[Εναλλακτικά] Μετεξεταστέοι καλλιτέχνες

Ενα προσφυγόπουλο μέσα σε χάρτινη κούτα κοιτάει τον φακό και κρατάει ένα μπιμπερό με γάλα. Το δράμα των ημερών βρήκε τη φωτογραφία του που με τη σειρά της αναπαράχθηκε στον ιντερνετικό στίβο. Παράλληλα με τον διαφορετικό τρόπο που «διαβάζουμε» τις ροές ανθρώπων, τη σφαγή στη Συρία, τις τεκτονικές αλλαγές στο ευρωοικοδόμημα, την απο-ενοποιητική στάση των χωρών του Βίσεγκραντ, το Προσφυγικό βρίσκεται και στο κέντρο των σύγχρονων αναπαραστάσεων. Ανασχηματίζει το μέσο και το μήνυμα, κυριαρχεί στην οθόνη. Και αφήνει πίσω την τέχνη και τους φορείς της, σκληρότερο και πιο αληθινό από την ερμηνεία του. Μόνο οι φωτογράφοι μοιάζουν να μην έχουν χάσει το τρένο.

Ηταν μόλις χθες που μια ομάδα ερασιτεχνών παικτών του κουκλοθέατρου έκανε έκκληση να πάει το σινάφι της στις πύλες του λιμανιού του Πειραιά και να προσφέρει μια μικρή ψυχαγωγία στα προσφυγόπουλα που έχουν τόσο ταλαιπωρηθεί. Εκκληση έντιμη αλλά μετεξεταστέα. Η συγκλονιστική υλική βοήθεια του ελληνικού λαού προηγήθηκε. Οι συνήθως λαλίστατοι καλλιτέχνες όλου του φάσματος άργησαν πολύ να καταλάβουν. Οι συνήθεις συναυλίες και συγκεντρώσεις υπογραφών ακόμη αναζητούνται. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα καταγράψει με λαμπρό τρόπο πως μόνον ο κινέζος περφόρμερ Αϊ Ουέιουεϊ τόλμησε να έλθει στο μάτι του κυκλώνα και να αναπαραστήσει το δράμα. Και οι κυρίες Σούζαν Σαράντον και Βανέσα Ρεντγκρέιβ άφησαν τις ανέσεις τους και τουλάχιστον ψηλάφισαν τον πόνο των ημερών.

Προφανώς εδώ πρέπει να γίνει ένας διαχωρισμός: υπάρχει η στάση του καλλιτέχνη ως απλού πολίτη που ενδιαφέρεται για το Προσφυγικό. Αυτό δεν μπορούμε να το ελέγξουμε και προφανώς πολλοί έλληνες καλλιτέχνες ενδιαφέρονται για αυτό που εκτυλίσσεται στα σύνορα και στα hotspots. Kαι υπάρχει και η επιλογή του καλλιτέχνη να εντάξει στη δράση του το σύγχρονο επίδικο, συμπλέοντας με την εποχή. Ισως πάλι είναι νωρίς για να αποτιμήσουμε τη συνθήκη. Μπορεί στο άμεσο μέλλον οι μετακινήσεις πληθυσμών, τα κλειστά σύνορα, οι πλαστικές σφαίρες, οι πνιγμένοι να δώσουν τροφή στη σύγχρονη τέχνη.

«Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να μάθουμε εάν η τέχνη οφείλει να αποφύγει την πραγματικότητα ή να της υποταχθεί, αλλά να προσδιορίσουμε μόνο την ακριβή δόση πραγματικότητας που πρέπει να ταΐσει το έργο τέχνης για να μη χάνεται στα σύννεφα ούτε, αντιθέτως, να σέρνεται με μολυβένια πέλματα» έλεγε ο Αλμπέρ Καμί στην ιστορική του ομιλία στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας (14/12/1957). Σήμερα οι έλληνες καλλιτέχνες πρέπει να καλύψουν πολλά μίλια για να προλάβουν μια πραγματικότητα που τους ξεπερνάει. Στις πύλες του Πειραιά εκτυλίσσεται η πιο πρωτοποριακή και σκληρή περφόρμανς.