[Επιφυλλίδα] Μέσα στο ποτάμι

Ως παραλειπόμενο στη συγκλονιστική επιστολή της Κικής Δημουλά που δημοσιεύτηκε την περασμένη Τετάρτη στα «ΝΕΑ», εξηγώντας την αποχή της από τις εκδηλώσεις που έγιναν την 21η Μαρτίου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, θα σημειώσουμε μια σημαδιακή της κουβέντα ειπωμένη σε στενό κύκλο φίλων σχετικά με την πρωτοβουλία η ανάγνωση των ποιημάτων να αφιερωθεί στους μετανάστες: «Τι δηλαδή; Να προσφέρουμε ως βοήθεια στους μετανάστες αυτό που μας κάνει να καυχιόμαστε;»

Με άλλα λόγια, αποκλείεται να ανακουφίσεις τον οποιονδήποτε, πολύ περισσότερο ανθρώπους που δοκιμάζονται φριχτά, χρησιμοποιώντας οτιδήποτε – στη συγκεκριμένη περίπτωση την ποίηση – που σε μεταβάλλει σε μια αναγνωρίσιμη, διακριτή μονάδα μέσα στον κόσμο. Κι αν το σκεπτικό γι’ αυτήν τη συμμετοχή είναι να δηλώσουν παρόντες οι ποιητές στα δραματικά περιστατικά του καιρού τους, σε τι διαφέρει η συμμετοχή τους σε σχέση με τη συμμετοχή των πολιτικών όταν με το πρόσωπο του πρωθυπουργού ή του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης εκφράζεται η οδύνη τους για τις ανείπωτες δοκιμασίες των μεταναστών;

Χωρίς να διανοείται να ισχυριστεί κανείς ότι χρησιμοποιούν ένα δράμα προκειμένου να φανεί το μέγεθος της ευαισθησίας τους, δεν θα είχες άδικο να χαρακτηρίσεις και τις δύο συμμετοχές ως εντελώς ανέξοδες, αφού μετά την αποχώρηση των πολιτικών από τους τόπους της δοκιμασίας ή των ποιητών από τις αίθουσες της ανάγνωσης των ποιημάτων η κατάσταση των μεταναστών παραμένει όπως ακριβώς ήταν πριν ενδιαφερθούν γι’ αυτούς πολιτικοί και ποιητές.

Θεωρούμε πως εξίσου επιγραμματικά είχε τεκμηριώσει την κατάσταση αυτή με έναν στίχο του – με διαφορετική ίσως αφορμή – ο ποιητής Τάκης Σινόπουλος όταν έγραφε «Γνώση του ποταμού σημαίνει να είσαι μέσα στο ποτάμι». Και την απουσία της «γνώσης» αυτής θα την παρατηρούσε κανείς – πολύ πιο εντυπωσιακή και αηδιαστική παλαιότερα – στις φωτογραφίες της βασίλισσας Φρειδερίκης, όταν επισκεπτόταν στα μέσα της δεκαετίας του ’60 με τη συνοδεία της δημοσιογράφου Ελένης Βλάχου έναν ολόκληρο συνοικισμό από παράγκες στο Δουργούτι. Στα νεότερα μάλιστα χρόνια – τι νεότερα; προχθές ακόμα – τον βρετανό πρίγκιπα Χάρι όταν επισκέφθηκε έναν καταυλισμό με άστεγους εξαιτίας του περσινού σεισμού στο Νεπάλ. Με την έλλειψη της γνώσης αυτής να φθάνει στο απόγειό της χάρη σε μια φωτογραφία με βαθιά προσβλητικό χαρακτήρα.

Την πολύ γνωστή φωτογραφία του ανατρεπτικού κινέζου εικαστικού Αϊ Ουέιουεϊ που τον δείχνει να παίρνει ο ίδιος σε μια παραλία τη θέση του πνιγμένου προσφυγόπουλου Αϊλάν. Να εμπεδώνει στην ουσία την αυταρέσκεια του μικροαστικού συνδρόμου της συμμετοχής, αφού όσος χρόνος κι αν χρειάζεται για τη σκηνοθεσία της φωτογραφίας ενός πνιγμένου τίποτα δεν αποκλείει μια ώρα αργότερα ο ίδιος ο καλλιτέχνης να συζητάει με τους φίλους του για την αστραποβόλα έμπνευσή του προκειμένου να ταρακουνήσει τον κόσμο. Αν θα ήταν ποτέ δυνατόν.