«Οσο ζω ελπίζω! Εάν ήμουν κάποιο από τα ουράνια σώματα θα κοίταζα εντελώς αδιάφορα αυτή την αξιοθρήνητη μπάλα από σκόνη και βρωμιά. Θα έλαμπαν το ίδιο για το κακό και το καλό. Είμαι όμως άνθρωπος. Η παγκόσμια ιστορία, που για σένα απαθές παγόνι της επιστήμης, για σένα καταγραφέα της αιωνιότητας, μοιάζει μόνο μια ασήμαντη στιγμή στον απολογισμό του χρόνου, είναι για μένα τα πάντα. Οσο ανασαίνω θα παλεύω για το μέλλον, αυτό το λαμπρό μέλλον, που ο άνθρωπος, ισχυρός και όμορφος, θα γίνει κυρίαρχος στην πορεία της Ιστορίας και θα το οδηγήσει στον απεριόριστο ορίζοντα της ομορφιάς, της χαράς και της ευτυχίας».
Λέων Τρότσκι (1901).
Πόσα περιθώρια αισιοδοξίας μπορεί να διαθέτει κανείς αντικρίζοντας τον ελληνικό κοινωνικό ερειπιώνα που άφησε πίσω(;) της η οικονομική κρίση; Ή αντικρίζοντας τις καταστροφές του πολέμου και των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών στη Μέση Ανατολή, τις καταστροφές των εκατομμυρίων ανθρώπων στη ζώνη της ευμάρειας και του ευρώ... Πόση αισιοδοξία μπορεί να αντλήσει κανείς από τις αγορές που ζητούν αίμα για να έχουν κέρδη; Οταν ο Τρότσκι έγραφε τις παραπάνω γραμμές για να υποδεχθεί τον 20ό αιώνα έμπλεος από την ιστορική αισιοδοξία του κομμουνισμού, σίγουρα δεν μπορούσε να φανταστεί ότι τέσσερα χρόνια αργότερα θα αναδεικνυόταν σε πρόεδρο του - πρώτου - σοβιέτ της Πετρούπολης και σε λιγότερο από δύο δεκαετίες σε συναρχηγό της επανάστασης που άλλαξε τη ροή του κόσμου και της Ιστορίας. Η απαισιοδοξία της στιγμής και η ιστορική αισιοδοξία δεν συνιστούν αντίφαση, αλλά αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της κατανόησης του κόσμου και της εξέλιξής του. Ακόμη και σε καιρούς, όπως ο σημερινός, που η ιστορική αισιοδοξία δεν έχει από πού να πιαστεί, που η ελπίδα μοιάζει με χίμαιρα και ο ζόφος δίνει τον τόνο της καθημερινότητας, ακόμη και σε αυτούς τους δίσεκτους χρόνους μπορεί κανείς νιώσει περισσότερο παρά να δει την κοινωνική συνείδηση να πάλλεται όλο και εντονότερα. Τα όριά της να δοκιμάζονται μέχρι να διαρραγούν. Η φτώχεια και ο πόλεμος φροντίζουν γι' αυτό. Δεν είναι γνωστό αν το 2016 θα γίνει ο πυροκροτητής του κοινωνικού «μπινγκ μπανγκ», το βέβαιο όμως είναι πως η καπιταλιστική κρίση διαμορφώνει όλες εκείνες τις προϋποθέσεις για να δικαιωθεί η ιστορική αισιοδοξία.