[Επιφυλλίδα] Σαν αποχαιρετισμός

Προσπαθούμε να αποκαταστήσουμε μια αδικία, διαπράττοντας συνήθως μια αδικία μικρότερης σημασίας. Ο λόγος για τον ηθοποιό Κώστα Τσάκωνα που έφυγε πριν από λίγες ημέρες και όπως διαβάζουμε στα «ΝΕΑ» της περασμένης Παρασκευής είχε κάνει καλές θεατρικές σπουδές στη Δραματική Σχολή του Λαϊκού Πειραματικού Θεάτρου του Λεωνίδα Τριβιζά και στη Δραματική Σχολή Βεάκη. Ποια είναι λοιπόν η αδικία από πλευράς μας;

Αν επρόκειτο για τον Αλέξη Μινωτή ή την Ελλη Λαμπέτη, τα ονόματά τους θα τα βάζαμε οπωσδήποτε ως τίτλο στο κείμενο. Τώρα μια περίεργη συστολή μην τυχόν και εκτεθούμε, αφού το όνομα του Κώστα Τσάκωνα, όσο κι αν ήταν γνωστό, δεν ήταν συνδυασμένο με μια αδιαμφισβήτητη ποιότητα, μας υποχρεώνει να διαλέξουμε έναν άλλον τίτλο. Γεγονός όμως που δεν μειώνει καθόλου τη συγκίνησή μας για έναν καλλιτέχνη που, ως μια οικεία φιγούρα, συνυπήρχε για χρόνια μαζί μας, έστω κι αν δεν θα μπορούσαμε να θυμηθούμε ποιοι ακριβώς υπήρξαν οι ρόλοι που είχε παίξει.

Αρκεί αυτό μόνο, η οικεία φιγούρα που γίνεται ακόμη πιο τρυφερή η ανάμνησή της γιατί ως ηθοποιό δεν τον διέκρινε καμιά απολύτως έπαρση. Αντίθετα τον χαρακτήριζε μια ταπεινότητα, σχεδόν σαν να απολογούνταν γιατί οι άλλοι θα ήταν δυνατόν να τον υπολογίσουν ως ηθοποιό.

Τον θυμάμαι πριν από πολλά χρόνια σε μια σχεδόν αυτοσχέδια παράσταση στην αυλή ενός σχολείου, στον Χολαργό, ύστερα από μια ξαφνική νεροποντή, με τη Ζωζώ Σαπουντζάκη και τον Νίκο Παπαναστασίου. Εμοιαζε να κλείνει χαμογελαστά και συνωμοτικά το μάτι στους θεατές σαν να τους έλεγε: «Τι να κάνουμε, για το μεροκάματο γίνονται όλα». Αυτή η αμεσότητα, που τη μοιραστήκαμε το βράδυ εκείνο με τον Μένη, τη Χριστίνα, τον Τάκη και τον Αγη, σαν να μας προσγείωνε με τον πιο ποιητικό είναι αλήθεια τρόπο σε μια άγνωστη αλήθεια: πως αν γίνεται κανείς ηθοποιός για να ξεχωρίσει και για να τον θαυμάσουν, ενδέχεται να γίνεται πολύ πιο αποκαλυπτικός σε ουσία σε περίπτωση που μελαγχολούν οι άλλοι βλέποντάς τον.

Πολύ περισσότερο όταν ο ίδιος μοιάζει να έχει συμβιβαστεί με την εικόνα του αυτή – έστω κι αν συνεχίζει να χαμογελάει -, διαφορετικά πώς θα ομολογούσε πριν από δεκαπέντε χρόνια, σε μια συνέντευξή του, μιλώντας για τη διαφορά της δραχμής με το ευρώ, ότι ένα ματσάκι με άνηθο στη λαϊκή που στοίχιζε πέντε δραχμές, τώρα με το ευρώ χρειαζόταν τριάντα λεπτά για να το αγοράσει.

Ξαναγυρίζω όμως στο θέμα των σπουδών του, σημειώνοντας ένα άλλο περιστατικό προκειμένου να γίνει αντιληπτό το ότι δεν καταλαβαίνουμε τίποτε σε σχέση με τους άλλους. Μια νεαρή τραγουδίστρια (που οι άνθρωποι της «καλλιτεχνικής πιάτσας» θα τη χαρακτήριζαν ως ξέκωλο) ζήτησε επίμονα να πάρει μαθήματα από έναν πολύ σοβαρό, ποιοτικό σκηνοθέτη.

Οταν αποφασίζεις να γίνεις καλόγρια, ο κόσμος θεωρεί δεδομένη τη σχέση σου με το θείο. Οταν όμως δουλεύεις στη λαχαναγορά, ποιος μπορεί να φανταστεί ότι το σαράκι της υπέρβασης ενδέχεται να σε τρώει μέσα σου πολύ πιο δραματικά;