστε να καταφέρνει να πηγαίνει μπροστά. «Ο εαυτός μας είναι αυτός που μας κινεί, είναι το σώμα μας και το μυαλό μας. Επομένως, πρέπει να τον επιβραβεύεις. Πρέπει ν’ ακούς το σώμα σου. Πολλές φορές δεν το κάνουμε και μπορεί κι αυτό να μας “τιμωρήσει” με κάποιον τραυματισμό» λέει ο αθλητής. Με αυτόν τον τρόπο καταφέρνει να έχει το απαραίτητο κίνητρο ώστε να χτίσει τις βάσεις για κάτι καλύτερο. «Η ίδια η επίτευξη παρέχει στον αθλητή τη δυνατότητα να κυνηγήσει τον επόμενο στόχο. Πάνω στην επίτευξη θα σταθεί για να προχωρήσει περισσότερο. Αυτό είναι και το στοιχείο του αθλητισμού: πετυχαίνεις τον στόχο και πηγαίνεις για τον επόμενο, μια διαρκής εξέλιξη και προσωπική βελτίωση» τονίζει ο ψυχολόγος.