[Απλά μαθήματα αριθμητικής] Η Αριστερά των (έμμεσων) φόρων

Υπάρχει μια «αιώνια» αντιπαράθεση μεταξύ των δύο βασικών σχολών οικονομικής σκέψης. Η μείωση των δαπανών ή η αύξηση των φόρων προκαλεί μεγαλύτερη ύφεση στην οικονομία; Η νεοφιλελεύθερη θεωρία – και επικρατούσα αντίληψη σήμερα – υποστηρίζει ότι η αύξηση της φορολογίας αφαιρεί, πολλαπλασιαστικά, πολύ μεγαλύτερη ενεργό ζήτηση από την οικονομία. Μειώνει εισοδήματα αλλά και επενδύσεις, προκαλώντας βαθύτερη υφεσιακή περιδίνηση. Γι’ αυτό και οι οικονομολόγοι οπαδοί της συνιστούν περικοπές στις δημόσιες δαπάνες. Σε απόλυτη ευθυγράμμιση, είναι αλήθεια, με το ιδεολογικό και πολιτικό νεοφιλελεύθερο πρόσταγμα για τον περιορισμό του «κακού» κράτους.

Οι κεϊνσιανοί δεν δέχονται την ανάλυση αυτή. Πιστεύουν ότι η μείωση των δημόσιων δαπανών χτυπά κατευθείαν στην καρδιά του κοινωνικού κράτους με ανεξέλεγκτες – και όχι μόνο οικονομικές – αποσταθεροποιητικές πιέσεις σε μια κοινωνία. Γι’ αυτούς οι περικοπές στις δημόσιες δαπάνες είναι πολιτικά ανεπιθύμητες. Σε αντιδιαστολή, προτείνουν αναδιανομή των φορολογικών βαρών από τους υψηλότερους στους χαμηλότερους. Για να αντιμετωπιστούν τα κρατικά ελλείμματα και να αυξηθεί η ενεργός ζήτηση από τους πολλούς χαμηλόμισθους στην οικονομία.

 Σ’ αυτήν την πλευρά βρίσκεται ο ριζοσπαστικός και με επιρροές από τον μαρξισμό και τον κεϊνσιανισμό οικονομολόγος Ευκλείδης Τσακαλώτος. Και στην αντίθετη το ΔΝΤ. Το οποίο πιστεύει ότι η μείωση των δαπανών, κυρίως μέσω των μεγαλύτερων περικοπών στις συντάξεις, θα έχει για την ελληνική οικονομία τη μισή αρνητική επίδραση από την αύξηση των φόρων.

Φυσικά και δεν περίμενε κανείς από τη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ – υπό το βάρος των ακραίων δημοσιονομικών συνθηκών που βιώνει η χώρα και των δεσμεύσεων απέναντι στους δανειστές της – να εφαρμόσει μια φιλόδοξη αναδιανομή εισοδήματος στη φορολογία. Και θα ήταν, πράγματι, αφελές αν ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ευθυγραμμιζόταν με τη συνταγή του ΔΝΤ για γενναίες μειώσεις στις δαπάνες. Υστερα από οκτώ χρόνια ύφεσης και έξι χρόνια Μνημονίου, όπου και να κοιτάξει κανείς στον δημόσιο τομέα βλέπει καταστροφή. Η υποβάθμιση σε υγεία και παιδεία, ασφάλεια, έχει φθάσει στο απροχώρητο. Γι’ αυτό και η συζήτηση στο «γήπεδο» των δαπανών μοιραία θα στοχοποιούσε εκ νέου τους μισθούς και τις συντάξεις στο Δημόσιο. Και εκεί, στα ρετιρέ του Δημοσίου, οι οποιεσδήποτε νέες περικοπές πατούν όχι μόνο τον αριστερό, αλλά και τον ψηφοθηρικό κάλο του ΣΥΡΙΖΑ.

Εξού και η «αριστερή» εμμονή με τη φορολογία. Παρ’ όλα αυτά όμως, ακόμη και αυτό το φορολογικό νομοσχέδιο που παρουσίασε η κυβέρνηση δεν διαθέτει το παραμικρό στίγμα μεταρρύθμισης, ούτε καν τον ελάχιστο παρονομαστή μιας κεϊνσιανής αντίληψης για τη φορολογία, επισημαίνουν έγκυροι οικονομολόγοι και αξιόπιστοι κύκλοι της οικονομίας. Το χειρότερο είναι ότι περιλαμβάνει ατάκτως ερριμμένους φόρους παντού. Αυξημένους φόρους όχι μόνο στα υψηλά αλλά στα χαμηλά και σε μεσαία εισοδήματα, μια πολιτική που σίγουρα διεκδικεί διαζύγιο από τον κεϊνσιανισμό.

Και να σκεφθεί κανείς ότι υπάρχει και το νομοσχέδιο με την καταιγίδα αυξήσεων στους έμμεσους φόρους όπως στον ΦΠΑ, στα καύσιμα και αλλού. Και όπου έμμεσοι φόροι ίσον δυσανάλογα μεγαλύτερες επιβαρύνσεις για τους φτωχότερους, που λέει και η Αριστερά!