[Γνώμη] Τέταρτο Μνημόνιο

Είτε το παραδεχτεί είτε όχι μια κυβέρνηση, βασικό χαρακτηριστικό της οποίας είναι η άρνηση της πραγματικότητας, το τέταρτο Μνημόνιο είναι γεγονός. Δεν ξέρουμε ακόμα πότε ακριβώς θα αρχίσει να εφαρμόζεται και τι χρονικό ορίζοντα θα έχει, ξέρουμε όμως από τώρα και τους λόγους για τους οποίους ήρθε τόσο πρόωρα στη ζωή μας και τα βασικά του χαρακτηριστικά.

Το τέταρτο Μνημόνιο αποτελεί συνέπεια τριών αποτυχιών, που κάθε άλλο παρά ήταν εξωγενείς ή νομοτελειακές: πλήρους αδυναμίας εφαρμογής του τρίτου Μνημονίου, εκείνου που «διαπραγματεύτηκε» και «πέτυχε» η κυβέρνηση το περασμένο καλοκαίρι υποσχόμενη ότι ήταν όχι μόνο το καλύτερο για τον ελληνικό λαό αλλά και το τελευταίο που θα του επιφύλασσε· πλήρους αδυναμίας άντλησης των αναγκαίων μαθημάτων και εμπειριών από τα γεγονότα και τους χειρισμούς που οδήγησαν στο τρίτο Μνημόνιο, το οποίο δεν χρειάζεται να υπενθυμίσουμε ότι κάθε άλλο παρά προβλεπόταν στις ιδεολογικές διακηρύξεις και στο κυβερνητικό πρόγραμμα του νυν κυβερνώντος κόμματος· και πλήρους απώλειας της αξιοπιστίας της κυβέρνησης εξαιτίας των δύο παραπάνω κρίσιμων οπισθοχωρήσεων αλλά και μιας σειράς επιλογών και κινήσεων, στην κορωνίδα των οποίων βρίσκεται αναμφισβήτητα η «διαρροή» των γνωστών συνομιλιών στελεχών του ΔΝΤ. Κινήσεων και επιλογών εγγενώς διαλυτικών της εμπιστοσύνης μεταξύ εταίρων ή έστω απλώς διαπραγματευομένων.

Στους δεκαπέντε μήνες που βρίσκεται στην εξουσία, η κυβέρνηση έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να διαλύσει την αξιοπιστία της και έναντι εκείνων που την πίστεψαν και έναντι των δανειστών που δεν πιστεύουν σε τίποτα. Μπλοφάρισε και αποκάλυψε μόνη της ότι μπλοφάρει – σε αυτό έχει δίκιο ο Βαρουφάκης, άλλο αν θα έπρεπε να ξέρει από την αρχή ότι δεν την έπαιρνε να μπλοφάρει. Πήγε κόντρα και μετά εκλιπάρησε τα ίδια πρόσωπα και θεσμούς που είχε κοντράρει. Εθεσε, και συνεχίζει να θέτει, σε αμφιβολία το μίνιμουμ του κοινού τόπου, δηλαδή του ευρωπαϊκού πλαισίου και των ευρωπαϊκών κανόνων. Και τώρα συνδυάζει τη μονομέρεια, τη διγλωσσία και τον ανταρτοπόλεμο με χτυπήματα κάτω από τη μέση, τα οποία, δυστυχώς αλλά μοιραία, δίνουν λαβή για αντίστοιχα εις βάρος της χτυπήματα, όπως η όψιμη απαίτηση, κυρίως από το ΔΝΤ, για το «προληπτικό πακέτο».

Το πακέτο αυτό ωστόσο, διαπραγματευτικά και νομικά αδικαιολόγητο αλλά απόρροια της έλλειψης αξιοπιστίας, είναι που θέτει τις βάσεις για το τέταρτο Μνημόνιο και καθορίζει το περιεχόμενό του. Τα χαρακτηριστικά της όποιας, πιο λεόντειας δεν γίνεται, συμφωνίας έρθει σύντομα στο τραπέζι ξέρουμε ήδη ποια θα είναι. Πρώτον, κάποιου είδους αυτόματη αναπροσαρμογή μέτρων (λιτότητας) προς τα επάνω κάθε φορά που δεν θα επιτυγχάνεται ένας στόχος ή ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος – μ’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια δηλαδή: και βέβαια επιπλέον μέτρα και εγκατάλειψη της ελπίδας για μείωση του πράγματι αντιπαραγωγικού στόχου του πλεονάσματος. Και δεύτερον, ξανάνοιγμα και πίεση για ρύθμιση όσων κόκκινων γραμμών είχαν διασωθεί στα προηγούμενα Μνημόνια στο μέτωπο των εργασιακών σχέσεων και, ίσως, και του μόλις χθες ψηφισμένου Ασφαλιστικού. Χωρίς πια τίποτα να εγγυάται ότι το τέταρτο Μνημόνιο θα είναι το τελευταίο. Σίγουρα πάντως δεν θα είναι με αυτή την τακτική και με αυτή την κυβέρνηση.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος