[Επιφυλλίδα] Στον αστερισμό της εφημερίδας

Αντιγράφω από ΤΑ ΝΕΑ της 7ης Μαΐου 1965, ημέρα Παρασκευή: «Ολος ο κόσμος του τραγουδιού και της μουσικής και πάμπολλοι φίλοι και θαυμασταί του συνόδευσαν τον Νίκο Γούναρη χθες στην τελευταία του κατοικία. Η κηδεία έγινε στις 5 το απόγευμα από τον Μητροπολιτικό Ναό. Τον νεκρό αποχαιρέτησαν ο Τώνης Μαρούδας, ο Φώτης Πολυμέρης και η Δανάη. Οι εκδηλώσεις του πλήθους ήταν συγκινητικές, το δε τελευταίο χειροκρότημα συνόδευε παρατεταμένο την έξοδο της σορού από τον ναό και τη διέλευση της πομπής διά της οδού Μητροπόλεως έως την Πλατεία Συντάγματος». Εάν ανάγλυφη σχηματίζεται μέσα μας η εικόνα του γεγονότος που τόσο παραστατικά περιγράφει η παραπάνω είδηση, παρά τα ακριβώς πενήντα χρόνια που έχουν περάσει, είναι γιατί τη διαβάζουμε στην εφημερίδα. Οπως ακριβώς θα συνέβαινε αν τη διαβάζαμε και σε ένα βιβλίο. Φαίνεται πως για να γίνει απτό το οποιοδήποτε γεγονός χρειάζεται να έχει μια υλική υπόσταση το μέσον που μας το μεταφέρει – και εδώ ακριβώς πρόκειται για την υλική υπόσταση που έχει το χαρτί.

Οπως ακριβώς υλική υπόσταση έχουν οι δρόμοι, τα κτίρια και οι άνθρωποι που την ημέρα της κηδείας του τραγουδιστή Νίκου Γούναρη περιέβαλαν τη σορό του. Φαίνεται πως για να ανασυσταθεί μια συγκίνηση που υπήρξε πριν από πενήντα χρόνια, αλλά και πολύ περισσότερα, χρειάζεται να έχει αποτυπωθεί πάνω σε ένα υλικό που, αν και φθαρτό, έχει τουλάχιστον την προαίρεση της διάρκειας. Οπως συμβαίνει ακριβώς και με τον ίδιο τον άνθρωπο.

Κατά έναν παράδοξο και μαγικό τρόπο, μαζί με το γεγονός που επανακάμπτει ζωηρά χάρη στο διάβασμα μιας είδησης ανασυνιστώνται – πάντα χάρη στο χαρτί – τα περιστατικά που μέσα στα πενήντα αυτά χρόνια ξετυλίχτηκαν μέσα στους ίδιους χώρους. Και δεν ήταν μόνο κηδείες, αλλά και διαδηλώσεις, πορείες, συναυλίες ή η καθημερινότητα του καθενός, όπως τη γνωρίζει μόνο ο ίδιος, κι ήταν η ταραχή ενός ερωτικού ραντεβού ή η οδύνη ενός ασήκωτου πένθους. Ή για μας, όπως και για πολλούς άλλους, η φιγούρα του Κωνσταντίνου Τσάτσου το πρωί της ημέρας που κηδευόταν ο Γιώργος Σεφέρης (υπήρξε άνδρας της αδελφής του) να διασχίζει περίφροντις την Πλατεία Συντάγματος, καθώς είχε βγει από το σπίτι του για να φροντίσει τις τελευταίες λεπτομέρειες της ταφής του νομπελίστα ποιητή.

Τι τα θέλουμε, τι τα γυρεύουμε, η εφημερίδα και το βιβλίο – το χαρτί δηλαδή – είναι το μόνο μέσον για να διατηρούνται τα γεγονότα μέσα στον χρόνο, να πλαταίνουν και να διαχέονται, κι επιπλέον να αποκτούμε μια ερωτική σχέση μαζί τους καθώς την ανάμνησή τους υπάρχει κάτι χειροπιαστό που τη στηρίζει.

Οπως ακριβώς όταν έχει σβήσει ένας μεγάλος έρωτας – και τι μεγάλος θα ήταν αν δεν είχε σβήσει; – και τα γράμματα που αντηλλάγησαν στη διάρκειά του τον διαφυλάσσουν ως ένα ανεξαγόραστο κομμάτι της ζωής σου. Και η εφημερίδα ένας «ερωτικός» τρόπος για να επικοινωνείς με όλους τους ανθρώπους.