[Νύγδην] Οι μυθοφύλακες

Οι δίκες βιβλίων έχουν δυστυχώς μακρά παράδοση. Ακόμη και σε χώρες με σχετική ελευθερία λόγου. Εκεί η κατηγορία είναι συνήθως «προσβολή των ηθών» ή «προσβολή του θρησκευτικού αισθήματος» ή «προσβολή της τιμής» κάποιου. Σε σπανιότερες, αλλά και πιο ζοφώδεις περιπτώσεις αυτό που δικάζεται είναι επιστημονικά πορίσματα ή ιστορικές κρίσεις που θίγουν ισχυρές κρατούσες πεποιθήσεις. Ομως η Ελλάδα πρέπει να είναι η μόνη δημοκρατική χώρα όπου ένας συγγραφέας, ο καταξιωμένος ελληνογνώστης ιστορικός Χάιντς Ρίχτερ, σέρνεται στο εδώλιο όχι για μια κρίση του αλλά επειδή κατέδειξε, προκειμένου για τη μάχη της Κρήτης, κάτι που ξέρει κάθε άνθρωπος με δυο δράμια μυαλό: ότι σε έναν πόλεμο οι βαρβαρότητες δεν είναι αποκλειστικότητα της μιας πλευράς. Μόνο στα παραμύθια (και στο ελληνικό σχολείο, αλλά και εκεί παραμύθια διδάσκονται) οι καλοί/οι Ελληνες είναι απόλυτα καλοί και οι κακοί/οι εχθροί μας απόλυτα κακοί.

Στην αγλαή πατρίδα μας οι δυσάρεστες αλήθειες δεν ενοχλούν τη συνείδησή μας όσο λουφάζουν εκεί. Αλλά μας κυριεύει ιερή αγανάκτηση όταν βγαίνουν στη φόρα. Αλίμονό σου αν γράψεις ότι ο ελληνικός στρατός διέπραξε θηριωδίες στη Μικρά Ασία, κι ας το έχουν ακούσει χιλιάδες Ελληνες από τους πατεράδες και τους παππούδες τους που πολέμησαν εκεί. Ούτε ψύλλος στον κόρφο σου αν πεις ότι στη Μακεδονία των Βαλκανικών Πολέμων οι ντόπιοι με ελληνική συνείδηση ήταν μειοψηφία, κι ας το έχουν καταθέσει σε αναφορές και ιδιωτικές επιστολές τους έλληνες στρατιωτικοί που έδρεψαν πολεμικές δάφνες εκεί. Αριστερές κατάρες περιμένουν όποιον γράψει για κομμουνιστικά εγκλήματα στον Εμφύλιο, δεξιό τσεκούρι έπεφτε άλλοτε πάνω σε όποιον ψέλλιζε κάτι για εγκλήματα της εθνικοφροσύνης. Μένος για όποιον τολμήσει να «υποβαθμίσει» μια υποτιθέμενη γενοκτονία σε εθνοκάθαρση, κι ας είναι πολύ παράδοξη μια γενοκτονία που άφησε πίσω της ασύγκριτα περισσότερους ζωντανούς γενοκτονημένους παρά νεκρούς.

Μπορεί η δικανική υστερία μας να έχει ως προνομιακό πεδίο την εθνική Ιστορία, αλλά δεν περιορίζεται εκεί. Μέχρι και κριτικοί λογοτεχνίας έχουν μηνυθεί για γνώμες τους που ενόχλησαν τους κρινόμενους συγγραφείς. Ολα αυτά προδίδουν τεράστια συλλογική και ατομική ανασφάλεια, που η βαθύτερη αιτία της είναι η ανομολόγητη επίγνωση της μετριότητας και ασημαντότητας του εαυτού. Ο μόνος τρόπος να καταχωνιαστεί αυτό το σύμπλεγμα είναι η ισορροπία διά της σιωπής. Σε όλους τους χώρους της δημόσιας ζωής οφείλει να τηρείται μια ιδιότυπη ομερτά. Μη θίγετε τα κακώς κείμενα (ο λαός το λέει πιο παραστατικά, αλλά με μια έκφραση που κωλύομαι να μεταφέρω εδώ). Μη βγάλεις στη φόρα τα άπλυτά μου, για να μη βγάλω τα δικά σου. Μη με αμφισβητήσεις, για να μη σε αμφισβητήσω. Ετσι επιτυγχάνεται η «εθνική ομοψυχία» και η «εθνική υπερηφάνεια», έτσι και η αγαστή συνύπαρξη πολιτικών, ακαδημαϊκών, καλλιτεχνικών νάνων με άλλους, λιγότερο νάνους.

Για να επιστρέψουμε στον μπελά που βρήκε τον Χάιντς Ρίχτερ, η εκκωφαντική σιωπή της κυβερνητικής και φιλοκυβερνητικής Αριστεράς για το θέμα θα ήταν οδυνηρή έκπληξη πριν από έναν χρόνο. Με όσα έχουμε δει στο μεταξύ δεν είναι έκπληξη, ωστόσο δεν παύει να είναι οδυνηρή. Αλλά υπάρχει ακόμη ελπίδα. Ο Τάσος Κωστόπουλος, που συνεχίζει επάξια στην «Εφημερίδα των Συντακτών» τις έξοχες, απομυθοποιητικές ιστορικές αναδιφήσεις της ομάδας του «Ιού», δεν μπορεί να μην αγγίξει και τα «παραλειπόμενα» της μάχης της Κρήτης. Είναι βούτυρο στο ψωμί των ευαισθησιών του.