[Εναλλακτικά] Εικονοκλάστες και εικονολάτρες

Δεν ξέρεις ποτέ τι θα ακούσεις. Εχει όμως σημασία κάθε φορά να προσέξεις ποιος είναι αυτός που το λέει. Οι πρώτες ανακοινώσεις του νέου Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου διά στόματος του νέου επιμελητή – διευθυντή του Γιαν Φαμπρ προκάλεσαν την οργή μέρους καλλιτεχνών και της διανόησης. Ο βελγοκεντρικός χαρακτήρας του και ο «αφελληνισμός» του προγράμματος ξεσήκωσαν μέρος της σημερινής ιντελιγκέντσιας. Ο – στο πόδι – αρχικός προγραμματισμός έδειχνε όντως να παρακάμπτει τη νέα ελληνική δημιουργία. Ολο αυτό το μεγάλο κεφάλαιο πολιτισμού, ταλέντου και ιδεών που έχει συσσωρευτεί στη χώρα μας και που για δέκα χρόνια έβρισκε βήμα στο εν λόγω φεστιβάλ υπό την μπαγκέτα του πρώην διευθυντή του Γιώργου Λούκου.

Κι εδώ αρχίζουν τα προβλήματα. Οι αρχικές ανακοινώσεις του φεστιβάλ υπήρξαν το εναρκτήριο λάκτισμα ενός όψιμου αντιαποικιοκρατικού αγώνα εκ μέρους καλλιτεχνών. «Μνημόνιο και στον πολιτισμό», «αποικιοκρατία» ήταν οι πιο νηφάλιες ερμηνείες. Η ιδέα ενός αντιφεστιβάλ, ενός μποϊκοτάζ του υπάρχοντος αλλά και το «αίμα που θα χυθεί» για την υπεράσπιση της ελληνικότητας του θεσμού, ήταν οι πιο ριζοσπαστικές απολήξεις του αιφνίδιου κινήματος.

Υπάρχει και κάτι χειρότερο. Ξαφνικά ο σημαντικός Γιαν Φαμπρ δεν είναι πια ο εικονοκλάστης κοσμοπολίτης που κοσμεί την ευρωπαϊκή καλλιτεχνία με τις παραστάσεις του εδώ και τριάντα χρόνια. Είναι ο πρόχειρος και υπερεκτιμημένος καλλιτέχνης που χρησιμοποιεί «παλλόμενα πέη» στις περφόρμανς του και βέβαια κατάγεται από το μικρό Βέλγιο που τι να πει στη χώρα του Αισχύλου.

Συγγνώμη αλλά κάτι έχει πάει πολύ στραβά σε αυτό τον τόπο. Και πέραν της απουσίας πολιτιστικής στρατηγικής εκ μέρους τούτης της κυβέρνησης, το πρόβλημα βρίσκεται στην ιντελιγκέντσια που περιγράψαμε. Που μπατάρει πότε σε έναν κακώς εννοούμενο κοσμοπολιτισμό μαϊμουδίζοντας κάθε σπουδαία ευρωπαϊκή τάση, πότε σε έναν επαρχιώτικο ελληνοκεντρισμό επιστρέφοντας στις βασικές της τις αρχές με λυγμούς.

Αυτό έχει να κάνει με το τμήμα των λεγόμενων οργανικών διανοουμένων που συσπειρώνονται γύρω από μια μεταφυσική έννοια της Ευρώπης, αλλά που με την πρώτη τουφεκιά αναδιπλώνονται εθνοκεντρικά. Αλλά επίσης έχει να κάνει και με μέρος των καλλιτεχνών που για έξι χρόνια κατάπιναν Μνημόνια και τώρα διυλίζουν τον Φαμπρ. Που για χρόνια σιωπούσαν σε κάθε ξεχαρβάλωμα των δικαιωμάτων τους και τώρα φοβήθηκαν πως θα μείνουν άνεργοι και τα καλοκαίρια τους. Που για χρόνια μαϊμούδιζαν παραστάσεις της Σαουμπίνε και τώρα θυμήθηκαν την κληρονομιά των αρχαίων συγγραφέων (που αρκετοί εξ αυτών είχαν κακοποιήσει για χρόνια με μεταμοντερνιές). Η υπόθεση της σοβαρότητας μοιάζει όλο και περισσότερο χαμένη.