Φραγή στην ψηφιακή ανάπτυξη

Η υπερφορολόγηση των mobile υπηρεσιών και η γραφειοκρατία στο μέτωπο της αδειοδότησης των κεραιών αποτελούν τα μεγαλύτερα εμπόδια για την ανάπτυξη του κλάδου της κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα.

Πρόκειται για έναν τομέα ο οποίος εάν αύριο έκλεινε η ψαλίδα που χωρίζει την Ελλάδα από την ΕΕ στα θέματα αυτά θα μπορούσε να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα κατά 2,06 δισ. ευρώ έως το 2020!

Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει πρόσφατη μελέτη του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΟΠΑ) για τις ψηφιακές επικοινωνίες η οποία καταγράφει όλες τις δυσμενείς συνέπειες του σημερινού φορολογικού και ρυθμιστικού πλαισίου – περιβάλλοντος για τον κλάδο της κινητής τηλεφωνίας.

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΟΠΑ, τα μεγαλύτερα εμπόδια για τη μεγέθυνση του οφέλους της οικονομίας από τον κλάδο της κινητής τηλεφωνίας προέρχονται από τις εκκρεμότητες στην αδειοδότηση των σταθμών βάσης (κεραίες), την υπερφορολόγηση των συνδρομητών – χρηστών και τις διαδικασίες κοστολόγησης του φάσματος.

Πρόκειται για εμπόδια τα οποία ειδικότερα ως προς το κεφάλαιο των ψηφιακών επιδόσεων έχουν καθηλώσει την Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης. Ταυτόχρονα, σημαντικές είναι και οι απώλειες των δημοσίων εσόδων λόγω των χρόνιων προβλημάτων της αγοράς.

Οι άδειες. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη μελέτη του ΟΠΑ, οι καθυστερήσεις στην αδειοδότηση των κεραιοσυστημάτων από τις αρμόδιες υπηρεσίες και τις ασάφειες στη νομοθεσία συνεχίζουν να δημιουργούν σημαντικές καθυστερήσεις στην αδειοδότηση των κεραιών κινητής τηλεφωνίας νέας γενιάς, γεγονός που φρενάρει την ομαλή ανάπτυξη των δικτύων και το ξεδίπλωμα των επενδύσεων των εταιρειών. Είναι χαρακτηριστικό ότι εξακολουθούν να απαιτούνται έως και δύο χρόνια για την αδειοδότηση των κεραιών έναντι μόλις τεσσάρων – έξι μηνών, όπως προβλέπει το νομοθετικό πλαίσιο που ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη! Επιπλέον, οι εταιρείες επιβαρύνονται με υψηλό κόστος για τη διαχείριση των σχετικών διοικητικών διαδικασιών που αφορούν το Δημόσιο, το οποίο αποτιμάται σε 28 εκατ. ευρώ ετησίως και ανέρχεται στο 7% των συνολικών επενδύσεων του κλάδου κατ’ έτος!

Η υπερφορολόγηση. Επίσης, με την επιβολή του ειδικού τέλους κινητής τηλεφωνίας (το 2007 και το 2009), η Ελλάδα κατατάσσεται στην πρώτη θέση ως προς τη φορολόγηση των κινητών επικοινωνιών στην ΕΕ-28, με τη συνολική φορολογική επιβάρυνση των χρηστών να φτάνει έως και το 49%. Ετσι, η μέση μηνιαία δαπάνη ανά συνδρομητή για υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας (ARPU) έχει πέσει για πρώτη φορά στα 10 ευρώ!

Την ίδια στιγμή, τα δημόσια έσοδα που προέρχονται από το ειδικό τέλος κινητής τηλεφωνίας εμφανίζουν σταθερή συρρίκνωση τα τελευταία χρόνια, απόδειξη ότι οι αυξήσεις των φορολογικών συντελεστών στους μηνιαίους λογαριασμούς των χρηστών περιορίζουν αντίστοιχα και τη ζήτηση των υπηρεσιών. Ετσι, εντείνεται περισσότερο η ύφεση στον κλάδο, χωρίς να επέρχονται τα επιθυμητά δημοσιονομικά οφέλη.

Ο δρόμος για την ανάκαμψη

Ταυτόχρονα, η μελέτη του ΟΠΑ εντοπίζει τις σημαντικές ευκαιρίες που θα μπορούσε να αξιοποιήσει η Πολιτεία, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της ψηφιακής οικονομίας. Ειδικότερα επισημαίνεται:

Πρώτον: Εάν η Ελλάδα συνέκλινε πλήρως με την Ευρώπη στη διείσδυση της χρήσης δεδομένων με παράλληλη άρση των φορολογικών και ρυθμιστικών εμποδίων, το ΑΕΠ θα αυξανόταν κατά 2,2% (4,49 δισ. ευρώ) και τα δημόσια έσοδα κατά 2,06 δισ., έως το 2020.

Δεύτερον: Αντιθέτως, με τη διατήρηση ή και την επιδείνωση του υφιστάμενου οικονομικού – ρυθμιστικού περιβάλλοντος, καθώς και τη διατήρηση της απόστασης από την ΕΕ, η επιπρόσθετη συμβολή των ψηφιακών επικοινωνιών στην οικονομία θα μειωθεί περαιτέρω σε υποδιπλάσιο ποσοστό (θα αντιστοιχεί περίπου στο 1,1% του ΑΕΠ και μόλις σε 1 δισ. ευρώ σε δημόσια έσοδα, έως το 2020).

Με βάση το δεύτερο απαισιόδοξο σενάριο, ο κλάδος της κινητής τηλεφωνίας θα συνεχίσει να καταγράφει μείωση των εσόδων του, τα οποία θα περιοριστούν κατά 12,1% έως το 2020.

Τα δύο σενάρια της μελέτης του ΟΠΑ στηρίζονται στις παραδοχές διεθνών μελετών, σύμφωνα με τις οποίες και μόνον η αναβάθμιση των δικτύων κινητής τηλεφωνίας 2ης γενιάς (2G) σε δίκτυα 3ης γενιάς (3G), σε μια χώρα όπου η διείσδυση των υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας φτάνει στο 100% του πληθυσμού, συμβάλλει σε ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,7%. Αντίστοιχα, τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας 2G που αναβαθμίζονται απευθείας σε δίκτυα 4G ενισχύουν το ΑΕΠ κατά 1% ετησίως.

Σε κάθε περίπτωση, ο δρόμος που πρέπει να διανύσει η Ελλάδα για να γεφυρώσει το ψηφιακό χάσμα που τη χωρίζει από την υπόλοιπη Ευρώπη είναι μακρύς, τονίζει η μελέτη του ΟΠΑ και προτείνει την υιοθέτηση ενός εθνικού σχεδίου ψηφιακής ανάπτυξης με ορίζοντα το 2020.

Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να έχει ως βασικούς άξονες δράσης την ενίσχυση των υποδομών, τη θέσπιση ενός φιλικότερου και σταθερού θεσμικού επενδυτικού πλαισίου, τη δημιουργία κινήτρων για την υιοθέτηση των ψηφιακών υπηρεσιών από τη δημόσια Διοίκηση, τους ΟΤΑ και τις επιχειρήσεις, καθώς και την ενίσχυση της εκπαίδευσης, της έρευνας και της νεοφυούς επιχειρηματικότητας.