[Μικρού Μήκους] Στην επικράτεια του Κ.

Όχι σε μεγάλη απόσταση από το Εθνικό Θέατρο των χαμένων ψευδαισθήσεων ανέβαινε το βράδυ του Σαββάτου μία site specific παράσταση με πρωταγωνιστές έναν έγκλειστο, έναν φύλακα και έναν παρατηρητή (ο «ταξιδιώτης»). Η «Σωφρονιστική αποικία» των Μέξη – Πέτρου στη Διπλάρειο άφησε στα έγχορδα του Φίλιπ Γκλας να αναλάβουν το φορτίο της ερμηνείας και στο λιμπρέτο του Ρούντολφ Γέρλιτσερ να μεταφέρει το υλικό απ’ το οποίο είναι φτιαγμένοι οι ηττημένοι άγγελοι του Κάφκα.

Υπάρχει και η τέχνη που δεν εκλιπαρεί για πολιτικές επεξηγήσεις. Που δεν καταπνίγει τη δραματουργία για χάρη του ακτιβισμού. Που γεννά συγκίνηση μέσα από τη λιτότητά της. Αλλά εδώ βρισκόμαστε στην ιερή επικράτεια του τσέχου: του μόνου συγγραφέα, κατά τον Τζωρτζ Στάινερ, που μπορεί να εκπροσωπεί τον εαυτό του με ένα γράμμα της αλφαβήτου: Κ.

Ο Κάφκα γράφει τη «Σωφρονιστική αποικία» το 1914, πριν από τη «Δίκη». Οι προσπάθειές του να παντρευτεί έχουν ματαιωθεί, η υγεία του έχει επιδεινωθεί και η χώρα του μπαίνει σε πόλεμο. Η εμβληματική σκηνή –την οποία αξιοποιεί στο έπακρον η παράσταση- είναι η περιγραφή του κολαστήριου οργάνου: του δερματογράφου που αποτυπώνει πάνω στο σώμα του κατάδικου την εντολή που παρέβη. Στον κόσμο αυτό, αρχαϊκό στη σύλληψή του, οι πολιτικάντικες ερμηνείες δεν αρκούν: «η ενοχή είναι πέραν πάσης αμφιβολίας» γράφει ο μεγαλύτερος επίγονος του Ντοστογιέφσκι αφήνοντας τους αναγνώστες έκθετους στο επιμελημένο χρονικό των προσωπικών του αποτυχιών. Από τη δική του εποχή κι έπειτα οι ήρωες των λογοτεχνικών έργων θα θυμίζουν λιγότερο ανθρώπους και περισσότερο έντομα που είναι κατά το ήμισυ άνθρωποι.

«Η παλαιόθεν συζήτηση κατά πόσο ο Κάφκα προείδε την μοίρα των εβραίων στη ναζιστική Ευρώπη αναβιώνεται από την ιστορία αυτή» γράφει στην εξαιρετική βιογραφία του ο Νίκολας Μάρεϊ (Ίνδικτος, 2005). «Η ψυχρή, γαλήνια περιγραφή του αξιωματικού για το φρικαλέα τελεσφόρο μηχάνημα θανάτου δεν μπορεί να διαβαστεί τώρα χωρίς να φέρνει στο νου την ύπαρξη των ναζιστικών στρατοπέδων θανάτου». Από σεβασμό προς την αυλαία που πέφτει την Τρίτη στη Διπλάρειο, αρκεί η υποσημείωση ότι οι τοποθεσίες «σωφρονισμού» της παράστασης είναι πιο κοντινές στην εποχή μας.