Ενα επικίνδυνο επάγγελμα

Σύμφωνα με την 25η Εκθεση για δημοσιογράφους και εργαζομένους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης που εκδόθηκε από τη Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, 2.297 δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι στα ΜΜΕ έχουν χάσει τη ζωή τους την τελευταία 25ετία επειδή έκαναν τη δουλειά τους! Το 2015 ήταν από τις πιο θανατηφόρες χρονιές καθώς σημειώθηκαν 112 θάνατοι δημοσιογράφων, με το 2006 να αποτελεί τη χειρότερη χρονιά όπου καταγράφηκαν 155 θάνατοι ανθρώπων της ενημέρωσης. Οπως σημειώνεται στην Εκθεση, ενώ στις καταγραφές των πρώτων δεκατριών ετών (1990-2003) της Διεθνούς Ομοσπονδίας ο αριθμός των θανάτων ήταν συνήθως διψήφιος, από το 2004 μέχρι σήμερα είναι κυρίως τριψήφιος.

Ενα εξίσου ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι πλέον καταγράφονται θάνατοι δημοσιογράφων σχεδόν σε όλο τον κόσμο, με προεξέχουσες χώρες και περιοχές στις οποίες ξεσπούν πόλεμοι και συγκρούσεις, ακόμη και στην πολιτισμένη Ευρώπη. Αν και το να σκοτώνει κανείς τους δημοσιογράφους δεν σημαίνει ότι μπορεί να «σκοτώσει» και την αλήθεια, ένας σημαντικός αριθμός θανάτων προέρχεται από δολοφονίες, βομβιστικές επιθέσεις, ανταλλαγή πυροβολισμών ενώ, σύμφωνα με την πρόσφατη τάση, οι δημοσιογράφοι πέφτουν θύματα βίαιων απαγωγών. Ετσι, το δημοσιογραφικό επάγγελμα (και για πολλούς λειτούργημα) καθίσταται ένα από τα πιο επικίνδυνα και ανασφαλή σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Στο επίπεδο της θεωρίας υπάρχει κάποια εξήγηση. Οι πολίτες μιας χώρας μπορεί να αντιμετωπίζουν τους ξένους, κυρίως δυτικούς, δημοσιογράφους ως εισβολείς ή οι ανταποκρίσεις τους να έχουν κρίσιμη σημασία και αντίκτυπο για τις τοπικές κυβερνήσεις, αλλά, όπως έχει κατά το παρελθόν καταγγείλει η UNESCO είναι εξαιρετικά σπάνιο οι ένοχοι να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη ή να υπάρξει οποιαδήποτε διεξοδική έρευνα. Ετσι, όχι μόνο οι δημοσιογράφοι χάνουν τη ζωή τους, αλλά συχνά οι δράστες δεν προσάγονται ενώπιον της Δικαιοσύνης, ενώ δεν είναι και λίγες οι περιπτώσεις που μένουν ατιμώρητοι. Σύμφωνα με την UNESCO, 93,3% των καταγεγραμμένων περιπτώσεων δολοφονιών δημοσιογράφων παραμένουν ανεπίλυτες υποθέσεις προς αρχειοθέτηση.

Η μεταβαλλόμενη φύση των διεθνών πολέμων και ένοπλων συγκρούσεων, όπου οι δημοσιογράφοι από καταγραφείς μετατρέπονται σε στόχους, και ο αυξανόμενος αριθμός των νεκρών σε συνδυασμό με το ζήτημα της ατιμωρησίας καθιστούν τη δημοσιογραφία ανασφαλές λειτούργημα με σημαντικό διεθνές πολιτικό αντίκτυπο. Ως συνήθως διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ καταστρώνουν διάφορα «σχέδια δράσης» σχετικά με την ασφάλεια των δημοσιογράφων ή το ζήτημα της δικαιοσύνης, χωρίς ωστόσο κάποιο απτό αποτέλεσμα.

Τι γίνεται όμως με το κοινό; Είναι ενήμερο για τις δολοφονίες δημοσιογράφων και την απουσία ερευνών για τα αίτια των θανάτων τους; Σε ποιο βαθμό οι απλοί άνθρωποι ενδιαφέρονται για τέτοια πράγματα; Η επίθεση στο σατιρικό περιοδικό «Charlie Hebdo» στο Παρίσι αποτέλεσε ένα άνευ προηγουμένου ξέσπασμα ανησυχίας όχι μόνο στη Γαλλία αλλά και στον υπόλοιπο δυτικό τουλάχιστον κόσμο. Ομως δεν υπάρχει σχεδόν καμία έρευνα, τουλάχιστον από όσο γνωρίζουμε, που να προσπάθησε να διαπιστώσει κατά πόσο το κοινό γνωρίζει το φάσμα των εγκλημάτων εναντίον δημοσιογράφων και βεβαίως την παντελή αδυναμία (;) επιβολής ποινών σε όσους έχουν διαπράξει τέτοια εγκλήματα.

Στην πράξη, εάν οι πολίτες δεν εκδηλώσουν την ανησυχία τους και τον προβληματισμό τους για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται ή «αναλώνονται» οι άνθρωποι των μέσων ενημέρωσης, καμία πολιτική δύναμη, κόμμα ή κυβέρνηση δεν πρόκειται να ενδιαφερθεί. Σε χώρες μάλιστα όπως η δική μας θα πρέπει κάποια στιγμή να μπει ένα τέλος στην απαξίωση του συνόλου του δημοσιογραφικού κόσμου, αρχής γενομένης από τους ίδιους τους δημοσιογράφους.