Μπορεί η θεωρία του Αχμέτ Νταβούτογλου περί «μηδενικών προβλημάτων» με τους γείτονες να θυμίζει πλέον το πιο σύντομο ανέκδοτο. Αλλά ο πρωθυπουργός της Τουρκίας είναι επίμονος άνθρωπος. Εξού και μέσα στα πολλά γλυκερά που είπε χθες ενώπιον του Αλέξη Τσίπρα εξέφρασε και το όραμά του οι ελληνοτουρκικές σχέσεις στο μέλλον να μοιάζουν με αυτές των σκανδιναβικών χωρών.
Προφανώς το αστείο ήταν κρύο. Μεγαλύτερη παγωμάρα, όμως, προκάλεσαν όσα είπε ο Νταβούτογλου ερωτηθείς για το casus belli. Ο φίλος μας, λοιπόν, ο Αχμέτ εμμέσως πλην σαφώς το επανέφερε λέγοντας ότι το casus belli μπορεί να αρθεί αν και η Ελλάδα εγκαταλείψει το δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια.
Ο Τσίπρας τού απάντησε ότι το casus belli είναι κατάλοιπο άλλης εποχής. Κατέληξε δε λέγοντας κάτι του τύπου «ελπίζω κάποια στιγμή ότι θα πείσω τον Αχμέτ και γι’ αυτό». Γιατί; Τον έχει πείσει ο Τσίπρας για κάτι άλλο;
Τα τριαντάφυλλα της λογοκρισίας
Νωρίτερα, λίγο πριν ξεκινήσουν οι συνομιλίες τους, Αλέξης και Αχμέτ προχώρησαν σε μια ιδιαίτερα συμβολική χειρονομία. Προσέφεραν κόκκινα τριαντάφυλλα στις γυναίκες δημοσιογράφους που βρέθηκαν εκεί για να καλύψουν τη συνάντησή τους. Αφορμή αποτέλεσε ο εορτασμός της Ημέρας της Γυναίκας. Φυσικά και θα ήταν ξεχωριστή η ενέργειά τους αυτή αν δεν υπήρχε μια τόσο δα μικρή λεπτομέρεια: η μόνιμη καταπάτηση της ελευθερίας του λόγου και του Τύπου στην Τουρκία, με τελευταίο θύμα την εφημερίδα «Ζαμάν».
Οχι ότι φταίει ο Τσίπρας γι’ αυτό, αλλά, όπως και να το κάνουμε, υπήρξε θύμα αυτής της σουρεαλιστικής – κατά κάποιο τρόπο – σκηνής. Αντίστοιχα σουρεαλιστική είδα εγώ την υπογραφή συμφωνιών μεταξύ των δύο κρατικών ειδησεογραφικών πρακτορείων και των κρατικών υπηρεσιών Τύπου και τηλεόρασης για συνεργασία των δύο χωρών σε επίπεδο ενημέρωσης! Κρατικής φαντάζομαι…
Ορεξη για αστειάκια με φωτογραφίες
Μια ακόμα στιγμή που ξεχώρισε πριν από την έναρξη των συζητήσεων, ενδεικτική πάντως του καλού κλίματος που επικρατούσε στη Σμύρνη, ήταν η διάθεση για παιχνίδια των δύο Πρωθυπουργών μπροστά στον φακό. Ή ακόμα και με τον φακό. Ο Νταβούτογλου πήρε κάποια στιγμή τη μηχανή ενός φωτογράφου και άρχισε να τραβάει φωτογραφίες τους εκπροσώπους του Τύπου. Εκείνη τη στιγμή ο Αλέξης τον παρότρυνε να του δώσει τη μηχανή και να πάει να φωτογραφιστεί μαζί με τους δημοσιογράφους, όπως τελικά και έγινε. Τώρα, αν έχει ταλέντο στη φωτογραφία ο Τσίπρας μάλλον δεν θα το μάθουμε ποτέ, καθώς δεν του εκτύπωσαν τη φωτογραφία που τράβηξε με τον Νταβούτογλου. Εκτός κι αν του την έστειλαν μετά.
Φιλοξενία με μπουζούκι
Η ελληνική αποστολή στη Σμύρνη ήταν πολυμελής. Τα κυβερνητικά στελέχη που πέταξαν με τον Αλέξη στην Τουρκία ήταν οι Γιώργος Σταθάκης, Πάνος Σκουρλέτης, Νίκος Κοτζιάς, Θοδωρής Δρίτσας, Ελενα Κουντουρά, Γιάννης Αμανατίδης, Δημήτρης Μάρδας και η Ολγα Γεροβασίλη.
Εκτός των συζητήσεων, εντύπωση τούς έκανε και κάτι άλλο. Η φιλοξενία των γειτόνων. Είναι γνωστό πως οι Τούρκοι είναι κάτι παραπάνω από φιλόξενοι και δεν χάνουν την ευκαιρία να το δείχνουν. Ετσι, λοιπόν, οι διοργανωτές του χθεσινού Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών φρόντισαν η πολυμελής ελληνική αντιπροσωπεία να νιώσει πιο οικεία κατά τη διάρκεια του γεύματος που παρατέθηκε προς τιμήν της. Επέλεξαν για μουσική συνοδεία ήχους από μπουζούκι. Ελπίζω μόνο την επόμενη φορά, όταν το διοργανώσουμε εμείς, να μην τους το ανταποδώσουμε με αμανέδες.
Δύο κουρασμένοι Πρωθυπουργοί
Να σχολιάσω, τέλος, πως αυτό που μπορούσε να γίνει αντιληπτό διά γυμνού οφθαλμού ήταν η κούραση στα πρόσωπα των δύο Πρωθυπουργών. Ηταν και οι δύο κομμένοι. Απολύτως λογικό, αν αναλογιστεί κανείς τις ατελείωτες ώρες των προχθεσινών συνεδριάσεων στις Βρυξέλλες. Σκεφτείτε πως η ελληνική αποστολή θα επέστρεφε στην Αθήνα και μετά θα έφευγε για Σμύρνη, κάτι που δεν συνέβη. Ο Τσίπρας διανυκτέρευσε στις Βρυξέλλες και πήγε με πολύ λίγες ώρες ύπνο απευθείας στην Τουρκία. Τα ίδια και ο Νταβούτογλου.
Σε ό,τι έχει να κάνει με τα (θετικά) αποτελέσματα των συνομιλιών, η ελληνική πλευρά κρατάει την ενεργοποίηση της συμφωνίας επανεισδοχής μεταναστών προς την Τουρκία και από τις οικονομικές συμφωνίες την ακτοπλοϊκή σύνδεση της Θεσσαλονίκης με τη Σμύρνη.